گزارشگران سبز خبر اینجا سبز می‌شود

خانه، مهدکوک، مدرسه، خیابان و بازار فرقی ندارد، شرایط برای ضایع شدن حق و حقوق کودکان می‌تواند همه‌جا فراهم باشد و در بیشتر موارد فقط زمانی که کودکان تا یک قدمی مرگ پیش بروند ماجرای تلخ آنچه که بر آنها گذشته مورد توجه قرار می‌گیرد.

زيستگاه گونه هاي جانوري زيادي را تخريب کرده اند و بيش از 200 جاندار در چهار ماه ابتداي امسال در اين جاده کشته شده اند، از جاده اي حرف مي زنيم که از ميان اولين پارک ملي کشورمان عبور کرده و ​ حيات وحش اين منطقه را همواره تهديد کرده است.
اين جاده که به جاده آسيايي معروف است، پارک ملي گلستان را به چند قسمت تقسيم و اکوسيستم منطقه را با چالش مواجه کرده، براي نمونه براساس گزارش روابط عمومي سازمان حفاظت محيط زيست استان گلستان در چهار ماهه نخست امسال ۱۲ سمور سنگي، هشت خوک وحشي (گراز)، ۵۳ بچه خوک​وحشي، ۱۹ شغال ۳۹ کلاغ، شش روباه، دو راسو، يک دوپاي کوچک، ۵۳ حلقه لوس مار، يک گرزه مار، دو خارپشت، سه قلاده پلنگ، دو آهو، چهار سهره جنگلي و يک گورکن بر اثر برخورد با خودروهاي عبوري در جاده ميان گذر پارک ملي گلستان کشته شده اند.
اين در حالي است که بايد تاکيد​کرد که اين آمار مربوط به جانداراني است که لاشه آنها در حاشيه جاده پيدا شده، بنابراين نبايد ناديده گرفت که بسياري از جانداران بعد از تصادف با خودروهاي عبوري به جنگل پناه برده و لاشه شان هرگز پيدا نشده است.
علاوه براين بايد ياد آور شد که توقف مسافران در حاشيه جاده و روشن کردن آتش از سوي آنها نيز سبب آتش سوزي هاي بسياري شده و مي شود. جالب اينجاست که براي تغيير مسير اين جاده مصوبه اي نيز در هيات وزيران به تصويب رسيده و ابلاغ نيز شده، اما تاکنون براي اجرايي شدن اين مصوبه قدم محکمي برداشته نشده است.
نکته ديگري که بايد به آن اشاره کرد ديوار هاي بتني است که داخل پارک کار گذاشته شده است. اين ديوار ها که ارتفاعشان در برخي نقاط به هفت متر نيز مي رسد سبب شده گونه هاي جانوري نتوانند براي جستجوي خوراک يا جفت يابي به همه بخش هاي جنگل بروند.
ماجراي ساخت اين جاده نيز به سال 82 و مصوبه اي برمي گردد که دولت با تصويب آن سعي در افزايش دسترسي به پارک و امداد رساني به برخي از حاشيه نشينان جنگل که در معرض خطر سيل قرار دارند، داشت. اين در حالي است که براساس اين مصوبه عرض جاده دست کم بايد بين 11-6 متر باشد، اما اکنون کار به جايي رسيده که عرض اين جاده در قسمت هايي به 50 متر نيز مي رسد.

دردهاي زيست محيطي کشور دوا نمي شود، چون تلاش ها براي حفظ محيط زيست اين روزها از مقام حرف و نامه نگاري فراتر نمي رود. در واقع وضع محيط زيست کشور آن قدر بحراني است که اين روزها بچه ها نيز از لزوم توجه به آن باخبرند تا آنجا که هر از گاهي به والدين خود درباره صرفه جويي در مصرف آب يا استفاده نکردن از کيسه هاي پلاستيکي هشدار مي دهند.
نکته اينجاست فقط حرف زدن دردي از مشکلات کشور دوا نمي کند، زيرا از چند سال پيش تاکنون کارشناسان بارها نسبت به وضع آشفته محيط زيست کشور نکاتي را بيان کرده اند، اما وضع محيط زيست بحراني تر از قبل شده، به همين دليل مي توان نتيجه گرفت چنين واکنش هاي سطحي همواره سبب بي تاثير شدن ماجرا شده و در نهايت کار به جايي مي رسد که شهروندان ديگر آن طور که بايد و شايد اهميت موضوع را درک نمي کنند.
متاسفانه اين روزها بيشتر آنهايي که سنگ محيط زيست کشور را به سينه مي زنند نهايت تلاش شان در حرف زدن يا نامه نگاري خلاصه مي شود، اين درحالي است که بايد تاکيد کرد بهبود شرايط فقط با تغييرات اساسي ايجاد مي شود. براي نمونه روز گذشته خبرگزاري ها خبري را منتشر کردند مبني بر اين که نمايندگان مجلس در نامه اي به رئيس جمهور وضع بحراني محيط زيست کشور را يادآور شده و از دولت خواستند براي جلوگيري از تخريب منابع طبيعي برنامه ريزي کند.
با توجه به اين تکاپوي نمايندگان براي حفظ محيط زيست بايد يادآور شد درخواست از رئيس جمهور يا هر مقام ديگري در کشور براي بهبود شرايط زيست محيطي کار پسنديده اي است، اما نکته اينجاست که هرفردي با توجه به توانايي، وظيفه و اختيارات خود براي حفظ محيط زيست کشور بايد تلاش کند؛ براي نمونه نامه نوشتن و درخواست از مسئولان کاري است که از عهده هر شهروند يا نهاد غيردولتي بر مي آيد، نکته اينجاست که نمايندگان مجلس يا قدرت قانونگذاري را فراموش کرده اند يا آن طور که بايد و شايد هنوز از شرايط بحراني محيط زيست کشور با خبر نيستند، زيرا اگر غير از اين بود دست کم به جاي فراکسيون محيط زيست، نمايندگان کميسيون محيط زيست را تشکيل مي دادند يا طرح هاي آنها براي بهبود وضع موجود يا تغيير و تقويت قوانين زيست محيطي کشور خبرساز مي شد نه نامه نگاري هاي آنها.
واقعيت اينجاست که اين روزها نمايندگان و برخي مسئولان به قول معروف توپ را در زمين يکديگر مي اندازند، براي نمونه نمايندگان مي گويند سازمان ها براي بهبود شرايط بايد لايحه به مجلس بياورند. مسئولان سازمان ها نيز به اين اميد نشسته اند که نمايندگان طرحي را تنظيم کنند، با توجه به اين شرايط بايد تاکيد کرد تا زماني که دفاع از محيط زيست از سوي مسئولان در حد سخنراني و نامه نگاري باقي بماند نمي توان آينده مناسبي براي محيط زيست کشور تصور کرد.

مهدي آييني/ گروه جامعه

فناوري با سرعت سرسام آوري پيشرفت مي کند، روزي نيست که برنامه هايي جديد براي استفاده بهتر از اين دنياي جذاب منتشر نشود.
در اين که اين شرايط سبب بهبود کيفيت زندگي انسان ها شده هيچ شکي نيست، اما نکته اينجاست که در کشورهايي که لقب جهان سوم را يدک مي کشند، استفاده از فناوري حکم شمشيري دولبه را پيدا کرده، براين اساس مي توان گفت بهره گيري از دنياي مجازي و امکانات آن در بين بيشتر خانواده هاي ايراني راه و رسم ديگري دارد. براي نمونه اگر سايت هايي را که برنامه هاي خاص گوشي هاي تلفن همراه يا تبلت ها را ارائه مي کنند، مرور کنيد، متوجه مي شويد در کنار صدها برنامه علمي يا کاربردي ديگر برنامه هايي مانند «وايبر»، «لاين»، «واتس آپ» و«تانگو» آمار بيشترين دانلود را داشته و دارند؛ نکته اينجاست که اين برنامه ها امکان گفت وگو و به اشتراک گذاشتن عکس، ويدئو و نوشته را به کاربرانشان مي دهند.
بايد تاکيد کرد که موضوع اين نوشته به هيچ وجه انتقاد از به کارگيري اين برنامه ها نيست، بلکه موضوع نحوه استفاده از آنهاست که کار را به جايي رسانده که برخلاف گذشته و هدف از توليد اين برنامه ها اعضاي خانواده هاي ايراني از يکديگر دورتر شده اند.
افزون براين فقر فرهنگي سبب شده استفاده از چنين برنامه هايي به قول معروف پرده حجب و حيا را براي خيلي ها کنار بزند، زيرا آنها براحتي حرف هايي را که تا پيش از اين قادر به بر زبان آوردنشان نبودند، به صورت نوشته يا عکس با ديگران به اشتراک بگذارند. براي نمونه اين روزها افرادي که از اپليکيشن هايي مانند وايبر استفاده مي کنند، براي خود گروه هايي تشکيل داده و سعي مي کنند با استفاده از دنياي مجازي بيشتر از احوال يکديگر باخبر باشند، اما نکته اينجاست که در بيشتر مواقع به دليل فرهنگ اشتباهي که اين روزها همه گير شده، اين فضا فقط به محلي براي رد و بدل کردن نوشته هاي بي محتوا و عکس هايي تبديل مي شود که هيچ منفعتي براي آنها ندارد؛ جز اين که در خوشبينانه ترين حالت وقت آنها را گرفته و اعضاي خانواده را از يکديگر دور کند.

دليل اين معضل نيز که مي توان از آن به عنوان آسيب اجتماعي جديد ياد کرد، چيزي نيست جز فقر فرهنگي که اين روزها در سايه رشد فناوري بيشتر از هر زماني به چشم مي آيد، نکته اينجاست که راه مقابله با اين آسيب به هيچ وجه پاک کردن صورت مساله و محدود کردن دسترسي به آنها نيست بلکه رفع اين مشکل نياز به برنامه ريزي دقيق مسئولان براي پيشرفت فرهنگي شهروندان دارد.

مهدي آييني/گروه جامعه

در تعريف مرتع به زبان ساده مي توان گفت زمين هايي که پوشش گياهي طبيعي و خودرو دارد؛ با توجه به اين تعريف بيشتر از 52 درصد از سطح کشورمان يعني حدود 84 ميليون و 746هزار و 972 هکتار را مراتع تشکيل مي دهد. جالب است بدانيد که اين مناطق رويشگاه بيش از 7000 گونه گياهي است.
شرايط اقليمي کشورمان و بهره برداري بدون برنامه سبب شده آسيب زيادي به مراتع کشور وارد شود تا آنجا که اکنون فقط 8.5 درصد (حدود هفت ميليون و 175 هزار هکتار) از کل مراتع کشورمان را مي توان مراتع متراکم ناميد که با توجه به تعريف مرتع متراکم، تاج پوششي حدود 50 درصد دارند. افزون براين مراتع کم تراکم که تاج پوششي حدود 5 تا 25 درصد دارند، حدود دوسوم از مراتع کشور را به خود اختصاص داده اند.
اين درحالي است که بايد تاکيد کرد اهميت مراتع فقط تامين علوفه نيست، چون براساس تحقيقات بين المللي انجام شده ارزش هر هکتار مرتع سالانه حدود 232 دلار تخمين زده مي شود که 25 درصد از اين ارزش گذاري با توجه به تامين علوفه و 75 درصد آن نيز با توجه به فوايد زيست محيطي مانند جلوگيري از فرسايش خاک و حفظ ذخاير ژنتيکي گونه هاي جانوري و گياهي است.
افزون براين بايد تاکيد کرد مواد اوليه محصولات دارويي و صنعتي زيادي نيز از مراتع تامين مي شود، اما نکته اينجاست که برخلاف اهميت و نقش مرتع در شرايط زيست محيطي و اقتصادي در کشورمان توجه ويژه اي به آن نشده است و سالانه بخش وسيعي از اين اراضي به دليل سهل انگاري و نبود برنامه ريزي از بين مي رود. براي نمونه نبود مديريت صحيح در اراضي ملي سبب شده تا بهره برداراني مانند دامداران تهديدي براي مراتع محسوب شوند، زيرا دام مازاد بر ظرفيت و چراي زود هنگام سبب از بين رفتن مراتع کشور شده است.
درباره آمار دام در کشور نيز مي توان گفت بيش از 83 ميليون واحد دامي از مراتع کشور استفاده مي کنند، براساس تعريف واحد دامي در کشورمان يک راس گوسفند با وزني 50 کيلوگرم يک واحد دامي است يا يک راس گاو بومي، پنج واحد دامي يا يک نفر شتر، هفت واحد دامي در نظر گرفته مي شود.
مراتع کشور فقط توان تامين علوفه براي 37 ميليون واحد دامي را آن هم براي مدت هفت ماه دارد، اما براساس آمارهاي منتشر شده اکنون 2.2 برابر ظرفيت مجاز از مراتع کشور بهره برداري مي شود. نکته اينجاست که فعاليت دامداري زماني مناسب و اقتصادي است که هر خانوار حدود 560 هکتار مرتع با 230 واحد دامي در اختيار داشته باشد، جالب است بدانيد که در کشورمان هر خانوار حدود 92 هکتار مرتع با 90 واحد دامي دارد.
اين درحالي است که نبايد فراموش کرد امرار معاش حدود 916 هزار خانوار روستايي و عشايري نيز به مراتع وابسته است، افزون بر چراي دام اين افراد براي کسب درآمد مراتع را به زمين کشاورزي تبديل کرده يا براي تامين سوخت خود بوته کني مي کنند. اين درحالي است که به گفته مديرکل دفتر فني حفاظت و حمايت سازمان جنگل ها سالانه 200ميليون بوته از پوشش گياهي کشور حذف مي شود.
به همين دليل به نظر مي رسد مسئولان کشور بايد برنامه هاي جامعي را براي کاهش وابستگي اين خانوارها نسبت به مراتع در نظر بگيرند، براي نمونه مي توان علوفه ارزان قيمت در اختيار آنها گذاشت و سوخت فسيلي مورد نياز آنها را تامين کرد.

نفس کشيدن در هواي پاک حق طبيعي هر انساني است که اين روزها براي کلانشهرنشين هاي کشور به رويايي دست نيافتني بدل شده تا آنجا که سال گذشته تهران فقط سه روز هواي پاک داشت به همين دليل شهروندان از اين گلايه دارند که مسئولان آن طور که بايد و شايد براي رفع اين مشکل قدم برنمي دارند، چون شانه خالي کردن خودروسازان از زير بار استانداردها سبب شده خودروهاي بي کيفيت زيادي در شهرها تردد کرده و به آلودگي هوا دامن بزنند. از اين گذشته مي توان به کيفيت پايين سوخت نيز اشاره کرد که سهم عمده اي در آلودگي کلانشهر ها دارد.
در اين ميان منابع متحرک مانند خودروها و موتورسيکلت ها عامل حدود 70 درصد از آلودگي ها هستند و 30 درصد باقيمانده نيز سهم منابعي مانند کارخانه، پمپ بنزين، پايانه و فرودگاه هاست. نکته اينجاست که مسئولان با تسهيل شرايط خروج خودروي فرسوده نيز مي توانند تا مقدار زيادي از منابع آلودگي کلانشهرها کم کنند، زيرا خودرو هاي فرسوده تا 30 برابر خودروهاي سالم آلودگي توليد مي کنند.
نبايد فراموش کرد که اين روزها بخش عمده آلودگي هواي تهران به دليل وجود ريزگردهاست، به اين شکل ذرات با اندازه حدود 5/2 ميکرون از مهم ترين فاکتورهاي آلاينده هواي کلانشهرهاست که بخشي از آن به دليل ساخت و ساز و تخريب هايي است که در شهرهاي بزرگ انجام مي شود، بنابراين مسئولان شهرداري در کنار برنامه ريزي براي تقويت و گسترش حمل و نقل عمومي بايد برنامه هايي براي کاهش چنين منابع آلايندگي نيز داشته باشند.
اين در حالي است که مسئولان با سياستگذاري هاي مناسب مي توانند تا حد قابل توجهي اين مشکلات را برطرف کنند، بايد تاکيد کرد که مسئولان تاکنون نتوانسته اند سياست هاي موفقي را در اين باره به کار بگيرند، اما دراين ميان بايد به نقش شهروندان نيز براي کاهش آلودگي هوا اشاره کرد.
براي نمونه عمر کاتاليست هاي (قطعه اي که در اگزوز خودرو نصب مي شود تا ميزان آلايندگي خودرو را کاهش دهد) کار گذاشته شده در خودروها در خوشبينانه ترين حالت يکصد هزار کيلومتر است، بنابراين شهروندان بايد براي داشتن هوايي پاک نسبت به تعويض بموقع کاتاليست خودروهاي هاي خود احساس مسئوليت کنند. افزون بر اين بخشي از آلودگي هوا به دليل منابع خانگي مانند موتورخانه هاست که با به روز کردن تجهيزات مي توان آن را کاهش داد.
علاوه براين بايد به اهميت صرفه جويي در مصرف انژري در منازل مسکوني نيز تاکيد کرد، براي نمونه فقط با حدود 15 درصد صرفه جويي در مصرف سوخت گاز در خانه ها مي توان گاز مورد نياز تمام نيروگاه هاي کشور را فراهم کرد و به ميزان قابل توجهي از آلودگي هواي کلانشهرها کاست، زيرا کمبود گاز در فصل هاي سرد سال سبب مي شود نيروگاه ها سوخت مازوت بيشتري مصرف کنند.