گزارشگران سبز خبر اینجا سبز می‌شود

سالاد فصل یکی از پرمصرف ترین سالادهاست که این روزها در بیشتر رستوران ها با افزودن مقداری پنیر و زیتون به آن، هویتش تغییر کرده و سالاد یونانی نام گرفته، اما در اصل همان سالاد کاهوی خودمان است. کاهو پیچ، کاهو چینی و کاهو رسمی از انواعی است که همراه خیار و گوجه با آن این سالاد را تهیه می کنند.

خواص و مواد مغذی این کاهوها تفاوت چندانی با هم ندارد و مزیت اصلی آنها داشتن ویتامین A، C، کلسیم و منیزیم است. مهم ترین خاصیتی که به سالاد کاهو نسبت داده اند، خواب آور بودن آن است، طوری که متخصصان توصیه کرده اند، قبل از رانندگی در شب از مصرف مقدار زیاد آن بپرهیزید.

گرچه برگ های جوان و روشن مغز کاهو، سالاد را خوشمزه تر می کند، اما برگ هایی که سبز تیره است، چون عمر بیشتری دارد، مواد مغذی زیادتری در خود ذخیره می کند و ارزش بالاتری دارد. بهتر است در سالاد از ساقه کاهو نیز استفاده شود، چرا که در مقایسه با برگ کاهو فیبر بیشتری دارد و برای رفع یبوست و کنترل کلسترول خون مفید است.

​ اگر با خوردن سالاد کاهو دچار نفخ و مشکلات پس از آن می شوید، پیشنهاد می کنیم این سالاد را با زیره، رازیانه یا گشنیز میل کنید. گاهی برخی انواع سالاد های فصل تلخ است.

در تمام کاهوها ماده ای وجود دارد که اگر درصد آن زیاد باشد، سبب تلخ شدن کاهو و در نتیجه سالاد می شود اما لازم است بدانید این ماده به هیچ وجه مضر نیست و جالب تر آن که موجب تقویت معده و هضم بهتر غذا می شود. ممکن است برگ برخی کاهوها به وسیله انگل هایی دچار زنگ زدگی شده باشد که بهتر است لک ها را جدا کنید و دور بیندازید، چرا که احتمال دارد برخی انگل های گیاهی برای سلامت زیان آور باشد.

سس؛ نقطه ضعف سالاد کلم

یکی از سالادهایی که بعد از سالاد فصل بیشترین طرفدار را دارد، سالاد کلم آن هم با سس فراوان است که البته استفاده از سس در آن از امتیازاتش می کاهد. کلم پیچ، کلم بروکلی، کلم بروکسل، کلم قمری و گل کلم انواعی است که می توان با آن سالادهای متنوعی از خانواده کلم تهیه کرد. مهم ترین خاصیت سالاد کلم بخصوص کلم بنفش، بروکلی و گل کلم، تاثیر آن در پیشگیری از سرطان روده، معده، سینه و ریه است.

سالادی که در آن از کلم بروکسل استفاده می شود، می تواند بخصوص در فصول سرد سال ویروس و باکتری های مولد بسیاری از بیماری های عفونی را از بین ببرد و به سبب اسید فولیک زیاد برای جنین زنان باردار و پیشگیری از بیماری های قلبی مفید است و به دلیل پتاسیم بالا برای مبتلایان فشارخون فوق العاده مفید است و از نظر داشتن ویتامین به سایر کلم ها ارجحیت دارد.

سالادی که حاوی گل کلم باشد، به دلیل ترکیبات خاص برای تقویت حافظه و پیشگیری از آلزایمر مفید است و به دلیل آن که نصف کلم برگ کالری دارد و ادرار آور است، به کار بردن آن در سالاد برای کنترل وزن مفید است و همراه کلم برگ خاصیت ضدالتهابی دارد.

استفاده از کلم بروکلی در تمام سالادها می تواند به دلیل کلسیم زیاد تا حدودی از بروز پوکی استخوان پیشگیری کند و ماده موثر موجود در آن با استروژن مازاد در بدن مبارزه و از رشد تومور جلوگیری کند. استفاده از این سالاد به همراه هویج، جوانه شبدر و جوانه ماش در روزهایی که آلودگی هوا بالاست، توصیه می شود و برای سیگاری ها مفید است. این سالاد اگر همراه آب نارنج یا آب غوره استفاده شود، برای مبتلایان چربی خون مفید است و می تواند جلوی سکته قلبی و مغزی را بگیرد.

اگر گواتر دارید، کمتر سراغ سالاد خانواده کلم بروید زیرا کلم دارای ترکیبی است که مشکل گواتر را تشدید می کند و مصرف زیاد آن موجب خواب های پریشان، غلظت خون، تنبلی کبد و نفخ می شود. البته اگر کلم را با کمی آب لیموی تازه بخارپز کنید، از نفخ آن در امان خواهید ماند.

سالاد تپلتان نکند

برخی افرادی که قصد لاغری دارند، گمان می کنند سالاد به دلیل فیبر بالایی که دارد، می تواند چربی و کالری دریافتی غذا را کاهش دهد به همین دلیل با هر وعده غذا یک بشقاب پر سالاد می خورند اما باید بدانید سالاد زمانی شما را لاغر می کند که جایگزین بخشی از وعده اصلی غذا شود و تصور نکنید فیبر سالاد، جلوی جذب چربی غذا را می گیرد. موضوع دیگر آنکه هر سالادی رژیمی نیست.

سالادی که در آن، علاوه بر صیفی و سبزی از سس، تخم مرغ، حبوبات، سیب زمینی، نودل، مرغ، ماهی تن و دیگر ترکیبات کالری زا استفاده شده باشد، نه تنها رژیمی نیست، بلکه مانند یک پرس غذای اصلی تا هزار کالری انرژی دارد. این نوع سالاد را باید یک غذای نسبتا سبک در نظر گرفت، اما دیده می شود که بیشتر افراد با خوردن این نوع سالادها احساس سیری نمی کنند و اغلب تمایل دارند، پس از صرف آن از غذاهای نانی یا برنج دار استفاده کنند که بدون شک چاقی، سنگینی و ناراحتی گوارشی از پیامدهای آن است.

بهترین زمان مصرف سالاد

برخی افراد بر این باورند که سالاد به علت حجیم بودن، موجب گشاد شدن معده می شود و اشتها را تحریک می کند و حتی ادعا می کنند وقتی سالاد می خورند، نسبت به زمان های دیگر پرخورتر و دچار افزایش وزن می شوند اما باید بدانید این گفته ها زمانی صحت دارد که سالاد را همراه یا پس از غذا میل کنید. با توجه به این که سالاد فیبر زیادی دارد، مصرف آن همراه غذا یا پس از آن به دلیل پر بودن معده می تواند به بزرگ تر شدن حجم معده و در نتیجه افزایش اشتها کمک کند اما اگر مصرف سالاد، آن هم از نوع رژیمی در افراد پرخور و چاق، 20 تا 30 دقیقه پیش از صرف وعده اصلی غذا باشد، با ایجاد سیری نسبی هم از پرخوری جلوگیری می کند و هم محتوای فیبر آن موجب حرکت و فعالیت درست روده ها شده، به اجابت مزاج سریع تر کمک می کند.

اما کسانی که عقیده دارند سالاد باعث چاقی شکم می شود، باید بدانند سالاد به دلیل ترکیبات فیبری نفاخ و موجب ورم موقت شکم می شود که نیم تا یک ساعت پس از تخلیه سالاد از معده به روده این مشکل حل خواهد شد اما اگر این موضوع برایتان آزاردهنده است، اوقاتی را که قصد خروج از خانه یا شرکت در مراسم مهمانی دارید، از خوردن سالاد اجتناب کنید.

سالادی که با ازن ضدعفونی می شود

به گفته محققان اسفناج، کاهو، کلم، خیار و گوجه فرنگی که به صورت خام در سالاد استفاده می شود، می تواند از طریق کود، آبیاری غیربهداشتی، آفت کش ها و فلزات سنگین، عامل بروز بیش از 363 نوع بیماری شود. به همین دلیل، برخی تولیدکنندگان به جای ترکیبات کلر، محتویات سالاد را با کمک اکسیژن فعال (ازن) علاوه بر ضدعفونی، سم زدایی می کنند. گرچه از ازن به عنوان یک عنصر خطرناک و نگران کننده یاد می شود، اما در عین حال حذف کننده سموم و میکروارگانیسم ها معرفی شده و پس از ضدعفونی بسرعت به گاز اکسیژن تبدیل می شود و در ترکیبات سالاد باقی نمی ماند و خطرات ناشی از سایر ضدعفونی کننده ها را ندارد اما این که قدرت ضدعفونی کنندگی و سم زدایی ازن چه میزان است و آیا می تواند تهدید کننده سلامت باشد یا نه، موضوعی است که باید بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.

بچه ها معمولا بیشتر در سنین 9 تا 12 سال ممکن است دچار التهاب و عفونت آپاندیس شوند. البته گاهی قبل از 9 سال هم ممکن است این اتفاق بیفتد. علائم آپاندیسیت در آنها هم گاهی معمول و گاهی غیرمعمول است. دکتر رفعتی درباره علائم معمول آپاندیسیت می گوید: درد شکم، اولین علامت معمول این عارضه است. یعنی اگر کودک در سنی باشد که بتواند دردش را ابراز کند، از درد شکم شکایت خواهدداشت. این درد در ناحیه اطراف و بالای ناف، مبهم و مداوم است. این متخصص اطفال ادامه می دهد: بتدریج بیمار دچار بی اشتهایی می شود، حالت تهوع و استفراغ پیدا می کند و ممکن است یکی دو بار استفراغ کند. بعد کم کم درد به قسمت پایین و راست شکم منتقل می شود که محل آپاندیس است. او تاکید می کند: اگر بچه چنین علائمی داشت باید او را به پزشک جراح رساند تا با معاینه، تشخیص نهایی را مطرح کند. البته در کودکان کم سن تر که امکان دارد نتوانند خیلی واضح نوع درد و محل آن را بیان کنند، تشخیص آپاندیس سخت تر است. دکتر رفعتی درباره علائم غیرمعمول آپاندیس که گاهی تشخیص آن را مشکل تر هم می کند، توضیح می دهد: آپاندیس حالت کرمی دارد و یک سر آن به روده بزرگ متصل است، ولی سر دیگر آن ممکن است در قسمت های مختلف شکم باشد. گاهی این زائده آنقدر بلند است که سر آن مثلا نزدیک لوله حالب یا بیضه ها قرار می گیرد. در این صورت به جای این که درد آن در ناحیه راست شکم احساس شود، در پهلو حس می شود یا بیضه های کودک درد می گیرد. در چنین حالتی درد آپاندیس با درد ارگان های دیگر اشتباه گرفته می شود.

تشخیص اصلی با معاینه

اگر بیمار دچار علائم معمول آپاندیسیت باشد، معمولا پزشک جراح بلافاصله پس از معاینه و تشخیص نهایی اقدام به جراحی می کند. دکتر رفعتی می گوید: البته اگر علائم مبهم باشد، پزشک آزمایش خون درخواست می کند. چون در خون بیمار دچار آپاندیسیت معمولا گلبول های سفید افزایش می یابد. ممکن است آزمایش ادرار و عکس شکم هم درخواست کند. البته در عکس شکم، یافته ای به نفع آپاندیسیت وجود ندارد، ولی برای رد احتمال مشکلات دیگر انجام می شود. سونوگرافی هم برای تشخیص آپاندیسیت مفید است، اما در واقع راه اصلی تشخیص این بیماری معاینه و توجه به علائم بیمار است و درخواست آزمایش خون و سونوگرافی برای تائید تشخیص انجام می گیرد.

سرعت در جراحی، یک ضرورت است

به گفته دکتر رفعتی، جراحی باید بعد از تشخیص آپاندیسیت هر چه سریع تر انجام شود و این که پدر و مادر تعلل کنند یا بخواهند تحقیق و از چند جراح نظرخواهی کنند، کار درستی نیست چون آپاندیس بچه ها در زمان کمتری ممکن است پاره و چرک و آلودگی وارد شکم شود و سلامت کودک را به خطر بیندازد.

بیماری هایی با علائم مشابه

بعضی بیماری ها در بچه ها علائم مشابه التهاب آپاندیس ایجاد می کند، بنابراین باید آنها را حتما در نظر داشته باشیم. یکی از این بیماری ها، اسهال و استفراغ و دیگری مسمومیت غذایی است، بخصوص در تابستان. دکتر رفعتی درباره تفاوت اسهال و استفراغ و مسمومیت با آپاندیسیت می گوید: بچه مبتلا به این بیماری ها هم معمولا اسهال، استفراغ شدید و دل درد و تب پیدا می کند، اما اول تهوع و استفراغ سراغش می آید و بعد تب، اسهال و دل درد شروع می شود در حالی که در التهاب و عفونت آپاندیس، اول درد است بعد تهوع و استفراغ. علاوه بر این، بچه دچار التهاب آپاندیس تب خفیفی دارد و تبش خیلی بالا نیست، مگر این که آپاندیسش سوراخ شده باشد. وی تاکید می کند: نکته مهم این است که گاهی اسهال هم باعث ایجاد آپاندیسیت می شود و حتی گاهی بیمار دچار آپاندیسیت با اسهال مراجعه می کند، بنابراین فقط نمی توانیم روی یافته های بالینی قضاوت کنیم و هرگاه پدر و مادری در مورد ابتلای فرزندشان به التهاب آپاندیس شک داشتند، حتما باید به پزشک مراجعه کنند. این متخصص کودکان می افزاید: بیماری دیگری که می تواند با آپاندیسیت اشتباه شود، بخصوص در بچه های کوچک تر، انسداد روده است. بچه های دچار این مشکل هم تهوع، استفراغ و درد شکم دارند، ولی معمولا دفع گاز و اسهال ندارند. گاهی گلودرد چرکی و التهاب غدد لنفاوی روده هم باعث ایجاد علائمی مثل آپاندیسیت می شود و این نقش مهم پزشک و تشخیص او براساس شرح حال و معاینه را نشان می دهد.

چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟

دکتر رفعتی در پاسخ به این پرسش می گوید: والدین باید توجه داشته باشند آپاندیسیت معمولا یکباره شروع نمی شود مگر این که آپاندیس سوراخ شده باشد که معمولا 24 تا 48 ساعت قبل علائمی مثل درد کناره ناف و قسمت راست شکم دارد، بنابراین اگر درد شکم کودک بیش از چهار ساعت طول بکشد و پیشرونده باشد، حتما باید به پزشک مراجعه کرد. این متخصص کودکان تاکید می کند: اگر کودکی درد شکمی داشت، هرگز نباید خودسرانه به او مسکن داد. اگر نفخ و دل درد در حد دل پیچه خفیف بود، می توان یک بار به او مسکن داد، ولی اگر درد ادامه پیدا کرد، باید حتما به مراکز درمانی مراجعه کرد چون مسکن می تواند درد آپاندیسیت را محو و پزشک را در تشخیص سریع دچار مشکل کند که برای بیمار خطرناک است.

اگر آپاندیس بترکد…

دکتر رفعتی با اشاره به این که متاسفانه در بچه ها زمانی که آپاندیس شروع می شود تا زمانی که بترکد، خیلی کوتاه است و امکان دارد حداکثر یک یا دو روز باشد، ادامه می دهد: اگر به بیمار دیر رسیدگی شود و آپاندیس سوراخ شود، چرک و عفونت وارد فضای شکم می شود و شکم کاملا سفت و درد شدیدی ایجاد خواهد شد. از سوی دیگر، کودک ممکن است دچار تب بالا شود و در این صورت باید حتما لوله تخلیه یا درم در شکم او تعبیه و هفت تا ده روز در بیمارستان بستری شود تا شکمش شست وشو و تخلیه شود. او می افزاید: متاسفانه هر التهاب و عفونتی وارد حفره شکم شود، ممکن است چسبندگی هایی در آن به وجود آورد و هر چه دیرتر مراجعه شود، این چسبندگی بیشتر خواهد بود و بعدها برای بیمار مشکل ایجاد می کند.

گرما، اوضاع را بدتر یا بهتر نمی کند

برخی معتقدند اگر روی شکم کودک دچار دل درد کیسه آب گرم یا حوله داغ گذاشته شود و بچه دچار التهاب و عفونت آپاندیس باشد، حتما باعث ترکیدن آپاندیس می شود، ولی دکتر رفعتی می گوید این باورها پایه علمی ندارد، چون آپاندیس عضوی در درون شکم است و گرما و سرمای بیرونی تاثیر چندانی روی آن ندارد.

گرچه گوشت سفید در مقایسه با گوشت گوسفند و گاو، آهن کمتری دارد و نباید به طور کامل با گوشت قرمز خداحافظی کرد، اما به دلیل چربی های اشباع و کلسترول کمتر می توان گوشت مرغ را یک منبع خوب پروتئین به همراه درصدهای مختلف ویتامین و املاح معدنی دانست و روزانه یا حداقل چهار بار در هفته سه تا چهار واحد از آن استفاده کرد . یک ران کامل یا نصف سینه مرغ تقریبا معادل چهار واحد گوشت است.

مرغ بریان بخوریم یا نخوریم؟

حتما مرغ های درسته به سیخ کشیده بریانی را که ظاهر تپل و سرحالی دارند و در هر ران آنها یک فلفل قرمز یا گوجه فرنگی قرار گرفته و درون شکمشان را با فلفل سبز به همراه ادویه تند و شور هندی پر کرده اند، دیده اید. این مرغ اگر سالم باشد و مرغ بریان خشکیده و مجدد گرم شده روز گذشته نباشد، روش طبخ سالمی دارد چون بدون حضور آب یا روغن مازاد پخته می شود.

نکته مهم آن که این مرغ چون به صورت درسته و همراه با قسمت های پرچرب همچون پوست، بال و گردن پخته می شود، حاوی کلسترول بیشتری بوده، بخصوص گوشت ران آن چرب تر از مرغ آب پز و کبابی است. این موضوع زمانی دردسرساز می شود که مرغ منتخب شما در سیخ های ردیف پایین دستگاه باشد و چربی آب شده مرغ های بالایی روی آن ریخته باشد. معضل دیگر، پوست و بال برشته شده مرغ بریان است که هرگز دور انداخته نمی شود و گاهی بر سر خوردن آن جنگ و دعوای مفصل، اما صمیمانه ای بین افراد خانواده به راه می افتد.

تحقیقات نشان داده است، داروهای آنتی بیوتیک یا آفت کش ها و فلزات سمی که به همراه دانه وارد جیره غذایی مرغ می شود، در بافت های لطیف و پرچرب همچون پوست مرغ تجمع می یابد و مصرف آن باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن شده، حتی ریسک ابتلا به تومورهای سرطانی را افزایش می دهد . اگر هم احتمال تزریق هورمون در مرغ وجود داشته باشد، مصرف پوست آن عامل اصلی ایجاد کیست تخمدان، اختلال در باروری و رویش موهای زائد در بدن خانم ها و در آقایان آکنه های شدید پوستی، نارسایی درهورمون ها و مشکلات جنسی و در کودکان موجب اختلالات رفتاری و چاقی می شود .

به مرغ سوخاری نه بگویید

مرغ سوخاری یکی از اشتهابرانگیزترین غذاهایی است که شکل و بوی آن هر فرد سیری را گرسنه می کند . تصور به دندان کشیدن یک تکه مرغ سوخاری به همراه سیب زمینی برشته سس دار چیزی نیست که بشود براحتی از کنار آن گذشت، اما لازم است بدانید وقتی مرغ در حرارت روغن طبخ می شود بیشتر ویتامین ها بخصوص ویتامین های گروه B و اسیدهای آمینه ضروری آن ـ که عامل ترشح سروتونین، هورمون شادی بخش است ـ تخریب و برخی اسید های چرب آن اکسید و دیر هضم شده و قابلیت جذب پروتئین آن کاهش می یابد و دسترسی به مواد معدنی آن کم می شود.

همچنین شنیسل به علت پودر سوخاری افزوده شده به سطح آن نیاز به پخت طولانی تری دارد و حرارت زیاد روغن، باعث تغییر رنگ و قهوه ای شدن آرد سوخاری آن و ایجاد ماده ای سمی به نام آکریلامید می شود که به مرور زمان کبد را دچار نارسایی و اختلال می کند . این ماده به محض ورود به بدن تجزیه و با اثر روی DNA و با ایجاد جهش در ژن ها موجب بروز سرطان، انواع عفونت ها، ناباروری، تضعیف سیستم ایمنی و عوارض عصبی می شود .

این روش طبخ در مقایسه با سرخ کردن مرغ به طور مستقیم در روغن این مزیت را دارد که خمیر سوخاری تا حدودی از جذب روغن به داخل غذا جلوگیری می کند و از افت ارزش تغذیه ای محصول می کاهد . بنابراین در صورت استفاده از غذاهایی که حاوی پودر یا خمیر سوخاری است در زمان مصرف، لایه سوخاری را از روی غذا جدا کنید تا کالری کمتری دریافت کنید و از ترشح زیاد صفرا که ریسک ابتلا به سرطان روده را زیاد می کند، پیشگیری کنید .

مرغ آب پز خوب است اما …

می گویند آب پز کردن یکی از سالم ترین روش های طبخ مرغ است ، اما باید بدانید اگر دما و زمان آب پز کردن زیاد باشد، آب جوش دیواره محکم سلول های بافت مرغ را سست کرده، مواد مغذی بخصوص ویتامین های B، C و برخی املاح خارج و وارد آب شده، بتدریج تخریب حرارتی در آب ایجاد می شود ، به طوری که آب مرغ هم خاصیت چندانی نخواهد داشت . از سوی دیگر اگر نمک در مراحل اولیه طبخ، زمانی که مرغ خام است به آن افزوده شود، باعث خروج سریع آب و ویتامین های مرغ شده، آن را دیرپز می کند . از طرفی ید نمک که عاملی برای تنظیم ترشح غده تیروئید است و به رشد مغزی کودکان کمک می کند، در همان ساعات اولیه پخت تبخیر و از ظرف خارج می شود ، بنابراین مرغ را با حرارت ملایم در مقدار کمی آب با فشار زودپر بپزید و نمک آن را در دقایق پایانی پخت یا سر سفره بیفزایید . در این صورت مرغ آب پز نسبت به مرغ بریان و سوخاری بخوبی مغز پخت شده، پروتئین های آن کمتر دستخوش تغییر قرار می گیرد و کیفیتش تا حدودی حفظ خواهد شد .

ناگفته های مرغ کبابی

مرغ کبابی به دلیل آن که در شیره خود پخته می شود، در مقایسه با مرغ آب پز و سوخاری ارزش غذایی بالاتری دارد و نسبت به مرغ بریان کم چرب تر است ، اما موضوع مهم دود چوب یا زغالی است که به بافت مرغ نفوذ کرده، موجب خوش عطر و طعم شدن آن می شود . بر اساس تحقیقات انجام شده، این دود مشکوک به ترکیبات سرطانزاست . البته کبابی کردن مرغ روی باربکیوی برقی یا اجاق گاز خطرات ناشی از زغال را ندارد ولی نباید ترکیبات سمی گاز شهری را هم از یاد برد . مساله مهم تر آن که حرارت ناشی از برق، زغال یا گاز به سرعت سطح کباب را می سوزاند و احتمال ناپز ماندن مغز مرغ بسیار زیاد است . در ضمن توصیه می شود از مصرف قسمت های سوخته غذاهای کبابی بپرهیزید، چرا که به کبد، عضو سم زدای بدن آسیب می رساند و آن را تنبل می کند .

در نتیجه با وجود این که آمار خیران و مراکز خیریه در کشور بالاست، ولی نیازمندان آن طور که باید و شاید حمایت نمی شوند، زیرا نبود هماهنگی بین این نهاد ها سبب شده قدرت، منابع و امکانات آنها متمرکز نباشد و در نتیجه نیازها و اولویت ها بخوبی شناسایی و رفع نمی شود.

فرج الله عارفی، نایب رئیس کمیسیون اجتماعی درباره تعداد زیاد موسسه های خیریه در کشور به جام جم می گوید: آمار های متفاوتی تاکنون در این زمینه ارائه شده است، زیرا این مراکز از سوی نهادهای مختلفی مانند بهزیستی و وزارت کشور ثبت می شوند، چند سال پیش هم آمار ها از حدود 12 هزار مرکز خیریه در کشور حکایت داشت،اما باید به این تعداد، مراکز خیریه خانوادگی یا محله ای را نیز اضافه کرد.

از آنجا که مدیریت واحدی روی مراکز خیریه کشور وجود ندارد، مسئولان نیز نمی توانند آمار دقیقی در این خصوص ارائه کنند تا آنجا که حمید عسگری سوادجانی، مدیرکل امور اجتماعی و موسسات خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه کشور تعداد این مراکز را 15 هزار موسسه دانسته و در گفت و گو با جام جم تاکید می کند: بر اساس تعریف های که وجود دارد سازمان اوقاف و امور خیریه باید متولی مراکز خیریه باشد، ولی قانونگذار گفته که آن دسته از موسسه های خیریه و بنیاد هایی که از سوی مراجع ذی صلاح مانند قضات دادگستری بنا به دلایلی واگذار می شود، زیر نظر اوقاف قرار می گیرند.

این در حالی است که موسسه های خیریه نیز در مقابل ادعا می کنند که ماهیت کار آنها با کار سازمان اوقاف و امور خیریه سنخیت ندارد، نایب رئیس کمیسیون اجتماعی در این باره تصریح می کند: مدتی بحث مدیریت اوقاف بر مراکز خیریه مطرح بود، اما سنخیتی ندارد چون مراکز خیریه مردم نهاد هستند و کارهای حمایتی مانند تولید اشتغال، مسکن، بهداشت و درمان انجام می دهند، به همین دلیل باید مجموعه ای که نهاد مردمی است این وظیفه را به عهده بگیرید.

به گفته او بیشتر موسسه های خیریه تمایل دارند با کمیته امداد همکاری کنند تا سازمان اوقاف و امور خیریه. سعید ستاری، معاون توسعه مشارکت های کمتیه امداد امام خمینی(ره) نیز در گفت وگو با جام جم بیان می کند: کمیسیون اجتماعی مجلس طرح ساماندهی را مطرح کرده است، بر اساس این طرح کمیته امداد فقط می تواند ناظر عملکرد مراکز خیریه باشد و نمی تواند مجوز صادر کند.

او با اشاره به این که این طرح فعلا در یکی از کمیته های فرعی مجلس در حال بررسی است. می گوید: در برخی کشورها به ازای هر صد نفر یک تشکل مردمی و خیریه وجود دارد به همین دلیل تعداد بالای این موسسه ها در کشور ما می تواند نشانه مثبتی باشد.

عسگری سوادجانی نیز در مقابل، موسسه های خیریه را به نظارت گریزی متهم کرده و عنوان می کند: می گویند ماهیت کار ما به اوقاف نمی خورد، اما فعالیت سازمان اوقاف با توجه به مساجد و مراکز مذهبی نهاد مردمی است، چون نحوه اداره مساجد و اماکن مذهبی به صورت مردمی است.

او ادامه می دهد: فعالیت مساجد و مراکز مذهبی در قالب هیات های امنا انجام می شود این کار در موسسه های خیریه به صورت هیات موسسان است که در نهایت هیات مدیره را انتخاب می کند به همین دلیل تفاوتی در نوع مدیریت وجود ندارد. بنابراین باید گفت نظارت گریزی یکی از چالش های بزرگ در بحث مراکز خیریه است.

محمدحسن خیرخواه، مدیرکل دفتر مشارکت های مردمی و موسسات غیردولتی سازمان بهزیستی یکی از مخالفان مدیریت یکپارچه برای موسسه های خیریه است، او با تاکید براین که سازمان بهزیستی تنها سازمانی است که قانونا می تواند برای مراکز خیریه مجوز صادر کند به جام جم می گوید: بجز بهزیستی بقیه سازمان ها مانند نیروی انتظامی و وزارت کشور بر اساس مصوبه هیات وزیران می توانند مجوز صادر کنند.

او می افزاید: در این حوزه نمی توان مدیریت یکپارچه ای را انتظار داشت، زیرا سازمان های مختلفی که برای این مراکز مجوز صادر می کنند با اهداف مشخصی این کار را انجام می دهند برای نمونه سازمان جوانان با توجه به نیاز خود به این مراکز مجوز داده و خودش می تواند عملکرد آنها را بسنجد.

به گفته خیرخواه، بهزیستی بیش از 2000 مجوز برای مراکز خیریه صادر کرده و روی فعالیت آنها نظارت می کند.

خیریه های بی خیر 

نماینده مردم جیرفت دلیل نبود مدیریت واحد در این حوزه را ضعف قوه مجریه دانسته و عنوان می کند: برای رفع این مشکل دولت باید لایحه ای را تنظیم کرده و به مجلس بیاورد.

عسگری سواد جانی درباره تنظیم لایحه یادآوری می کند: مدتی قبل سازمان اوقاف با کمیسیون اقتصادی دولت لایحه ای را در این خصوص آماده کردند تا به این شکل یک ناظر عالی با دبیری سازمان اوقاف و امور خیریه مشخص شود، ولی متاسفانه این لایحه مسکوت مانده، زیرا اراده ای برای عملی کردن آن نیست.

افزون براین نمایندگان مجلس نیز می توانند با ارائه طرحی این مشکل را حل کنند، عارفی دراین باره توضیح می دهد: متاسفانه در چند دوره گذشته مجلس این مساله مطرح نشده است، زیرا طرح های زیادی در کمیسیون اجتماعی مطرح است، ولی سعی می کنیم این موضوع را پیگیری کنیم.

 198 موسسه خیریه تحت نظارت اوقاف

مدیرکل امور اجتماعی و موسسات خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به برنامه این سازمان برای شناسایی و ساماندهی مراکز خیریه کشور می افزاید: بر اساس این برنامه تا کنون 29 استان برای ما اطلاعات مراکز خیریه خود را ارسال کرده اند ما در مجموع 3579 موسسه را از سوی استانداری، فرمانداری، بهزیستی، کمیته امداد و مراکز دیگر شناسایی کرده ایم، البته باید بگویم سازمان اوقاف فقط روی 198 عدد از این مراکز نظارت دقیق دارد. در این بین بیشترین آمار مراکز خیریه نیز به تهران با 258 مرکز، آذربایجان شرقی با 237 و اصفهان با 176 مرکز خیریه مربوط می شود.

بنابراین خیلی دور از ذهن نیست که این شائبه به وجود بیاید که موسسه های خیریه عملکرد شفافی ندارند، زیرا هیچ سازمانی فعالیت آنها را رصد نکرده و در نتیجه تراز مالی آنها مشخص نیست. این درحالی است که این نابسامانی سبب موازی کاری نیز خواهد شد، برای نمونه نیازمندان غیرواقعی می توانند از چند مرکز خیریه خدمات دریافت کرده و حق دیگر نیازمندان را ضایع کنند.

راهکارهای مطرح

یکی از راهکارها این است که سازمان واحدی مراکز خیریه را مدیریت کند تا بتوان عملکرد آنها را با نیازهای روز جامعه تطبیق داد.

برای نمونه تا مدتی قبل موسسه های مالی و اعتباری یکی از چالش های نظام بود، اما بانک مرکزی آنها را ساماندهی کرد به همین دلیل می توان امیدوار بود که اگر این سیاست درباره مراکز خیریه نیز عملی شود، عملکرد آنها بهتر شده و مردم نیز به همکاری با این سازمان ها بیشتر تشویق می شوند زیرا وجود مدیریت یکپارچه، دخالت در کار آنها نیست بلکه هماهنگی کار آنها را بیشتر می کند.

به خیر این خیریه ها امیدی نیست