آخرین خبرها
خانه / بایگانی/آرشیو برچسب ها : گزارشک (برگ 26)

بایگانی/آرشیو برچسب ها : گزارشک

اشتراک به خبردهی

عشق، ماشین 2دیفرانسیل و بیراهه‌های ناشناخته

شاید تا چند سال پیش مخصوص شکارچیان و ماهیگیران بود و دوستداران محیط زیست و طبیعت دل‌خوشی از فعالیت آنها نداشتند، اما امروزه دربین علاقه‌مندان به آفرود دیگر کمتر شخصی را می‌توان پیدا کرد که گوشه چشمی به شکار داشته باشد. از این گذشته طرفداران واقعی آفرود آنچنان به محیط زیست احترام می گذارند که راضی نیستند هنگام عبور از طبیعت به گونه های گیاهی آسیب بزنند به همین دلیل مسیرهایی را انتخاب می کنند که با عبور از آن کمترین آسیب به محیط زیست وارد شود. در این گزارش با چند نفر از جوانانی که در این رشته فعالیت می کنند، همراه شدیم تا از سختی و جاذبه های این نوع طبیعت گردی بیشتر بدانیم.
  • off road
آفرود (off road) در واقع شاخه ای از سفرهای ماجراجویانه است که راننده و سرنشین با استفاده از اتومبیل های مناسب وارد جاده های صعب العبور می شوند؛ مثل مناطق کویری، باتلاق ها، رودخانه ها، مناطق پربرف و کوهستان.
آغاز یک ماجراجویی

هنوز خورشید طلوع نکرده که ده مرد جوان سوار بر چهار خودروی جیپ به نزدیکی های کویر ورزنه می رسند. آنها قصد دارند از جاده ای فرعی و تا آنجا که می توانند در کویر پیشروی کنند. اگر نگاهی به خودروهای آنها بیندازید، متوجه خواهید شد این افراد حداقل قصد دارند برای چند روز در حاشیه کویر بمانند، زیرا خودروهای دو دیفرانسیل آنها به وینچ (کشنده سیم) مجهز است و هر کدام از آنها چند گالن بنزین، آب و تجهیزاتی دیگر مانند کیسه خواب و چادر همراه دارند.

قبل از خارج شدن از جاده اصلی، سرنشینان خودروها از اتومبیل خود پیاده شده و نگاهی به اطراف می اندازند. آنها نیم نگاهی هم به جی.پی.اس و نقشه ای که همراه آورده اند، دارند.

ماجراجویان باید به دقت منطقه را بررسی کنند، چون دنبال مسیری هستند که عبور از آن بی دردسر باشد، اما معمولا با منحرف شدن از جاده اصلی نمی توان انتظار داشت در بیابان، شنزار و باتلاق گیر نیفتند، به همین دلیل مردان جوان چند دقیقه ای باهم درباره مسیر صحبت کرده و تصمیم می گیرند از نقطه ای که حدس می زنند مناسب است به سفرشان ادامه دهند.

مسیری که آنها انتخاب کرده اند پوشش گیاهی و تپه های بلندی ندارد. در بین راه به دلیل این که راننده ها باد لاستیک های خودروها را کم کرده اند، لاستیک برخی خودروها از رینگ جدا می شود.

این یکی از سختی های عبور از کویر است و همه آنها که در کویر رانندگی کرده اند با آن آشنا هستند. با خارج شدن لاستیک یکی از خودرو ها اعضای گروه توقف کرده تا مشکل را برطرف کنند. چیزی که کار را برای آنها مشکل تر می کند، دانه های ریز شن است که به رینگ و لاستیک چسبیده است.

این دانه های ریز سبب می شود این مشکل دوباره برای رانندگان دردسرساز شود، به همین دلیل راننده ها لاستیک و رینگ اتومبیل را بخوبی تمیز می کنند، اما بیرون زدن لاستیک خودروها یکی از مشکلاتی است که ماجراجوهای حرفه ای به آن عادت دارند و آن را بخشی از سفر خود می دانند.

با این که هنوز چند ساعتی بیشتر از ماجراجویی مردان جوان نمی گذرد، اما گرمای سوزان کویر و مشکلات کوچک پیش آمده، طاقت برخی از آنها را که تاکنون تجربه چنین سفری را نداشته اند، طاق کرده است. آنها به دلیل گرما و عرق ریختن زیاد کلافه شده اند.

چند نفری از آنها در حالی که بطری های آب معدنی را سر می کشند، غر و لند می کنند که چرا به چنین ماجراجویی تن داده اند، در حالی که افراد باتجربه گروه از لحظه لحظه بودن در کویر لذت می برند. آنها با دقت هرچه تمام تر سعی در شناسایی مسیر مناسب دارند تا خودرویشان درون شن گیر نیفتد و بتوانند مسیر بیشتری را پشت سر بگذارند.هر چند آنها بر این باورند اشخاصی که آفرود را انتخاب می کنند آنقدر عاشق طبیعت هستند که دردسرهای این سبک ماجراجویی هم برایشان لذتبخش است.

در این بین، تازه کارهای گروه که کم حوصله هم شده اند، تصمیم می گیرند با سرعت بیشتری رانندگی کنند، اما همین تصمیم اشتباه آنها را به دردسری می اندازد که برایشان به مشکل بزرگی تبدیل می شود. بعد از طی کردن مسیری کوتاه با سرعت زیاد چرخ های خودروی آنها در شن فرو می رود. راننده بی تجربه هرچه بیشتر گاز می دهد خودرو کمتر حرکت می کند.

این تقلای راننده جوان سبب وارد شدن فشار بیشتر به موتور خودرو شده تا آنجا که موتور خودرو نقص فنی پیدا کرده و همه اعضای گروه زمینگیر می شوند. بعد از دقایقی بحث با تصمیم افراد باتجربه گروه، سرنشین های خودروی خراب شده سوار خودروهای دیگر شده و ماجراجویان سفرشان را ادامه می دهند.

درواقع، برداشت نادرست اعضای تازه کار گروه از آفرود سبب بروز مشکل برای خود و سایر اعضای گروه شد.

خودروی مناسب؛ 10 تا 15 میلیون تومان

خیلی ها قبل از این که اطلاعات مناسبی از آفرود به دست بیاورند یا حداقل در چند سفر همراه افراد باتجربه این نوع از ماجراجویی را تجربه کنند، برای این رشته هزینه کرده و بعد از یک تجربه ناخوشایند به قول معروف عطای آفرود را به لقایش می بخشند.

حمید بریری، سرپرست گروه زیست درباره خودروی مناسب آفرود و افراد تازه کاری که وارد این رشته می شوند به «جام جم» می گوید: الان که قیمت ها بالا رفته است، فکر می کنم برای یک خودروی مناسب حداقل حدود ده تا 15 میلیون تومان باید هزینه کرد، زیرا خودرویی که کمتر از این قیمت دارد معمولا در بیراهه ها خیلی زود خراب شده و دردسرساز می شود. به همین دلیل باید گفت آنها که می خواهند آفرود را شروع کنند باید اتومبیل مناسبی تهیه کنند که حداقل از نظر فنی مشکل نداشته باشد.

این درحالی است که برخی ها بیش از این رقم ها برای تجهیزات هزینه کرده و بعد متوجه می شوند اصلا درک درستی از آفرود نداشته اند. برای نمونه، گروهی که به قول معروف به بچه مایه دار معروف هستند، خودروهایی مانند تویوتا لندکروزر می خرند که بیش از 250 میلیون تومان قیمت دارد، البته باید این افراد را با دنیای متفاوتشان کنار گذاشت زیرا افراد تازه کار با وضع مالی متوسط می توانند با هزینه خیلی کمتر این رشته را دنبال کنند.

بریری ادامه می دهد: برای شروع این نوع سفر لازم نیست از قبل همه تجهیزات را خریداری کنید، چون معمولا همه آنها به کار نمی آید. تجهیزاتی که باید تهیه کرد بستگی به این دارد که مقصد کجاست. به همین دلیل، سرپرست گروه زیست توصیه می کند علاقه مندان به این سبک ماجراجویی باید ابتدا با افراد باتجربه همسفر شوند تا بدانند واقعا به چه تجهیزاتی نیاز دارند.

برای نمونه برای پشت سر گذاشتن یک جاده خاکی نیازی به وینچ یا کیسه خواب های آنچنانی نیست. اما در سفرهای طولانی که قرار است مسافت زیادی در کویر پیشروی کرد، نیاز است ماجراجو ها جک های ریسکی و سیم بکسل با خود ببرند.

چشم و همچشمی نباید کرد

این روزها دنیای مجازی پرشده از تبلیغاتی که وسایل و تجهیزات سفر می فروشند. تولیدکننده های این لوازم برای این که میزان فروش خود را بالا ببرند، ادعاهایی می کنند که فقط با تجربه شرایط می توان از درستی آنها باخبر شد.

به همین دلیل تازه کارها تصور می کنند برای شروع سفر باید همه این لوازم را بخرند. ولی نکته اینجاست که ابتدا باید مطمئن شد این لوازم کارایی دارد یا نه؛ زیرا معمولا افراد بی تجربه بعد از خرید این وسایل متوجه می شوند این تجهیزات فقط فضای خودروی آنها را پرکرده و دست و پاگیر است.

بریری تاکید می کند: نباید چشم و همچشمی و برای خرید وسایل و تجهیزات با دیگران رقابت کرد. بهتر است اول بدانیم چقدر می خواهیم در این رشته پیشروی کنیم، بعد شروع به خرید لوازم مورد نیاز کنیم؛ زیرا الان یک وینچ برقی بین دو تا 20 میلیون قیمت دارد.

از کجا شروع کنیم

بیشتر طرفداران آفرود در فصل پاییز و زمستان که هوا خنک می شود برای ماجراجویی به کویر می روند، اما خوشبختانه کشور ما چهارفصل است و علاقه مندان به طبیعت می توانند همیشه به مناطق مختلف سفر کنند.

نکته دیگری که در این میان وجود دارد این است که افراد تازه کار اگر می خواهند به تنهایی به سفر بروند باید ابتدا از مسیرهای شناخته شده ماجراجویی خود را آغاز کرده و به محل هایی بروند که رفت و آمد به آنجا جریان دارد.

چون خیلی ها به دلیل دیدن فیلم و تصاویر هیجان انگیز این رشته در تلویزیون یا نشریات تصور می کنند آفرود رشته بی دردسر و راحتی است، اما باید در نظر داشت این رشته در کنار جذابیت هایش سختی های خاص خود را دارد. به همین دلیل کم نیستند افرادی که بعد از چند سفر ماجراجویانه متوجه می شوند روحیه آنها با طبیعت گردی به سبک آفرود جور در نمی آید.

نکته دیگری که علاقه مندان به آفرود باید به آن دقت کنند این است که پوشش گیاهی در مناطق کویری اهمیت زیادی دارد به همین دلیل آنها باید مسیرهایی را انتخاب کنند که پوشش گیاهی ندارد.

بریری می افزاید: وقتی از راه اصلی خارج شدید ممکن است اتفاق های پیش بینی نشده ای رخ بدهد، به همین دلیل باید قبل از هرچیز روحیه خوبی داشت و از لحاظ روانی بتوانید با مشکلات پیش آمده کنار بیایید چون هر لحظه ممکن است ماشین خراب شده یا وضع جوی تغییر کرده و هوا بشدت گرم یا سرد شود یا باران ببارد.

حساب شده عمل کنید

برای این که از آفرود لذت بیشتری ببرید باید حساب شده عمل کنید تا طبیعت شما را غافلگیر نکند، زیرا باید به شکلی برنامه ریزی کنید که زمان کم نیاورید. برای نمونه اگر قرار است برای سفر دو روزه ای به طبیعت بروید بهتر است برای سه روز جیره مواد غذایی بردارید.

سرپرست گروه زیست توضیح می دهد: همیشه باید یک جفت کفش مناسب و کوله پشتی که لوازم ضروری درون آن قرار دارد، همراه شما باشد چون امکان دارد ماشین خراب شود و مجبور شوید مسیری را پیاده طی کنید، اینجاست که جیره اضافه و مدیریت در وقت می تواند شما را نجات دهد. بنابراین همیشه قبل از سفر محاسبه کنید اگر ماشین تان به هر دلیلی خراب شد، چقدر می توانید پیاده روی کنید و به چه چیزهایی نیاز دارید. البته بهتر است سفرهایتان را گروهی انجام بدهید تا احتمال زمینگیر شدن برای شما به حداقل برسد.

آمادگی روانی داشته باشید

علاقه مندان به آفرود باید از لحاظ روحی خود را برای هر حادثه ای آماده کنند، زیرا در شرایطی که امکان دسترسی به بیمارستان و درمانگاه وجود ندارد قبل از هر چیز باید هنگام بروز حادثه خونسردی خود را حفظ کنند و بهترین تصمیم ممکن را بگیرند.

برای نمونه، احتمال عقرب یا مارگزیدگی در مسیرهای فرعی وجود دارد. علاوه بر این، ممکن است هنگام عبور از پستی و بلندی ها شخصی از خودرو بیرون بیفتد و دچار شکستگی دست و پا یا خونریزی داخلی شود.

بریری عنوان می کند: دراین رشته نباید به خود مغرور شد، زیرا هر قدر هم که باتجربه باشید ممکن است غافلگیر شوید. خراب شدن ماشین چیزی عادی است، اما مسائل جانی خیلی مهم است و شوخی بردار نیست.

باید توجه داشت پارگی لاستیک، گیر کردن در شن، بریدن گاردان و شکستگی رادیاتور خودرو از اتفاقاتی است که برای ماجراجو ها جزئی از آفرود به حساب می آید. سرپرست گروه زیست خاطره ای نیز در این باره دارد.

او توضیح می دهد: مدتی قبل در یکی از سفرهایمان حادثه ای اتفاق افتاد که خیلی نگران کننده بود به همین دلیل با اورژانس تماس گرفتیم و تقاضای هلیکوپتر کردیم. ماجرا از این قرار بود که بریری و دوستانش حدود 9 ساعت باجاده اصلی فاصله داشتند که هنگام عبور از پستی و بلندی های تپه های شنی، یکی از همراهان او با یکی از اتومبیل های اعضای گروه تصادف می کند. آنها که می ترسیدند همراهشان دچار خونریزی داخلی شده باشد، تقاضای امداد هوایی می کنند، اما موقعیت آنها به شکلی بوده که امکان فرستادن هلیکوپتر وجود نداشته است.

بریری ادامه می دهد: پیاده به راه افتادیم تا خودمان را به جاده اصلی برسانیم. دیگر هوا تاریک شده بود که نیروهای اورژانس، زمینی خودشان را به ما رساندند و خیال ما بابت همراه حادثه دیده راحت شد.

سرپرست گروه زیست درباره طولانی ترین زمانی که در کویر زمینگیر شده است نیز خاطره ای دارد. او این طور ادامه می دهد: چند سال پیش از سمت منطقه جندق در حال حرکت به سمت ورامین بودیم که در باتلاق گیر افتادیم. دو روز طول کشید تا توانستیم از آن منطقه خارج شویم. از نظر آب و بنزین هم وضع مناسبی نداشتیم، به همین دلیل مجبور شدیم از دوستان بخواهیم برایمان آب و بنزین بیاورند.

بنابراین باید یادآور شد سختی های آفرود جزئی از این ماجراجویی است و چنانچه جزو افرادی هستید که در تابستان و زمستان خنکی کولر و گرمای بخاری را با هیچ چیز عوض نمی کنید، نباید به فکر فعالیت در این رشته باشید.

عبور از ریگ یلان

حمید بریریحمید بریری یکی از افراد باسابقه در زمینه آفرود و طبیعت گردی در کشورمان است. او در کارنامه اش ماجراجویی های مختلفی مانند پیاده عبور کردن از کویر لوت و ماجراجویی در منطقه ریگ جن را ثبت کرده است. آخرین ماجراجویی بریری که 27 روز زمان برده عبور از عرض ریگ یلان با خودرو بوده است. او درباره این ماجراجویی می گوید: این سفر ما در دو مرحله انجام شد؛ بار اول با تعدادی از افراد باتجربه 20 روز در کویر لوت فعالیت کردیم، طبق جی پی اس برای عبور از عرض ریگ ما باید 70 کیلومتر هوایی را پشت سر می گذاشتیم، اما روی زمین فراز و فرودهایی که برای عبور از روی تپه های شنی داشتیم کار را سخت می کرد. برای عبور از ریگ یلان، بریری و همراهانش مسیرهای مختلفی را در شرق و غرب ریگ بررسی کردند تا این که توانستند مسیر مناسبی را شناسایی کنند. سرپرست گروه زیست ادامه می دهد: دمای بالای هوا و مگس هایی که در ریگ بود واقعا کار را سخت می کرد. در سفر اول موفق نشدیم از ریگ یلان عبور کنیم به همین دلیل برگشتیم و تدارک سفر دیگری را دیدیم. بریری و همراهانش یک هفته بعد از سفر اول با تجهیزات کامل تر به کویر لوت برگشتند تا با عبور از این ریگ به وسیله خودرو رکورد جدیدی را به نام خود ثبت کنند. او می افزاید: در سفر دوم که یک هفته طول کشید موفق شدیم از ریگ یلان عبور کنیم. در این سفر تیم های مختلفی از سراسر ایران حضور داشتند.

شورای ملی سالمندان در کما

کارشناسان معتقدند جمعیت ایران با شیب تندی در حال حرکت به سوی سالمندی است و چنانچه فکری به حال این ماجرا نشود در آینده به طور حتم با بحران سالمندی مواجه خواهیم شد، زیرا همان‌طور که اکنون جوانان دهه 60 با مشکل مسکن و شغل روبه‌رو هستند، اگر مدیریت و برنامه‌ریزی مشخصی در این باره صورت نگیرد تا چند سال دیگر این افراد در دوران سالمندی مجبور می‌شوند با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم کنند. هم اکنون تعداد افراد سالمند کشورمان به شش میلیون نفر رسیده است که کارشناسان پیش بینی می کنند جمعیت سالمند کشور تا سال 2020 به 16 میلیون نفر برسد، در حالی که مراکز درمانی و نگهداری از سالمندان دیگر جوابگوی نیازهای آنها نیست، زیرا هم اکنون که با بحران سالمندی مواجه نیستیم 20 درصد از سالمندان کشور بیمه نیستند.
در این بین شورای ملی سالمندان قرار بود که مشکلات سالمندان را شناسایی کرده و برای رفع آنها اقدام کند، اما این شورا که محصول برنامه سوم توسعه است، عملکرد مناسبی نداشته است.

در ماده 192 برنامه سوم توسعه عنوان شده که دولت باید به شکلی برنامه ریزی کند که امور مربوط به سالمندان در کشور ساماندهی شود، بدین ترتیب دولت از سال 83 تشکیل شورای ملی سالمندان را مصوب کرد، به این صورت که با دبیری سازمان بهزیستی کشور چند وزارتخانه و سازمان دور هم جمع شدند تا در راستای رفاه و آسایش سالمندان برنامه ریزی کنند، اما جالب اینجاست که از سال 83 تاکنون این شورا فقط پنج بار تشکیل جلسه داده است.

حسین نحوی نژاد، دبیر شورای ملی سالمندان درباره این که چرا این شورا فعال نبوده به جام جم می گوید: یک مشکل این بود که ساختار رفاهی کشور متحول شد، یعنی وزارت رفاه تشکیل شد یا سازمان بهزیستی از زیرمجموعه وزارت بهداشت خارج شد، نکته دوم تحولاتی است که در اثر تغییر دولت و وزرا ایجاد شده است. همه این عوامل سبب شد تا شورای ملی سالمندان از سال 83 تا امروز فقط پنج جلسه برگزار کنند.

نحوی نژاد ادامه می دهد: اما ما دبیرخانه شورا را فعال نگه داشتیم تا نیازهای سالمندان را تجزیه و تحلیل کنیم، زیرا تا مسئولان از نیاز و مشکلات سالمندان باخبر نشوند نمی توانند برنامه ریزی لازم را در این باره داشته باشند.

به گفته دبیر شورای ملی سالمندان، آنها در این دبیرخانه اطلاعات سالمندان کشور را جمع آوری کرده و با کمک دستگاه های دیگر سند ملی برنامه های راهبردی سالمندان کشور را تنظیم می کنند. همچنین در استان های مختلف استاندار ها را به عنوان رئیس شورای سالمندان معرفی کرده اند تا وضع سالمندان را بررسی کنند.

فقط 30 درصد از سالمندان بیمه تکمیلی دارند

اما نکته ای که قابل توجه است این است که به رغم تلاش این دبیرخانه هنوز 20 درصد از سالمندان کشور از هیچ بیمه ای برخوردار نیستند، نحوی نژاد در این باره تصریح می کند: برخی از سالمندان بیمه های روستایی را قبول ندارند یا به دلیل خدمات نامناسب آنها بیمه نمی شوند، اما باید بگویم این اطلاعات در بررسی خوشه ای انجام شده است و این طور نبوده که از همه سالمندان در این باره سوال شده باشد، البته در این بین عده ای هم هستند که چون آگاهی نداشته اند خود را بیمه خویش فرما نکرده اند.

اما در این بین مشکل دیگری مطرح است که خیلی مهم تر از بیمه پایه برای سالمندان است، زیرا افراد با بالا رفتن سن نیاز بیشتری به جراحی، دارو و درمان و بستری شدن پیدا می کنند. این در حالی است که بیمه های پایه هیچ کدام از این نیاز ها را پوشش نمی دهند. علاوه براین بر اساس آمار فقط 30 درصد سالمندان کشور بیمه تکمیلی دارند، بیشتر این افراد هم چون کارمند دولت بوده اند، از مزایای این بیمه بهره مند هستند.

نحوی نژاد عنوان می کند: سالمندی دیر یا زود دامن همه را می گیرد، به همین دلیل همه باید در رفع مشکلات موجود قدم برداریم افزون براین من از دستگاه هایی که عضو شورای ملی هستند ولی با این شورا همکاری نمی کنند، گله دارم.

سند جامع سالمندان

این در حالی است که وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تشکیل شورای ملی سالمندان در آینده ای نزدیک خبر داده و یادآور می شود: بعد از تدوین برنامه ریزی های لازم بزودی شورای ملی سالمندان تشکیل می شود و همچنین سند جامع سالمندان نیز برای افزایش میزان کارایی برای این قشر از افراد مورد بازنگری قرار می گیرد.

علی ربیعی در حاشیه بازدید از مرکز خیریه نگهداری از سالمندان «مریم مقدس» که ویژه اقلیت های مذهبی است، عنوان کرد: تدوین سند جامع سالمندان از سوی کارشناسان و متخصصان مورد بازنگری قرار می گیرد تا بتوانیم موارد بیشتری را برای ارائه خدمات بهتر و بیشتر به سالمندان ارائه دهیم که البته کار کارشناسی خوبی در تدوین آن انجام شده و ما در بازنگری موارد بیشتری را به آن اضافه خواهیم کرد.

وزیر تعاون، کار و راه اجتماعی درباره تشکیل شورای ملی سالمندان نیز یادآور شد: با توجه به رشد جمعیت سالمندی و تاکید رئیس جمهور بر فعال شدن شورای ملی سالمندان بزودی این شورا دوباره تشکیل خواهد شد.

ربیعی در مورد زمان تشکیل این شورا عنوان کرد: بر اساس یک برنامه یک ماه مطالعات اولیه را انجام داده و سپس اقدام به راه اندازی شورای ملی سالمندان خواهیم کرد.وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تاکید کرد: متاسفانه اکنون از لحاظ ساختاری آمادگی های لازم برای مسائل سالمندان وجود ندارد به همین دلیل جامعه شناسان و جمعیت شناسان ما باید مطالعات مورد نیاز خود را برای چند سال آینده آغاز کنند.

به گزارش مهر، وی با تاکید بر این که اکنون پزشک متخصص سالمندی انگشت شمار وجود دارد، بیان کرد: باید در این باره نیز با همکاری سایر ارگان ها و مطالعات انجام شده اقدامات لازم انجام شود.

به گفته ربیعی، به دلیل شهرنشینی و تغییر سبک زندگی دیگر سالمندان همانند گذشته در کنار خانواده و نزدیکان خود نیستند، به طوری که کم کم و در آینده از نظام خانواده دور می شوند و همین موضوع مشکلاتی را برای آنها ایجاد خواهد کرد. بر همین اساس در وزارت رفاه مطالعات سالمندی آغاز و بر اساس نیازهای دو دهه آینده ایده هایی شکل خواهد گرفت.

20 درصد سالمندان بدون بیمه

رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان این که 8.2 درصد جمعیت کشور سالمند هستند، گفت: میزان سالمندان کشور به بیش از شش میلیون نفر می رسد که از این تعداد 20 درصد آنها تحت پوشش هیچ بیمه ای نیستند.

همایون هاشمی در نشست خبری که به مناسبت «تکریم هفته سالمند» برگزار شد با اشاره به این که مرز قراردادی سالمندی 60 سال تعریف شده است، اظهار کرد: جمعیت سالمندی کشور تا سال 1404 سه برابر خواهد شد که تعداد آنها به 15.5 میلیون نفر می رسد.

وی ادامه داد: 8.1 درصد سالمندان کشور با فرزندان و نزدیکان خود و 7.3 درصد سالمندان نیز به تنهایی زندگی می کنند.به گفته رئیس سازمان بهزیستی، 80 درصد سالمندان در کشور به صورت مستقل زندگی می کنند و دارای خانه های ملکی هستند.

به گزارش ایسنا، هاشمی عنوان کرد: 285 هزار نفر از سالمندان کشور به صورت مستقیم از پکیج خدماتی سازمان بهزیستی استفاده می کنند که این پکیج شامل خدمات توانبخشی و پرداخت مستمری است، این در حالی است که این تعداد از سالمندان شامل سالمندان بی بضاعت کشور هستند.

هاشمی با اشاره به این که قصد داریم تعداد سالمندانی را که تحت هیچ پوشش ایمنی نیستند در کشور کم کنیم، ادامه داد: 15 درصد سالمندان بالای 60 سال در کشور شاغل هستند و 85 درصد این قشر هیچ شغلی ندارند.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به این که 228 مرکز فعالیت های شبانه روزی سالمندان در کشور وجود دارد، خاطرنشان کرد: 127 مرکز نیز به صورت خدمات در منزل در حال فعالیت هستند.

وی در ادامه به فعالیت های این سازمان و شورای ملی سالمندان اشاره و اظهار کرد: تدوین پیش نویس سند ملی برای سالمندان انجام شده و امیدواریم با به تصویب رسیدن این پیش نویس دارای یک سند بالادستی در این زمینه شویم.

وی تصریح کرد: تدوین طرح بیمه ای مراقبتی سالمندان و نیز تدوین شاخص های شهر دوستدار سالمند و ارائه آن به شهرداری ها از دیگر فعالیت هایی است که از سوی این سازمان در شورای ملی سالمندان انجام شده است.

هاشمی همچنین در مورد زنان سرپرست خانوار یادآور شد: یکی از زیرگروه های تحت پوشش سازمان بهزیستی زنان سرپرست خانوار هستند که در سال گذشته 55 هزار نفر از این زنان، سهمیه سازمان بهزیستی برای تحت پوشش بیمه قرار گرفتن بوده است که در این زمینه آنها را تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی قرار داده ایم.

پرداخت وام بلاعوض 4 میلیون تومانی

هاشمی با بیان این که قصد داریم در زمینه سالمندان بدون مسکن به صورت جدی ورود کنیم، اظهار کرد: در زمینه مسکن سالمندان و نیز ساخت و تعمیر مراکز سالمندان به صورت جدی ورود کرده ایم و در این زمینه چهار میلیون تومان وام بلاعوض پرداخت می کنیم.

وی ادامه داد: برای خوداشتغالی سالمندان نیز 47 تعاونی خوداشتغالی ایجاد کرده ایم و باید بگوییم که 899 تشکل، ان.جی.او و موسسه مرتبط با حوزه سالمندان وجود دارد.

غیبت یک‌چهارم مشمولان از خدمت سربازی

هشت درصد از مشمولان خدمت سربازی هرگز برای سربازی اقدام نکرده و 25 درصد از مشمولان را هم افرادی تشکیل می‌دهند که بموقع برای انجام خدمت سربازی به مراکز پلیس مراجعه نمی‌کنند. این درحالی است که براساس قانون جدید افرادی که تاخیر آنها بیش از یک سال زمان ببرد به‌عنوان سرباز فراری شناخته شده و تحت پیگرد قانونی قرار خواهندگرفت.

این روزها متولدان سال های 74ـ73 در حالی به خدمت سربازی اعزام می شوند که در میانشان افرادی اند که متولد 1355 به بعد هستند، ولی تاکنون برای گذراندن دوران خدمت سربازی خود اقدام نکرده اند. این افراد که 25 درصد از کل مشمولان کشور را تشکیل می دهند، در صورت مراجعه برای خدمت سربازی می توانند از تسهیلاتی که برایشان در نظر گرفته شده، استفاده کنند.

سردار موسی کمالی، جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح درباره این افراد در گفت وگو با جام جم تاکید می کند: این افراد نباید منتظر عفو باشند و بهتر است هرچه زودتر برای روشن شدن تکلیف وضع خدمت خود اقدام کنند.براساس قوانین جدید فرماندهان می توانند برای سربازانی که با تاخیر برای گذراندن خدمت سربازی مراجعه می کنند تقاضای بخشش اضافه خدمت کنند. البته سربازی که قصد دارد از این تسهیلات استفاده کند باید شایستگی خود را حین خدمت اثبات کند.

کمالی با اشاره به این که هشت درصد از مشمولان اصلا برای خدمت سربازی اقدام نمی کنند، می گوید: براساس قانون جدید هر شخصی که بیش از یک سال غیبت کند، فراری محسوب شده و اگر بعد از این مدت خودش مراجعه کرده یا دستگیر شود، علاوه بر اضافه خدمت باید در محاکم صالحه نیز محاکمه شود.

دلایل تاخیر سربازان

تا مدتی قبل که قوانین جدید وضع نشده بود تا حدود 20درصد مشمولان اصلا برای روشن شدن وضع خدمت سربازی خود اقدام نمی کردند، اما با اجرایی شدن قوانین جدید تعداد آنها به زیر 10 درصد رسیده است.

کمالی درباره این که چه عواملی سبب شده برخی از مشمولان برای خدمت سربازی مراجعه نکنند، عنوان می کند: عده ای هستند که ادعا می کنند هیچ نیازی به کارت معافیت یا پایان خدمت ندارند. آنها می گویند، نمی خواهیم جایی استخدام شده یا به خارج از کشور برویم. دلیل دیگری که وجود دارد امیدواری کاذبی است که برخی از افراد مسئول و غیر مسئول با اظهار نظر های خود درباره اصل سربازی در برخی از مشمولان به وجود می آورند.

به گفته کمالی، به این شکل مشمولان تصور می کنند ممکن است اگر چند سالی صبر کنند قوانین خدمت سربازی تغییر کند.

جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح می افزاید: برای نمونه مرکز پژوهش های مجلس اطلاعاتی را از اینترنت جمع آوری و به عنوان پژوهش ارائه کرده و می گوید خدمت باید داوطلبانه شود، در حالی که وقتی شخصی می خواهد تحقیق کند باید مسائل مختلف مانند تهدیدها و مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بررسی کند.

دلیل دیگری که برای این ماجرا می توان مطرح کرد، این است که محرومیت های اجتماعی که قانون برای مشمولان فراری در نظر گرفته، ضمانت اجرایی مناسبی نداشته و برخی از مشمولان آنها را دور می زنند.

برای نمونه این افراد نمی توانند گواهینامه یا گذرنامه گرفته یا در بخش خصوصی و دولتی مشغول به کار شوند، اما برخی از شرکت ها از این افراد سوءاستفاده کرده و با حقوق پایین و بدون این که آنها را بیمه کنند مشمولان فراری را به کار می گیرند.

کمالی ابراز می کند: در مراکز دولتی و خصوصی به کارگیری سرباز غایب ممنوع است، اما برخی تخلف کرده و آنها را به کارمی گیرند براساس قانون جریمه این متخلفان برای بار اول هزینه سالانه یک سرباز حدود سه میلیون تومان و بار دوم هزینه سالانه سه سرباز است.

وی عنوان می کند: ما نمی خواهیم محرومیت های اجتماعی را برای مشمولان غایب بیشتر کنیم، زیرا سعی ما این است که قوانین مصوب شده اعمال شود.کمالی با اشاره به این که برخی از مشمولان غایب قوانین را دور می زنند، اظهار می کند: برای جلوگیری از این کار باید سیستم ها مکانیزه شود برای نمونه سازمان نظام وظیفه و گذرنامه سامانه مشترکی دارد که با شروع به کار آن دیگر مشمولان نمی توانند از کشور خارج شوند.

جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در ادامه از افزایش حقوق سربازان متاهل خبر داد و افزود: قانونگذار 40 تا 90 درصد افزایش حقوق را برای سربازان به شرط تامین بودجه در نظر گرفته است. امسال 81 هزار تومان به حقوق سربازان متاهل اضافه کردیم و حق فرزند نیز به آنها پرداخت می شود.

 پزشکی؛ بیشترین معافیت

به گفته جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح حدود 25 درصد از موالید ذکور هر سال در شمول معافیت های دائم قرار می گیرند. این در حالی است که سالانه حدود 20 درصد از این افراد هم معافیت موقت مانند معافیت موقت برای ادامه تحصیل می گیرند. وی ادامه می دهد: معافیت هایی مانند کفالت و ایثارگران شامل حال برخی از مشمولان می شود، اما در این بین بیشتر مشمولان معافیت پزشکی می گیرند. کمالی با تاکید براین که فعلا هیچ برنامه ای برای گسترش معافیت ها و تغییر در قوانین نظام وظیفه وجود ندارد، تصریح می کند: یکی از سیاست های ما ثبات در قوانین نظام وظیفه است. به همین دلیل تاکید می کنم مشمولان منتظر اما و اگر ها نباشند و هرچه زودتر تکلیف وضع سربازی خود را روشن کنند. کاهش اعزام به خدمت به دلیل کاهش موالید رئیس سازمان وظیفه عمومی هم گفت: به دلیل کاهش موالید و ادامه تحصیل مشمولان، هم اکنون در کشور شاهد کاهش میزان اعزام به خدمت هستیم. حمیدرضا صدرالسادات با بیان این که هوشمند کردن کارت ها شامل دو بخش کارت های معافیت و پایان خدمت بود، افزود: مهلت تعویض کارت های معافیت به اتمام رسیده، اما کسانی که تاکنون موفق به تعویض کارت های خود نشده اند، می توانند اقدام کنند؛ این افراد با ارائه کارت های قدیمی نمی توانند از هیچ گونه خدماتی استفاده کنند. به گزارش مهر، وی درخصوص تعویض کارت های پایان خدمت، اظهار کرد: افرادی که از سال 70 به بعد کارت پایان خدمت دریافت کرده اند، تا پایان ماه مهر مهلت دارند برای تعویض کارت های خود اقدام کنند. ضمن این که در سه ماهه اول امسال موفق شدیم هفت باند جعل کارت های معافیت و پایان خدمت را شناسایی و دستگیر کنیم. وی درباره به کارگیری سربازان بر اساس تخصص آنان عنوان کرد: توصیه رهبر معظم انقلاب و تدبیر ستاد کل نیروهای مسلح بر به کارگیری سربازان براساس مهارت و تخصص آنان است؛ البته تخصیص سربازان براساس مهارت ها در دست ستاد کل نیروهای مسلح است که آنان را تقسیم می کنند؛ تخصص همه سربازان در این سازمان مورد نیاز نیست. صدرالسادات درخصوص بیشترین تخصص های لازم سربازان یادآور شد: رشته های فنی، علوم انسانی و پزشکی بیشترین استفاده را در نیروهای مسلح دارد، خوشبختانه با بازبینی و برنامه هایی که در این سازمان انجام شده در آینده در این خصوص وضع بهتری را شاهد خواهیم بود. رئیس سازمان وظیفه عمومی با اشاره به موضوع حقوق سربازان تصریح کرد: افزایش حقوق سربازان تصویب شده، اما متاسفانه به دلیل کمبود اعتبارات دولت، این امر هنوز اجرایی نشده است. میزان افزایش حقوق از حقوق کارکنان کادر نیروهای مسلح تبعیت می کند.

 

اصلاحیه دیگری بر پیشانی لایحه حمایت از کودکان بی‌سرپرست

سرانجام لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست که از مجلس هشتم مطرح شده بود دوباره در مجلس بررسی شد و کمیسیون اجتماعی مجلس آخرین ایراد این لایحه را بر طرف کرد تا سرپرستی کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست کمی آسان‌تر از پیش شود. این لایحه حدود پنج سال پیش از سوی سازمان بهزیستی آماده شد و در اختیار هیات دولت قرار گرفت تا شرایط سرپرستی کودکان بی سرپرست و بدسرپرست بهبود پیدا کند، شورای نگهبان از این لایحه که حدود دو سال قبل به مجلس رسید ایرادهایی گرفت که با اصلاح شدن آخرین آنها امید است که هر چه زودتر این لایحه به قانون تبدیل شود.
عبدالرضا عزیزی، رئیس کمیسیون اجتماعی دراین باره به جام جم می گوید: نظر کارشناسان کمیسیون اجتماعی این است که برای تشویق زوج های جوان به سرپرستی کودکان بی سرپرست نام والدین اصلی در شناسنامه کودک ثبت نشود، اما شورای نگهبان تاکید دارد که نام پدر و مار اصلی کودک در شناسنامه ثبت شود.عزیزی ادامه می دهد: ما روز گذشته این نکته را دوباره بررسی کردیم، نظر ما این است که در شناسنامه کودک فقط شماره و تاریخ صورت جلسه فرزندخواندگی ثبت شود.به این ترتیب این لایحه دوباره به شورای نگهبان ارجاع شد و چنانچه این شورا با این اصلاحیه کمیسیون اجتماعی موافقت کند این لایحه به قانون تبدیل خواهد شد.

امیرحسین قاضی زاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در این باره به جام جم می گوید: اصل این لایحه قبلا تصویب شده بود، اما ایرادهایی شورای نگهبان از آن گرفته بود که روز گذشته آخرین آنها را اصلاح کردیم.

دختران مجرد و فرزندخواندگی

یکی از بحث برانگیزترین نکات این لایحه این است که دختران مجرد و زنان بدون شوهر نیز می توانند سرپرستی کودکان بی سرپرست را به عهده بگیرند به اعتقاد برخی از کارشناسان این نکته یکی از مزایای این لایحه است، زیرا سبب می شود کودکان بی سرپرست راحت تر از قبل سرپرست پیدا کنند، خصوصا که گفته می شود حدود ده هزار کودک در مراکز تحت پوشش سازمان بهزیستی نگهداری می شود، اما مخالفان این ماجرا هم تاکید دارند اگر شرایط افرادی که خواهان سرپرستی کودکان هستند بدرستی تعیین نشود، احتمال دارد کودکان بی سرپرست به دست افرادی سپرده شوند که شرایط و امکانات لازم را نداشته باشند به این صورت کودک صدمه بیشتری خواهد دید.

برای نمونه ممکن است دختران مجرد مدتی بعد از این که سرپرستی کودکی را به عهده می گیرند ازدواج کنند و همسر آنها راضی به نگهداری از کودک نباشد اینجاست که در این میان کودک بیشترین آسیب را می بیند.

مهدی زهرایی، مدیرکل امور مجلس سازمان بهزیستی کشور دراین باره به جام جم می گوید: در این لایحه آمده است که دختران و زنان بدون شوهری که بالای 30 سال دارند می توانند سرپرست کودک شوند، البته آنها باید شرایط ویژه ای داشته باشند.

این درحالی است که عضو کمیسیون اجتماعی مجلس می گوید: گروه زیادی می توانند سرپرستی کودکان را به عهده بگیرند، اما در مورد دخترهای مجرد آنها باید بالای 35 سال داشته باشند.

شرایط ویژه

درباره شرایط ویژه ای که برای دختران مجرد و زنان بدون شوهر در نظر گرفته شده، می توان یادآور شد دختران مجرد باید دارای سلامت روانی و شرایط مالی مناسب باشند البته باید توجه داشت زمانی که دختران مجرد تصمیم به ازدواج گرفتند کارشناس بهزیستی موضوع را بررسی کرده و اگر شرایط را مناسب ندید حق سرپرستی با حکم دادگاه پس گرفته خواهد شد.

این درحالی است که باید در نظر داشت که فقط سرپرستی کودکان دختر به این افراد داده می شود، افزون بر این نداشتن سوءسابقه و اعتیاد، نداشتن محکومیت جزایی، اعتقاد داشتن به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی، مبتلا نبودن به بیماری های واگیر و صعب العلاج از دیگر شرایطی است که دختران مجرد و زنان بدون شوهر برای سرپرستی کودک باید داشته باشند.

مدیرکل امور مجلس سازمان بهزیستی کشور در ادامه با بیان این که این لایحه 38 ماده دارد در باره جزئیات ماده 22 این لایحه عنوان می کند: بر اساس ماده 22 این لایحه پس از صدور حکم قطعی سرپرستی، مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ می شود.

اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و همچنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست وارد کند.

همچنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در قسمت توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت مشخص بودن قید کند.

این در حالی است که سازمان ثبت احوال هم مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر کند.

برخی مفاد لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بدسرپرست

* برای فرزندخواندگی در گذشته شرایط سختی تعیین شده بود به عنوان مثال داشتن شرایط مالی خاص از جمله مواردی بود که خانواده های متقاضی سرپرستی کودکان و نوجوانان با آن مواجه بودند. بر اساس قانون قبلی خانواده متقاضی سرپرستی متعهد بود خانه یا اموالی را به نام فرزندخوانده کند. * با تصویب این لایحه شرایط تسهیل شده به صورتی که از این پس افراد واجد صلاحیت می توانند با دادن تعهد کتبی مبنی بر تملیک بخشی از اموال یا حقوق خود در آینده حکم سرپرستی را از دادگاه اخذ کنند. * طبق مصوبه مجلس در ماده 15، درخواست کننده منحصر یا درخواست کنندگان سرپرستی باید متعهد شوند تمامی هزینه های مربوط به نگهداری و تربیت و تحصیل افراد تحت سرپرستی را تامین کنند. این حکم حتی پس از فوت سرپرست منحصر یا سرپرستان نیز تا تعیین سرپرست جدید، برای کودک یا نوجوان جاری است. * یکی از مفاد لایحه جدید این است که اگر زن و شوهری که پنج سال از تاریخ ازدواج آنها گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند، مشروط به این که حداقل یکی از آنها بیش از ۳۰ سال داشته باشد، بر اساس بند «الف» ماده پنجم این قانون می توانند برای سرپرستی کودکان و نوجوانان اقدام کنند. * همچنین در لایحه جدید زمینه فرزندخواندگی برای زنان و دختران مجرد نیز پیش بینی شده است تا زنان و دختران مجردی که از موقعیت و جایگاه مطلوب اقتصادی و اجتماعی برخوردارند، اما به هر دلیل ازدواج نکرده اند، امکان به سرپرستی گرفتن فرزند نیز فراهم شود به این ترتیب شناسنامه نسبیت کودک به نام خانوادگی مادر صادر می شود. * در مورد تسهیل در روند واگذاری فرزندان، تاکنون مراحل واگذاری فرزند به خانواده ها حداقل شش ماه زمان می برد، اما با اجرای این قانون این مدت بسیار کاهش پیدا می کند.

بخت این کودکان با خیابان گره‌خورده است

یکی گل می‌فروشد، دیگری فال و آن یکی هم باتری قلمی. این روزها تعداد کودکان کار در کشورمان آنقدر زیاد شده که چهارراه یا خیابانی اصلی را نمی‌توان پیدا کرد که کودکان کار آنجا نباشند.علاوه بر این کودکان کار به پای ثابت اتوبوس های بی آرتی و قطار های مترو نیز تبدیل شده اند. افزون بر این چیزی که سبب ناراحتی شهروندان شده این است که این کودکان بعد از تاریک شدن هوا همچنان تا نیمه های شب در خیابان های شهر پرسه می زنند. به همین دلیل احتمال بروز خطر و آسیب دیدن آنها بالا می رود. تاکنون آمار دقیقی از تعداد کودکان کار در کشورمان منتشر نشده است، اما سازمان های درگیر در این ماجرا با توجه به آماری که آموزش و پرورش از کودکان بازمانده از تحصیل منتشر کرده تخمین می زنند بیش از دو میلیون کودک کار در کشور وجود دارد. در این میان، اما کودکانی هستند که در خانه های خود به کار گمارده می شوند و کمتر شخص و نهادی از آنها با خبر است. جالب اینجاست همان قدر که آمارها درخصوص این کودکان مبهم است، نهاد های درگیر در حوزه ساماندهی آنها نیز مبهم عمل می کنند.

در تهران سازمان های مردم نهادی وجود دارد که در حوزه کودکان خیابانی فعالیت می کنند.کانون کوشا یکی از این سازمان های مردم نهاد است که از سال 1379 فعالیت خود را در منطقه 12 تهران شروع کرده است. فاطمه ایزد پناهی، موسس و مدیر عامل کانون کوشا درباره آمار کودکان کار و خیابانی به «جام جم» می گوید: دراین باره آمار مشخصی وجود ندارد، زیرا میلیون ها کودک دختر در خانه هایشان مشغول به کار هستند و کمتر شخصی از آنها باخبر است. این دختر بچه ها در سنین پایین عهده دار کارخانه شده اند. برای نمونه خانه داری کرده یا از سالمندان و خواهر و برادرهایشان نگهداری می کنند، به همین دلیل از دنیای کودکی فاصله گرفته اند.

این در حالی است که کودکانی زیادی نیز در کوره پزخانه یا کارگاه های غیرمجاز به کار گرفته می شوند، البته باید به کودکانی که در کارگاه های بسته بندی کار می کنند نیز اشاره کرد . برای نمونه در کارگاه های کوچک جنوب شهر کودکان زیادی وجود دارند که به جای تحصیل یا بازی به بسته بندی طناب یا گیره لباس مشغول شده اند. ماجرای دیگری که سبب می شود کودکان کار آسیب بیشتری ببینند، این است قانونی برای کار آنها وجود ندارد به همین دلیل حتی از مزایایی که بزرگسالان به دلیل کار کردن شامل شان می شود، بی بهره هستند.

آمارها در این حوزه غیررسمی است

پناهی می گوید: فعالیت کودکان کار مخفی است، به همین دلیل دستمزد یا ساعت کاری مشخصی ندارند و مجبورند از سنین پایین کار کنند تا کمک حال خانواده های خود باشند. او ادامه می دهد: بیش از سه میلیون کودک کار در کشور وجود دارد که حدود یک میلیون نفر آنها کودکانی هستند که در خانه به کار گرفته می شوند. (البته این ارقام تائید رسمی نشده اند.)

این در حالی است که رضا جهانگیری فر، معاون سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران نیز در باره تعداد کودکان کار و سازمان های مردم نهادی که در این خصوص فعالیت می کنند به «جام جم» می گوید: نزدیک به 40سازمان مردم نهاد دراین بخش فعال هستند. آنها از حدود 2500 کودک کار حمایت کرده و برای آنها پرونده و کارت شناسایی درست کرده اند. اما پناهی درباره تعداد سازمان های مردم نهاد نظر دیگری دارد. او بیان می کند: حدود 15 سازمان مردم نهاد در این حوزه فعال هستند، برای نمونه ما در کانون کوشا از 1450 کودک حمایت می کنیم. او درباره نحوه حمایت شهرداری از سازمان های مردم نهاد می افزاید: فعالیت شهردای باید به شکلی باشد که درد این کودکان را درد خود بداند و برای تبلیغ از آنها استفاده نکند، البته اکنون شهرداری در منطقه 12 فضای خوبی در اختیار ما قرار داده است.یکی دیگر از سازمان های درگیر در حوزه کودکان کار و خیابانی سازمان بهزیستی است که به نظر می رسد آن طور که باید و شاید به وظیفه خود عمل نکرده است.ولی الله نصر، مدیرکل امور آسیب دیدگان سازمان بهزیستی درباره آمار کودکان خیابانی و کار به «جام جم» می گوید: ما در کشور 21 هزار کودک بی سرپرست و بدسرپرست داریم که بیش از نیمی از آنها از سوی سازمان های مردم نهاد پوشش داده می شوند و بقیه هم درون خانه هایشان و با کمک یارانه ای که بهزیستی به آنها می پردازد ، روزگار می گذرانند.

البته باید به این نکته توجه داشت آماری که نصر ارائه می کند شامل کودکان کاری که سر چهارراه ها فعالیت می کنند، نمی شود.

این آمار مربوط به کودکان بی سرپرست یا بدسرپرست است.مدیرکل امور آسیب دیدگان ساز مان بهزیستی تصریح می کند: کودکانی که شما در معابر شهر می بینید سرپرست و قیم دارند، چون هر وقت آنها به مراکز بهزیستی منتقل می شوند در کمترین زمان ممکن سرپرست هایشان برای تحویل گرفتن آنها مراجعه می کنند. مشکل اینجاست کودکان خیابانی سرپرست و قیم مناسبی ندارند، زیرا بعد از این که از بهزیستی خارج شدند دوباره روانه خیابان ها می شوند.

صورت مساله را نباید پاک کرد

شهروندان همیشه از دیدن کودکان خیابانی در معابر شهر گله داشته و توقع دارند سازمان های درگیر در این حوزه این کودکان را ساماندهی کنند. جهانگیری فر دراین باره عنوان می کند: ما به سازمان های مردم نهاد کمک می کنیم تا به این کودکان کمک کنند . برای نمونه فضا یا کمک مالی در اختیار آنها می گذاریم.باید به این نکته هم توجه داشت اگر شهرداری تهران با کمک نیروی انتظامی کودکان کار را از معابر شهر جمع آوری کند، سبب آسیب دیدن بیشتر خانواده ها و کودکان کار می شود، زیرا کودکان کار حکم نان آور خانواده های خود را دارند و به این شکل به خانواده مشکلات بیشتری تحمیل می شود در حالی که خود کودک نیز با دورشدن از کانون خانواده دچار مشکلات عاطفی و روحی خواهد شد.

معاون سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران اضافه می کند: برای کمک به چنین خانواده هایی باید اقدامات حمایتی بیشتری صورت بگیرد تا به جای این که کودک خود را به مدرسه بفرستند، ناچار نباشند او را برای کار راهی خیابان کنند.

بنابراین باید یادآور شد در این میان نهاد های حمایتی مانند کمیته امداد امام خمینی(ره) می توانند تاثیرگذار باشند. این نهاد با حمایت همه جانبه از کودک و خانواده می تواند مانع بازگشت کودکان کار به معابر شهر شود. در واقع یکی از راه های بهبود شرایط برای کودکان کار، حمایت از خانواده هاست، زیرا وقتی خانواده از لحاظ مالی و فرهنگی رشد کرد دیگر به هر قیمتی به کار کردن کودک خردسال خود در محل های نامناسب تن نمی دهد.

طرحی برای ساماندهی

جهانگیری فر درباره وظیفه شهرداری در قبال کودکان کار این طور توضیح می دهد: تلاش ما این است شرایطی فراهم کنیم که کودکان کار دست کم کمتر آسیب ببینند ، یعنی حمایت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی از آنها بیشتر شود.

با توجه به نقش کودکان کار در تامین نیاز های خانواده، به نظر می رسد حذف کردن آنها در جامعه نیاز به برنامه بلندمدتی دارد به همین دلیل باید شرایطی به وجود آید تا این کودکان حداقل کمترین آسیب را ببینند.

مدیر کانون کوشا نیز درباره نحوه به وجود آوردن این شرایط عنوان می کند: برای نمونه می توان کیوسک های کوچکی را اطراف محل کار این کودکان ایجاد کرد تا سازمان های مردم نهاد در این مکان ها به بهداشت و دیگر مسائل کودکان بپردازند. زیرا این کودکان در مدت کار ممکن است با خطرات زیادی مانند سوءاستفاده جنسی مواجه شوند به همین دلیل سازمان های مردم نهاد می توانند در این کیوسک ها همراه کودکان باشند و مانع آسیب دیدن بیشتر آنها شوند.

اگر از معاون سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران درباره این که چرا شهرداری به کودکان کار اجازه می دهد نیمه های شب در معابر حضور داشته باشند بپرسید، خواهید شنید: ما در حال تدوین طرح جامعی هستیم تا کودکان کار را ساماندهی کنیم. برای نمونه در این طرح قرار است ترتیبی اتخاذ شود تا کودکان کار با تاریک شدن هوا به خانه های خود برگردانده شوند یا پیش بینی شده ما رابطه بیشتری با سازمان های مردم نهاد داشته باشیم. به گفته جهانگیری فر اکنون این طرح در سازمان خدمات اجتماعی شهرداری در حال بررسی است و تا یک ماه دیگر نهایی خواهد شد.

نیاز به مشارکت شهروندان

برای حل مشکل کودکان کار ، شهروندان نیز باید پیشقدم شوند، زیرا مشکلات شهری فقط با مشارکت شهروندان انجام شدنی است، برای نمونه شهروندان می توانند با همکاری سازمان های مردم نهادی که در این حوزه فعال هستند، به نوبه خود برای حل این مشکل قدم بردارند. به همین دلیل تلاش برای جمع آوری کودکان کار از خیابان ها فقط پاک کردن صورت مساله است. پناهی می افزاید: سازمان های مردم نهاد وقتی با کودکان کار روبه رو می شوند، خانواده آنها را شناسایی کرده و با کمک به خانواده، برای بهبود شرایط کودک تلاش می کنند. به این دلیل که در خانواده های کودکان کار معمولا پدر حضور ندارد یا مشکلات فراوانی دارد. سازمان های مردم نهاد معمولا با آموزش مادر خانواده سعی می کنند او را وارد چرخه اقتصادی کنند. به این شکل مادر خانواده آموزش های لازم را دیده و برای بهبود وضع فرزندان خود با آگاهی عمل می کند. در حالی که قوای سه گانه نیز می توانند با قانونگذاری و شناسایی خانواده هایی که صلاحیت سرپرستی فرزند را ندارند، مانع افزایش تعداد کودکان کار شوند.

معاون سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران تاکید می کند: ما گشت جمع آوری کودکان خیابانی نداریم، ولی چنانچه نیمه شب ها با کودکانی که در سطح شهر پرسه می زنند روبه رو شویم آنها را تحویل بهزیستی می دهیم.

اما نکته اینجاست بعد از این که دستور قضایی درباره این کودکان صادر شد، والدین کودک خود را تحویل گرفته و دوباره این چرخه تکرار می شود. به همین دلیل باید در قانون بازنگری صورت بگیرد تا با خانواده هایی که صلاحیت نگهداری از کودکان را ندارند، برخورد شود.

مراکز روزانه بهزیستی

جهانگیری فر با اشاره به این که در حوزه ساماندهی کودکان خیابانی، بهزیستی نقش مهمی دارد، عنوان می کند: دولت باید از این سازمان حمایت کرده و امکانات و بودجه بیشتری در اختیارش بگذارد.

مدیرکل امور آسیب دیدگان سازمان بهزیستی در مقابل می گوید: وظیفه جمع آوری و ساماندهی اصلی کودکان خیابانی با شهرداری است، ولی اگر بر اساس نظر کارشناسان و مددکاران بهزیستی، این کودکان خانواده نابسامانی داشته باشد، یعنی آینده آنها در خطر باشد برای توانمندسازی کودک و خانواده اش اقدام می کنیم، در حالی که اگر کودک سرپرست نداشته باشد از او در در مراکز بهزیستی نگهداری می کنیم.

علاوه بر این، نصر از ایجاد مراکز روزانه ای صحبت می کند که قرار است کودکان کار را از خطراتی که ممکن است با آن مواجه شوند باخبر کند. او در این باره توضیح می دهد: امسال طرح پایلوتی را در پنج استان اجرا کردیم که در آن مراکز نگهداری کودکان کار از شبانه روزی به روزانه تغییر پیدا می کند، به این شکل کودکان کار نسبت به خطراتی مانند ایدز و هپاتیت آگاهی می یابند . به گفته مدیرکل امور آسیب دیدگان سازمان بهزیستی، این طرح به صورت آزمایشی در استان های خوزستان، همدان، تهران، چهارمحال بختیاری و البرز اجرا شده است.

ساماندهی کودکان کار و خیابان نیاز به کمیته ای دارد که از دستگاه ها و سازمان هایی مانند آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، بهزیستی و شهرداری تشکیل می شود. اگر این ارگان ها وظیفه خود را بدرستی انجام دهند می توان امیدوار بود مشکل کودکان کار و خیابان برطرف شود.

اعتبارات لازم محقق نمی شود

نبود اعتبار کافی یکی از مشکلات عمده ای است که سبب شده ماجرای ساماندهی کودکان خیابانی و کار در کشور به شکل جدی انجام نشود. عبدالرضا عزیزی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در این باره به «جام جم» می گوید: جمع آوری کودکان خیابانی برای نیروی انتظامی کاری ندارد، برای نمونه در زمان برگزاری اجلاس سران کشور های غیرمتعهد همه آنها جمع شدند، ولی موقت بود، چون نمی توانند از آنها نگهداری کنند، به همین دلیل دوباره روانه خیابان ها شدند. در واقع بهزیستی بودجه کافی برای نگهداری از این کودکان ندارد و به همین دلیل کودکان کار بعد از هر بار جمع آوری شدن دوباره سر از خیابان های شهر درمی آورند. عزیزی ادامه می دهد: لازمه عملکرد موفق در این حوزه تامین اعتبار، مدیریت و برنامه ریزی است. برای این کار بهزیستی باید اعتبار لازم را تعریف و ارائه کند، ما هم در مجلس از آن دفاع می کنیم، اما مشکل اینجاست اعتباراتی که مصوب می شود، همیشه تخصیص پیدا نمی کند. ساماندهی این کودکان ، کار مشترکی است بین شهرداری، بهزیستی، قوه قضاییه و نیروی انتظامی. به این صورت که قوه قضاییه حکم می دهد، نیروی انتظامی کودکان کار را جمع آوری می کند و شهرداری نیز به صورت موقت آنها را اسکان می دهد. در مرحله بعد هم بهزیستی آنها را گروه بندی می کند. به این شکل در این رده بندی مشخص می شود که یکسری از آنها کودکان کار حرفه ای هستند که از سوی باندهای تبهکار اجیر شده اند و یک عده کودکان کار واقعی و نیازمند هستند. رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس می افزاید: بهزیستی باید تامین اعتبار بشود تا این کودکان را نگهداری کند. وقتی اعتبار کافی نیست نباید انتظار داشت بهزیستی از آنها نگهداری کند. عزیزی درباره کارهایی که کمیسیون اجتماعی برای ساماندهی کودکان کار و خیابان تاکنون انجام داده، عنوان می کند: طرح جامعی داشتیم به نام طرح حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست که از سال 1354 به بعد مغفول مانده بود، ما این طرح را کامل کردیم و اکنون در نوبت قرار دارد تا در صحن علنی مجلس بررسی شود.

مردم به نجات دریاچه ارومیه رای دادند

نام دریاچه ارومیه و ماجرای بخت شور او بار دیگر رسانه‌ای شد؛ اما این بار در سطحی بالاتر زیرا در استودیوی برنامه «مناظره» روز جمعه شبکه یک سیما شش نماینده و کارشناس حضور پیدا کردند تا به راهکاری عملی برای حل مشکل بزرگ‌ترین دریاچه شور دنیا دست پیدا کنند. در این مناظره استاندار آذربایجان غربی، نماینده مردم اردبیل، سرپرست معاونت آب و آبفای وزارت نیرو، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنــــگل ها و مراتع کشور، نماینده مردم ارومیه و معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت از محیط زیست حضور داشتند. جالب است بدانید که پرسش نظرسنجی این مناظره این بود که آیا موافقید بـــرای نجات دریاچه، آب کمتری به کشاورزان برسد، نتیجه این نظرسنجی این بود که 76 درصد از شرکت کنندگان موافق بودند، برای نجات دریاچه آب کمتری به کشاورزان برسد.

بیش از 13 سال است که دریاچه ارومیه حال و روز خوشی ندارد و تا به حال نسخه های مختلفی برای این بیمار پیچیده شده که تاکنون از مقام حرف و وعده فراتر نرفته است؛ در این میان عده ای ساخت سد های متعدد، گروهی مصرف بیش از حد آب های زیرزمینی و تغییرات اقلیمی و گروهی نیز نبود نظارت درست بر عملکرد نهاد های درگیر در ماجرای دریاچه ارومیه را مقصر شوربختی دریاچه ارومیه دانسته اند.

در این بین واضح است تا همه دستگاه ها کار خود را بدرستی انجام ندهند، گره کور دریاچه ارومیه باز نخواهد شد؛ برای نمونه وزارت نیرو و جهاد کشاورزی باید کمی بیشتر دغدغه محیط زیستی داشته باشند و سازمان حفاظت محیط زیست نیز پیگیر تر از قبل به فعالیت سازمان های درگیر نظارت کند، زیرا با شروع فعالیت دولت جدید بهانه هایی مانند کمبود اعتبار از جانب مردم پذیرفتنی نیست، چون ماجرای نبود مدیریت صحیح و تاثیر آن در بحرانی شدن دریاچه ارومیه دیگر بر هیچ کس پوشیده نیست.

به گفته معاون امور تالاب های دفتر زیستگاه های محیط زیست هیچ تصویر ماهواره ای به روزی از دریـاچه ارومیه وجود ندارد، به همین دلیل کارشناسان نمی توانند به شکل دقیق میزان خشکیدگی دریاچه را اعلام کنند.

6 کارشناس در یک مناظره

در مناظره روز گذشته شش کارشناس به ترتیب پشت تریبون رفته و از راهکارهای خود و دلایل بحرانی شدن دریاچه ارومیه سخن گفتند، در شروع این مناظره ابتدا وحید جلال زاده، استاندار آذربایجان غربی پشت تریبون رفت، او حرف هایش را به این شکل شروع کرد: حدود 70 درصد از سطح دریاچه ارومیه خشک شده است، به همین دلیل دریاچه حال خوبی ندارد، این دریاچه روزی از مناطق دیدنی بود و پرندگان و حیات وحش در آن زندگی می کردند و مردم نیز در کنار آن احساس آرامش داشتند؛ این دریاچه یکی از تالاب های کنوانسیون رامسر و ذخیره گاه زیست کره محسوب می شود،علاوه بر این در کشور هم به عنوان پارک ملی شناخته می شود.

این در حالی است که جلال زاده تصریح می کند: سه دهه است که از دریاچه غفلت شــــده است و به نظر من تغییرات اقلیمی، سد سازی، مدیریت آب و توسعه کشاورزی از عواملی است که سبب بحرانی شدن وضع دریاچه است.

وی تاکید کرد: چهار جزیره دریاچه در خطر قرار دارند و اکنون تعداد دام ها 5 / 2 برابر حد معمول است، افزایش دام ها سبب بالارفتن دما شده و باعث تبخیر بیشتر آب دریاچه شده است.

نماینده مردم اردبیل نیز به عنوان نفر دوم با اشاره به این که دریاچه 14 میلیارد متر مکعب آب کم دارد، ادامه داد: به نظر من برنامه ریزی اشتباه سبب بروز این مشکل شده است.

منصور حقیقت پور تاکید کرد: برای نمونه زمین های کـــشاورزی از 110 هزار هکتار به 450 هزار هکتارافزایش پیدا کرده یا سدهای زیادی ساخته شده تا آنجا که اکنون 65 سد نیز در دست ساخت قرار دارد، افــزون براین 30 هزار چاه​عمیق حفر شده است.

به گفته نماینده مردم اردبیل همه این تصمیم گیری های اشتباه دست به دست هم داده و وضع دریاچه را بحرانی کرده است.

سرپرست معاونت آبفای وزارت نیرو سومین شخصی بود که در مناظره سخن گفت؛ او حرف هایش را به این شکل آغاز کرد: باید توجه داشت که آبرسانی به دریاچه نباید بدون مطالعه صورت گیرد.

علی رضا دائمی ادامه داد: سال 1374 دریاچه بیشترین آب را داشت، اما در سال 1387 آب دریاچه خیلی کم شد. این درحالی است که 14 سال است با خشکسالی رو به رو هستیم، ولی توسعه کشاورزی ادامه داشته یا دمای دریاچه دو درجه افزایش پیدا کرده به همین دلیل باید راهکار مناسبی پیدا کرد.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور چهارمین کارشناسی بود که در این مناظره دیدگاه هایش را بیان کرد. او گفت: نباید آسمان را متهم کنیم و تقصیر را به گردن شرایط اقلیمی بیندازیم زیرا با حفر 24 هزار حلقه چاه غیرمجاز و احداث سد های کوچک و بزرگ، ما اراضی کشاورزی را 100 درصد افزایش داده ایم.

محمد درویش عنوان کرد: اتفاقی که در دریاچه ارومیه رخ داده، در کل کشور در حال اتفاق افتادن است، برای نمونه دشت های بزرگ ما سالانه 5 / 1 تا دو متر سطح آب زیرزمینی شان کم می شود اما در ارومیه ۲۸ تا ۳۰ سانتی متر افت کرده، به همین دلیل می توان نتیجه گرفت در زیر زمین کشورمان اتفاقات ناگواری در حال رخ دادن است که ما از آن بی اطلاع هستیم. سخنرانی درویش مورد استقبال تماشاچیان قرار گرفت و حاضران در سالن او را تشویق کردند.

ناصر قاضی پور، نماینده مجلس نیز به عنوان پنجمین کارشناس پشت تریبون رفت و ابراز کرد: خشک شدن دریاچه ارومیه سبب کوچ اجباری سه میلیون نفر از مردم آذربایجان خواهد شد. باید هشدار داد که جنگ آینده جنگ نفت نخواهد بود بلکه جنگ آب است.

وی با قدردانی و تشکر از صدا و سیما به دلیل برگزاری مناظره ها تاکید کرد: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و وزیر نیرو باید در این مناظره حضور داشتند، چرا که در چند سال گذشته مجوز ها را آنها صادر کرده اند.

جای خالی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست

قرار بود در این مناظره معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست حضور پیدا کند اما به دلیل کسالت، احمد علی کیخا، معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست در این مناظره حاضر شد و بیان کرد: مدیریت اشتباه در استفاده از آب سبب بروز این مشکل شده و البته تغییرات اقلیمی نیز تاثیرگذار بوده است زیرا اکنون ما شاهد کاهش 20 درصدی نزولات طبیعی هستیم.

به گفته کیخا، در کشور های دیگر آب های زیرزمینی را به عنوان ذخایر احتیاطی در نظر می گیرند، اما متاسفانه در کشور ما این چنین نیست.

مناظره 2 نفره

در ادامه مناظره ، مرتضی حیدری، مجری تلویزیون پرسش هایی را با کارشناسان مطرح کرد و نظر آنها را در این باره جویا شد. در این بخش نماینده مردم اردبیل روی این نکته که انتقال آب ارس با موانع جدی روبه روست تاکید کرد و یادآور شد، باید راهکار اساسی برای نجات دریاچه پیدا شود.

در ادامه قاضی پور با انتقاد از عملکرد وزارت نیرو ادعا کرد این وزارتخانه فقط می تواند آب بفروشد. او اظهار کرد: مطالعات برای انتقال آب در این وزارتخانه به طور ناقص انجام شده زیرا رودخانه ارس رودخانه بزرگی است.

حقیقت پور نیز در پاسخ به قاضی پور ابراز کرد: مسئولان باید حقابه اردبیل را کنار گذاشته و آب اضافی را بعد از بررسی و نیازسنجی به حوزه ای که نیاز داشت، بدهند.

درویش نیز با تاکید بر این که وضع دریاچه ارومیه از دیگر نقاط کشور بهتر است، عنوان کرد: ما فقط در صورتی می توانیم آب بین حوزه ای را انتقال بدهیم که مردم با خطر مرگ رو به رو باشند، زیرا هزینه این انتقال ها سرسام آور است.

در ادامه قاضی پور عنوان کرد ، آب را به نام دریاچه ارومیه برای آبیاری زمین افراد خاص اختصاص می دهند.

معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست نیز بیان کرد: تولیدات کشاورزی بالا رفته اما با چه قیمتی؛ یکی از هزینه های این کار از دست دادن دریاچه ارومیه است. احیای دریاچه ارومیه مانند یک جراحی است که مردم، دولت و مجلس باید هزینه آن را قبول کنند.

دائمی با اشاره به ساخت سد ها تصریح کرد: هیچ سدی در کشور بی مجوز و ارزیابی زیست محیطی ساخته نشده است.

سرپرست معاونت آب و آبفای وزارت نیرو نیز با اشاره به این که طرح انتقال آب از رودخانه ارس به دریاچه ارومیه هزینه 4000 میلیارد تومانی دارد، تاکید کرد: به این شکل اگر کشاورزان این منطقه طلا بکارند، جوابگوی این هزینه نیست.

در این مناظره راهکارهایی مانند بهینه سازی مصرف آب از سوی کشاورزان، انتقال آب بین منطقه ای و مطالعات بیشتر برای احداث سد ها مطرح شد.

صدای زنگ ورزش جان ندارد

مهدی آیینی

مهدی آیینی

مهدی آیینی/جام جم-  پایش که بیفتد مسئولان آموزش و پرورش می‌توانند ساعت‌ها درباره فواید ورزش سخنرانی کرده و مقاله‌های چند صفحه‌ای در این باره بنویسند، اما طبق بررسی‌های انجام شده حدود نیمی از مدارس کشور زنگ ورزش را جدی نمی‌گیرند؛ بنابراین اگر از دانش آموزان درباره زنگ ورزش مدارس بپرسید خواهید شنید که مسئولان مدارس به این نیاز دانش آموزان آن طور که باید و شاید، نپرداخته‌اند. برای نمونه در خوشبینانه ترین حالت در مدارس دولتی خبری از امکانات ورزشی مناسب نیست یا برخی از معلمان تعهد لازم نسبت به این موضوع را ندارند، به همین دلیل این زنگ برای دانش آموزان به زمان بطالت تبدیل شده است.

جالب اینجاست که این ماجرا در مدارس غیرانتفاعی بغرنج تر می شود، زیرا این مدرسه ها حیاط و محوطه ای برای ورزش ندارد و آنهایی هم که حیاط دارد به دلیل کوچک بودن آن ناچار عطای ورزش را به لقایش می بخشند.

در تائید این ماجرا روز گذشته قائم مقام معاون بهداشتی وزارت بهداشت به فـارس گفـت، ساعت های ورزش در ۴۲ درصد مدارس کشور بویژه مدارس روستایی و پسرانه جدی گرفته نمی شود.

افزون بر این باید هشدار داد که فقط ۱۲ درصد دانش آموزان به طور منظم در طول هفته در کلاس ورزش حاضر می شوند، به همین دلیل می توان ادعا کرد خانواده ها نیز برنامه های ورزشی فرزندان خود را جدی نمی گیرند.

از این گذشته رئیس دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت نیز معتقد است که 17 تا ۱۸ درصد دانش آموزان اضافه وزن دارند.

جدی گرفته نشدن ورزش و تحرک سبب بالا رفتن آمارهای بد دیگری نیز در کشور شده است، برای نمونه براساس آمار سازمان ثبت احوال علت مرگ 58 درصد از فوت های سال گذشته بیمارهای قلبی و عروقی بوده است.

علاوه براین می توان به شیوع بیماری های غیرواگیر مانند دیابت و فشار خون نیز اشاره کرد که ورزش می تواند در پایین آوردن آنها نقش مهمی داشته باشد.

اگر این آمار ها را در کنار یکدیگر قرار دهیم به این نتیجه می رسیم که برای تغییر سبک زندگی و کاستن از هزینه هایی که این بیماری ها به جامعه تحمیل می کند، باید سیاست های آموزشی را تغییر داد.

جولان ریزگردها در آسمان کشور

مهدی آیینی/جام جم- ماجرای آلودگی هوای پایتخت داستان تازه‌ای نیست؛این‌که سالانه حدود 5000 نفر جان خود را به دلیل آلودگی هوا از دست می‌دهند یا هزینه‌های میلیاردی این معضل انگار هنوز نتوانسته در حد تلنگری برای مسئولان و شهروندان عمل کرده و آنها را به خود بیاورد، زیرا با این‌که تاریخچه آلودگی تهران به حدود 40 سال پیش برمی‌گردد و تاکنون کشورهای زیادی موفق به حل این بحران شده‌اند و راه‌های مقابله و رفع این مشکل ناشناخته نیست؛ عملکرد مسئولان کشورمان آن‌طور که باید و شاید تاکنون راه به ‌جایی نبرده است. هرچند به گفته مسئولان، بحث آلودگی هوا از گازهای سمی به ریزگردها رسیده است، اما جولان ریزگردها در کنار آلودگی های دیگر، شهروندان را در کلانشهرها با مشکلات جدی و بی شماری روبه رو کرده است ، مشکلاتی که به نظر می رسد فقط با کمک شهروندان برطرف خواهد شد. در این گفت وگو امیرفاتح وحدتی، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت از محیط زیست کشور از آلودگی پایتخت و کلانشهرهای کشور می گوید.

باتوجه به مسئولیت شما در سازمان حفاظت از محیط زیست، آلودگی هوا را چگونه ارزیابی می کنید؟

آلودگی هوا عینی ترین و ملموس ترین چالش زیست محیطی کشور است که با فعالیت های همه جانبه کشور در ارتباط است، به همین دلیل حساسیت و صحبت درباره آن زیاد بوده و استنباط های مختلفی از آن شده و حتی افراد غیرمتخصص هم درباره آن اظهار نظرمی کنند.

به نظر می رسد یکی از دلایل مشکلات موجود برای رفع آلودگی هوا این است که دستگاه های درگیر در این ماجرا هرکدام راهکار و دلایل خودشان را مطرح می کنند.

هر فرد و دستگاهی با توجه به اطلاعات خود می تواند استنباطی از آلودگی هوا داشته باشد، البته ما نمی گوییم نظر ما به عنوان متولی امر نظر نهایی درخصوص آلودگی هواست. اما همه اینها بر می گردد به مجموعه و اطلاعاتی که اشخاص از موضوع دارند. برای نمونه، مدیرعامل شرکت حمل ونقل ریلی تهران می تواند با توجه به دیدگاه و تخصص خود و تاثیری که مترو درکاهش آلودگی هوا دارد، به موضوع نگاه کرده و درجه اهمیت کار خود را آنقدر بالا ببرد که رفع آلودگی هوا را متوجه ساخت و ساز مترو کند، در صورتی که شاید این گونه نباشد یا پلیس راهنمایی و رانندگی با توجه به فعالیت گسترده اش در حمل و نقل نظر خودش را درباره آلودگی هوا ارائه کرده و اهمیت آن را آنقدر بالا ببرد که بقیه کارها از نظر کارشناسان این مجموعه اهمیت کمتری داشته باشد، به همین دلیل افراد و دستگاه های مختلف دیدگاه های متفاوتی دارند.

برای حل مشکل نبود هماهنگی بین دستگاه های درگیر در آلودگی هوا چه راهکاری دارید؟

نبود مدیریت یکپارچه سبب ناهماهنگی می شود به همین دلیل باید قبول کنیم آلودگی هوا یک مقوله چندجانبه است که فقط با حل یک مساله حل نمی شود. جنبه های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، فناوری و مدیریتی را باید در نظر گرفت؛ بنابراین برای رفع این مشکل باید به صورت همه جانبه به آن نگاه کنیم، زیرا هرکدام از این بخش ها تاثیرگذارند، اما درصد تاثیرات آنها ممکن است خیلی متفاوت باشد. به همین دلیل شاید بتوان علت جدی شدن معضل آلودگی هوا را مفاهیم نادرست و نبود هماهنگی در درک آنها دانست. از طرفی حل این مشکل به آسیب شناسی نیاز دارد. باید بگویم چند بار این مساله آسیب شناسی شده؛ هم به صورت آکادمیک و هم فرهنگی و اجتماعی.

با توجه به آسیب شناسی های انجام شده دلیل جدی شدن آلودگی هوا در کلانشهرها چیست؟

یکی از عوامل مهم، رشد و تمرکز جمعیت در کلانشهرهاست، زیرا به طور کلی در مسائل زیست محیطی می گویند جمعیت نقش اصلی را در معادلات ایفا می کند، برای مثال فرض کنید اگر قرار باشد برای 15 میلیون دانش آموز مداد تهیه کنیم، چند اصله درخت را باید قطع کنیم و این کار مشکل بزرگ زیست محیطی خواهد بود. بنابراین می توان گفت جمعیت نقش اساسی در این بین دارد.

از این گذشته، تابع این تمرکز جمعیت افزایش مصرف است؛ یعنی هر چه جمعیت بالا برود ساخت و ساز بیشتر شده و تقاضای بیش از حد برای مسکن، ارزش افزوده ایجاد می کند که محرک برای جذب جمعیت بیشتر است. از سویی، افزایش سفر و استفاده از وسایل حمل و نقل سبب مصرف انرژی بیشتری می شود که ناشی از نبود تعادل بین تقاضا و عرضه وسایل این جابه جایی است. برای نمونه اکنون بیش از 60 درصد صنایع در حاشیه شهرها متمرکز بوده یا تمام مراکز اقتصادی و تجاری در چند شهر کشور گردآمده است. توزیع نامتعادل بین مراکز تولیدی و تجاری تردد ها را چند برابر کرده است. عامل دیگری که می توان به آن اشاره کرد، موقعیت جغرافیایی است زیرا کشور ما سرزمین خشک و نیمه خشکی است که بیشتر روزهای آن گرم و آفتابی است، این عوامل سبب هوازدگی اراضی کشور شده و به تولید ذرات معلق وآلودگی هوا دامن می زند.

این آسیب شناسی ها چگونه انجام شد؟

سال 73، جایکا (آژانس همکاری بین المللی ژاپن) با کمک شهرداری تهران پژوهش هایی را انجام داد، البته تحقیقات دیگری هم از سوی شرکت سوئدی برای شهر تهران انجام شد، نتیجه بررسی های این دو موسسه در آن سال این بودکه عمده آلودگی هوای تهران ناشی از وسایل حمل و نقل است و مونواکسید کربن به عنوان شاخص آلودگی مطرح بود و دی اکسید ازت و دی اکسید گوگرد و ازن هم جایگاه بعدی را داشتند. افزون بر این، ذرات معلق و هیدروکربورها هم عامل بعدی آلودگی پایتخت بودند.

چه دلایلی سبب بروز چنین مشکلاتی شده است؟

اول این که کیفیت سوخت و خودرو های ما بسیار پایین بود. علاوه بر این، خودروهای فرسوده زیادی هم در شهر وجود داشت. منابع مسکونی زیادی هم از گازوئیل برای سیستم گرمایشی استفاده می کردند. می توان به این عوامل صنایع آلاینده ای که در حاشیه یا در داخل تهران فعالیت می کردند نیز اضافه کرد.

سهم منابع آلاینده متحرک و ثابت چقدر تعیین شد؟

در نهایت حدود 73 درصد سهم منابع آلاینده های متحرک و 27 درصد سهم منابع آلاینده ثابت شد.

برای کاهش آلودگی تهران به چه شکلی از این آمار استفاده کردید؟

این اطلاعات مبنای برنامه ریزی برای کنترل و کاهش آلودگی قرار گرفت، البته از نتایج بررسی فرهنگستان علوم که درباره وسایل حمل و نقل عمومی و تاثیر آن در کاهش آلودگی هوا بود نیز استفاده کردیم و سال76 در کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوای تهران برنامه جامع کاهش آلودگی هوای تهران تدوین شد.

طبق برنامه جامع کاهش آلودگی هوای تهران چه کارهایی در اولویت قرار داشت؟

اولین کار این بود که سهم حمل و نقل عمومی را بالا ببریم. ساخت و ساز مترو، تبدیل سیستم احتراق خودروها، گازسوزکردن و استانداردسازی خودرو و سوخت هم از دیگر کارهایی بود که انجام شد. یکی دیگر از راهکارها معاینه فنی بود. البته منابع انرژی را هم باید تغییر می دادیم و گازکشی منازل را نیز سرعت بخشیدیم. بجز اینها سوخت کارخانجات را تغییر دادیم یا روی مسائل آموزشی و فرهنگی کار شد. برای نمونه، هفته هوای پاک از آن سال ها شروع شد.از رده خارج کردن خودرو های فرسوده از کارهای دیگری بود که انجام شد، آن سال چهار میلیون خودروی فرسوده در کشور وجود داشت، اما اکنون تعداد آنها به حدود 1.5 میلیون خودرو رسیده است یا اکنون تعداد خودرو های فرسوده تهران حدود 600 هزار دستگاه برآورد می شود. البته باید اذعان داشت فرسودگی، یک روند مستمر است و باید مکانیسم خاص خودش را برای از رده خارج کردن پیدا کند. در کنار این کار ها بحث مدیریت ترافیک مطرح شد، زیرا آن زمان مدیریت عبور و مرور و حمل و نقل عمومی چند جانبه مدیریت می شد و مدیریت یکنواختی وجود نداشت.

این برنامه ها چقدر در کاهش آلودگی هوا موفق بود؟

با این برنامه ها توانستیم میزان گازهای آلاینده را امروز به حد استاندارد برسانیم. هرچند این برنامه سال 84 بازنگری شد، زیرا با توجه به بازخوردها باید به آن محور های جدیدی اضافه می کردیم تا خلأهای موجود را پر کنیم، بنابراین بحث منابع آلاینده ساکن و پایش و ارتقای سیستم های پایشی مطرح شد.

این بازنگری ها چه زمانی عملی شد؟

اولین بازنگری تصویب نشد تا این که سال 89 ـ که پایان برنامه ده ساله کاهش آلودگی تهران بود ـ برنامه جدیدی را بررسی کرده و به تصویب دولت رساندیم، اما این برنامه دیگر محدود به تهران نیست و هشت کلانشهر کشور را در بر می گیرد. در این مرحله، رویکرد ما به ارتقا رساندن مسیرهای رفته بود مانند تبدیل استاندارد یورو 2 به یورو 4 یا ارتقای کیفیت سوخت، البته افزایش سهم حمل و نقل عمومی را هم 75 درصد تعیین کرده و قرار شد تردد خودرو های فرسوده در محدوده شهرها ممنوع و به شکل کامل از رده خارج شوند. افزون بر این، سهم انتقال صنایع آلاینده و پایش آنلاین را بالا بردیم. ارتقا و افزایش عرصه فضای سبز شهری را نیز در برنامه وارد کردیم و چند برنامه دیگر که در مجموع 23 فعالیت یا اقدام را دربرمی گیرد.

در اجرای این برنامه ها با چه مشکلاتی روبه رو هستید؟

مشکل بودجه و اعتبار کافی مطرح است، وظیفه محیط زیست به عنوان برنامه ریز، دستگاه ناظر و آسیب شناسی اجرانشدن موضوع است. ما که نمی توانیم به پالایشگاه برویم و سوخت باکیفیت یا خودروی استاندارد تولید کنیم؛ اینها وظیفه وزارتخانه های نفت و صنعت و معدن است. مشکل دیگری که وجود دارد این که هر کدام از وزارتخانه های مرتبط سهم خود را جداگانه از بودجه لحاظ می کنند، ولی سرعت هر کدام از این بخش ها باهم برابر نیست، برای نمونه شهرداری هزینه می کند، اما راهنمایی و رانندگی این امکان را ندارد یا دولت به شهرداری برای ساخت مترو کمک کافی نمی کند. به همین دلیل می توان گفت مدیریت یکنواختی وجود ندارد. مشکل دیگری که با آن روبه رو هستیم، این که اجرای برنامه ها الزام آور نیست. این وظیفه قانونگذاران است که اجرای برنامه ها را الزام آور کنند. مصوبه باید پایه حقوقی قوی داشته باشد که هر دستگاه را موظف به اجرای وظایفش کند.

برنامه هایی که اجرا کرده اید، چقدر برای کاهش آلودگی هوا موثر بوده است؟

از سال 79 تاکنون برنامه اول و دوم کاهش آلودگی هوا اجرا شده و همه آلاینده های گازی به حد استاندارد رسیده ، مشکل ما اکنون ذرات معلق است که بخشی از آن مربوط به احتراق بوده که امیدواریم با ارتقای کیفیت، سوخت خودرو ها به حداقل برسد. یک مقدار هم سهم منابع ساکن است که باید سریع برای آن تصمیم های قاطع تری گرفته شود و بقیه سهم پدیده های اقلیمی بوده که در این چند سال بالا رفته است. ما در شهرهای بزرگ مولد طبیعی ذرات معلق آنچنان نداریم، اما در پیرامون شهرها و کشور داریم، الان این ذرات با تندباد ها از کشورهایی مانند عراق به ایران می آید.

برای حل مشکل ریزگردها چه برنامه ای دارید؟

منابع آبی و اراضی باید مدیریت شوند؛ یعنی روی زمین کشاورزی نباید ساخت و ساز کرد یا سد های بیهوده احداث نکنیم، زیرا مدیریت اشتباه درمنابع آب سبب خشک شدن زمین و فرسایش خاک می شود که نتیجه آن ریزگرد ها هستند. عمده مساله ریزگردها چون از بیرون از مرزهاست، برطرف کردنش به زمان نیاز دارد. برخلاف برداشت های مختلف سیاسی که در منطقه وجود دارد، اما همه کشورها به دور از مسائل سیاسی توافق دارند که سریع تر این مشکل حل شود و این درحالی است که عراق،سوریه، اردن، عربستان سعودی و ایران در حل این مساله نقش اساسی دارند.

دلیل افزایش ریزگردها در این چند سال چه بوده است؟

عراق هم مانند کشور ما خشکسالی را تجربه می کند. به دلیل ساخت سد در سوریه، ترکیه و عراق و از طرفی نبود آب کافی در دسترس کشاورزی، زمین کشاورزان خشک شده و آنها زمین های خود را رها کرده اند، به همین دلیل خاک اراضی حاشیه و بستر رودخانه ها و برخی تالاب ها دچار فرسایش شده و حجم ریزگردها بالا رفته است، البته جنگ هایی که در منطقه صورت گرفته هم سبب فرسایش و نابودی مضاعف خاک و به وجود آمدن بخشی از ریزگردها شده است.

با این همه کاری که انجام داده اید، چرا احساس نمی شود آلودگی هوا کمتر شده است؟

الان تمام ایستگاه های سنجش آلودگی هوا میزان گازهای زیانبار را در حد استاندارد نشان می دهد، فقط ذرات معلق وبه ویژه ذرات 5/2 میکرون است که سبب ناسالمی هوا و آلودگی شده است. از یاد نبریم سال 76 سه روز تعطیلی به دلیل افزایش مونواکسید کربن داشتیم، ولی این روزها اگر روزی به ناچار تعطیل می شود فقط به دلیل ذرات معلق است.

فکر می کنید امسال هم به دلیل آلودگی هوا تهران تعطیل شود؟

نمی توان پیش بینی کرد، اما در روزهای سرد پدیده وارونگی دما و همزمان ماندگاری هوا را داریم که مشکل ساز می شود و ممکن است آلودگی به نقطه هشدار برسد، مهم ترین کار برای پیشگیری، پیشبرد برنامه کاهش آلودگی هوای کلانشهرهاست که وظیفه مهم دولت یازدهم با همراهی مردم است که باید این برنامه سریع تر پیش برود.

نقش و وظایف شهروندان در رفع آلودگی هوا

شاید مسئولان برای رفع آلودگی هوا همه راهکارها را بررسی کرده باشند،اما چیزی که آنها فراموش کرده اند نقش کلیدی مردم در کاهش آلودگی هوای کلانشهرهاست. برای نمونه، مکزیکوسیتی مشکل آلودگی هوای خود را با کمک مردم حل کرد، با توجه به این که جمعیت آنجا بیشتر از تهران بود و آلودگی بیشتری نیز داشت، اما چون پایه ریزی راهکار های آنها برای کاهش آلودگی هوا با توجه به نقش مردم بود، فشار افکار عمومی برای ارتقای استاندارد ها خیلی موثر بود و آنها توانستند مشکل را خیلی زود برطرف کنند. امیر فاتح وحدتی، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت از محیط زیست دراین باره می گوید: دولت هم از مردم انتظار دارد، زیرا بدون تعامل با مردم هیچ برنامه ای پیش نمی رود، مشکل اینجاست که مردم یکطرفه از دولت انتظار دارند، اما مردم هم وظایفی دارند مثلا مردم باید برای معاینه فنی خودرو های خود اقدام یا خودرو های فرسوده شان را از رده خارج کنند، به همین دلیل همراهی مردم باید وجود داشته باشد. مردم باید بدانند برای کمک به رفع آلودگی هوا می توانند حداقل سیستم موتورخانه منزل خود را ارتقا دهند یا از حمل و نقل عمومی استفاده کنند. علاوه بر این، شهروندان می توانند با کاهش سفرهای درونشهری خود برای کاهش آلودگی هوا قدم بردارند. به این شکل که اگر کلانشهرنشینان برای کارهایی که می توان بدون مراجعه حضوری انجام داد از خدمات الکترونیک استفاده کنند، حجم سفر های روزانه کمتر شده و مصرف انرژی کاهش می یابد. البته باید تاکید کرد مسئولان هم برای ارتقای خدمات الکترونیک باید قدم های جدی تری بردارند تا مردم دغدغه اشتباهاتی را که هنگام استفاده از این خدمات اتفاق می افتد، نداشته باشند. بنابراین می توان گفت رفع مشکل آلودگی کلانشهرها همکاری شهروندان را می طلبد، اما متاسفانه هنوز نقش مردم در کاهش آلودگی هوا جدی گرفته نشده است.

حوادث رانندگی بیش از زلزله و جنگ قربانی می‌گیرد

مهدی آیینی/ آمارهای کشته‌شدگان تصادفات رانندگی واقعی اما تلخند. این آمارها زمانی تلخ‌تر می‌شوند که آنها را در کنار دیگر آمارهای تلفات انسانی مانند کشته‌شدگان زلزله، حوادث هوایی یا جنگ قرار دهیم.در این گزارش آمارهای منتشرشده از سوی سازمان های مختلف را کنار هم قرار دادیم تا نتیجه اش تلنگری باشد به شهروندان و مسئولان کشور تا با برنامه ها و طرح های سازنده بتوانند از این آمار وحشتناک بکاهند.

غیر استاندارد بودن جاده ها وخودروهای تولیدی داخل کشور دست به دست فرهنگ پایین رانندگان و نظارت ضعیف پلیس داده و نتیجه تاسف بار

و مرگباری را رقم زده است تا آنجا که می توان گفت حدود 280 هزار نفر در 12 سال گذشته به دلیل تصادفات رانندگی جان خود را از دست

download (3)داده اند. این در حالی است که به گفته مسئولان کشور تا هفت برابر کشته شدگان تصادفات، اشخاص دچار معلولیت می شوند، بنابراین می توان نتیجه گرفت که در 12 سال گذشته حدود دو میلیون نفر هم به دلیل تصادفات رانندگی معلول شده اند.

اگر بخواهیم از هزینه های پنهان تصادفات مانند بی سرپرست شدن افراد و طلاق به دلیل معلولیت چشمپوشی کنیم و فقط حداقل هزینه افراد معلولی را که تصادفات به جامعه تحمیل می کند، بررسی کنیم، رقم فراوانی به دست می آید. برای نمونه اگر هزینه ماهانه هر فرد معلول را چیزی حدود 500 هزار تومان در نظر بگیریم باید گفت این معلولان سالانه هزینه ای برابر با 12 هزار میلیارد تومان به جامعه تحمیل کرده اند.

هواپیما بسیار ایمن تر از خودرو

این در حالی است که اگر آمار کشته شدگان حوادث رانندگی را با حوادث هوایی کشور مقایسه کنیم متوجه می شویم ترس بسیاری از مردم از پرواز بی دلیل است، زیرا از سال 1327 تا 1390 براساس آمار پایگاه اطلاع رسانی صنعت هواپیمایی کشور، حدود 104 سانحه هوایی رخ داده که برخی آنها تلفات جانی داشته است. جالب اینجاست که تعداد افرادی که در این حادثه ها جان خود را از دست داده اند حدود 2052 نفر است.بنابراین با توجه به آمار کشته شدگان تصادفات رانندگی می توان گفت پرواز ایمنی بیشتری دارد.

علاوه بر این به گزارش ایسنا، از سال 1977 میلادی تا 2009 میلادی (1357 تا 1388 شمسی) 17 سانحه هوایی در طول تاریخ صنعت هواپیمایی در نقاط مختلف دنیا به وقوع پیوسته که این تعداد جزو بدترین و مرگبارترین سوانح محسوب می شوند. جالب اینجاست که طی این 32 سال در کشورهای جهان، 5416 نفر جان خود را از دست دادند.

جنگ امن تر از رانندگی در ایران

چنانچه بخواهیم آمار کشته شدگان تصادفات رانندگی کشورمان در 12 سال گذشته را با کشته شدگان جنگ ایران و عراق مقایسه کنیم درمی یابیم تلفات این جنگ هشت ساله پایین تر از کشته شدگان رانندگی بوده است. زیرا به گزارش مهر در دوران دفاع مقدس شاهد از دست دادن 221 هزار و 682 نفر از جوانان و فرماندهان بودیم. از این گذشته تعداد جانبازان جنگ ایران و عراق هم بسیار کمتر از افرادی است که در 12 سال گذشته به دلیل تصادفات رانندگی دچار معلولیت شده اند زیرا جنگ 554 هزار و 858 رزمنده جانباز به یادگار گذاشت ولی در تصادفاتی که به آن اشاره کردیم حدود دو میلیون نفر دچار معلولیت شده اند.

 

page101

عزرائیل در این جاده‌ها دور‌ دور می‌زند

سالانه حدود 20 هزار نفر در کشور به دلیل تصادفات رانندگی کشته‌شده و تا هفت برابر این آمار هم دچار معلولیت می‌شوند. این آمار وحشتناک براحتی با قربانیان یک جنگ برابری می‌کند. در این بین کارشناسان علت چنین مرگ و میر بالایی را غیراستاندارد بودن اتومبیل ها، جاده ها و فرهنگ پایین رانندگان عنوان می کنند. در این گزارش قصد داریم به یکی از این دلایل یعنی محورهای خطرناک کشورمان بپردازیم.

شهریور آخرین ماه فصل تابستان همیشه فرصت مناسبی است برای سفر، زیرا با آغاز سال تحصیلی جدید خانواده هایی که فرزند محصل دارند دیگر زمان مناسبی برای مسافرت نخواهند داشت، اما در این ماه که به گفته پلیس راهور زمان اوج مسافرت هاست، متاسفانه تصادفات رانندگی نیز به اوج خود می رسد به همین دلیل اگر محورهای حادثه خیز کشور را بیشتر بشناسید می توانید با شناخت و احتیاط بیشتر در این محل ها از بروز حادثه جلوگیری کنید، هر چند طبق آمار بیشتر جاده های کشور شرایط استاندارد را ندارند.

نجف آباد ـ اصفهان

چند روز پیش محمود مظفر، رئیس سازمان امداد و نجات کشور پرحادثه ترین نقاط کشور در پنج ماه نخست سال را معرفی کرد. او از محور نجف آباد به اصفهان به عنوان پرحادثه ترین جاده کشور نام برد زیرا ماموران فقط در این محور و در مدت 150 روز 102 عملیات امداد و نجات را اجرایی کرده اند. البته این مقام مسئول درباره نقاط حادثه خیز دیگر نیز سخن به میان آورده ، برای نمونه ارتفاعات الوند همدان پر حادثه ترین بخش کوهستانی کشور است، زیرا در این مدت امدادگران 21 عملیات امداد و نجات را در این منطقه عملیاتی کرده اند. علاوه بر این می توان سواحل استان مازندران را به دلیل اختصاص دادن 108 عملیات امداد و نجات به خود حادثه خیز ترین منطقه ساحلی ـ دریایی کشور نامید.

سیرجان ـ بندرعباس

اگر بخواهیم به محورهای حادثه خیز ایران اشاره کنیم، بدون اغراق باید از تمام محورهای پرتردد کشور نام برد، چون همه این جاده های پرتردد آمار بالایی در زمینه تصادفات دارند، اما در این میان مدتی قبل، اسکندر مومنی، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا از محور سیرجان ـ بندرعباس به عنوان یکی از پرترددترین و خطرناک ترین مسیرهای کشور نام برد. البته به گفته او محور خرم آباد ـ اندیمشک نیز وضعی مشابه محور سیرجان ـ بندرعباس دارد. این در حالی است که باید به محور تهران ـ مشهد و تهران ـ شیراز نیز به عنوان نمونه هایی از محورهای پر حادثه کشور اشاره کرد.

در کشور ما حدود یک دهه است که به طور میانگین سالانه حدود 20 هزار نفر به دلیل تصادفات رانندگی جان خود را از دست می دهند. ماجرا زمانی تاسفبارتر می شود که این آمار را با سایر کشورهای جهان مقایسه کنیم. برای نمونه کشوری مانند آلمان که حدود 80 میلیون نفر جمعیت داشته و تعداد خودروهای موجود در آن به چهار برابر خودروهای کشورمان می رسد. در زمینه آمار مرگ و میر تصادفات بسیار پایین تر از کشور ماست، چون با توجه به آمارهای منتشر شده در این زمینه سالانه حدود 4000 نفر در آلمان به دلیل تصادفات رانندگی جانشان را از دست می دهند.

تهران ـ مشهد

همه ساله مسافران زیادی به مشهد رفت و آمد می کنند. همین آمار بالای رفت و آمد، این محور را به یکی از مسیر های حادثه خیز کشور تبدیل می کند. زیرا به گفته رئیس پلیس راهور در پنج ماه نخست امسال در هر ساعت 1400خودرو از محور چناران به مشهد رفته اند. علاوه بر این طبق آمارهای منتشر شده تا کنون هفت میلیون و 500 هزار خودرو در جاده مشهد تردد کرده اند. این درحالی است که این آمار سال گذشته شش میلیون تردد را نشان می داد. افزون بر این می توان طولانی بودن این محور یا بیابانی و یکنواخت بودن آن را عاملی برای بالا رفتن تصادفات رانندگی معرفی کرد. همچنین محور تهران ـ قم ـ اصفهان ـ شیراز نیز یکی از پرتردد ترین محورهای کشور است که هر ساله آمار بالایی از تصادفات رانندگی را به خود اختصاص می دهد. در کنار این مسیر می توان به محور های تهران ـ قم ـ اصفهان ـ شیراز و تهران ـ خوزستان به عنوان محور های خطرناک دیگر کشور اشاره کرد.

خطرات شمال

یکی دیگر از جاده های پرتردد کشور که همیشه پرحادثه هم بوده جاده چالوس است، این جاده به دلیل زیبایی مسحور کننده اش همیشه مورد استقبال رانندگانی است که دوست دارند از مسیری خاطره انگیز خود را به شمال کشور برسانند، اما عرض کم، کوهستانی و پرتردد بودن این جاده شناخته شده همواره سبب بروز تصادفات مرگباری بوده است. این درحالی است که ریزش کوه نیز در این جاده در برخی مواقع به مرگ مسافران منجر شده البته باید یاد آور شد که جاده های دیگری نظیر هراز و فیروزکوه نیز پرتردد هستند و می توان از آنها به عنوان جاده های حادثه خیز کشور نام برد.

بندرعباس ـ لار

محور بندرعباس ـ لار یکی دیگر از خطرناک ترین محورهای کشور است. به اعتقاد کارشناسان نبود تابلوهای هشدار دهنده و خط کشی مناسب در کنار پرتردد بودن این جاده سبب حادثه خیز بودن آن شده است. این در حالی است که می توان تیرهای برق چوبی کنار این مسیر را به عوامل خطر ساز این محور اضافه کرد. بنابراین اگر قصد عبور از این مسیر را دارید، بهتر است برنامه خود را به شکلی تنظیم کنید که سفرتان در روشنایی روز بوده و به تاریکی شب برنخورید.

احتیاط را از یاد نبر

حتما تاکنون متوجه شده اید اگر بخواهیم از محورهای خطرناک کشور نام ببریم باید به بیشتر آنها اشاره کنیم به همین دلیل باید هشدار داد که با توجه به وضع نامناسب جاده های کشور فقط احتیاط بیشتر هنگام رانندگی می تواند سالم رسیدن به مقصد را تضمین کند. در پایان می توان هشدار داد جاده هایی مانند کرمانشاه ـ سنندج، کرمانشاه – ارومیه، محور قم ـ گرمسار و گردنه اسد آباد نیز شرایط مناسبی ندارند.
بالا