آخرین خبرها
خانه / بایگانی/آرشیو برچسب ها : گزارشگران سبز (برگ 14)

بایگانی/آرشیو برچسب ها : گزارشگران سبز

اشتراک به خبردهی

مافیای زیرآبی

مافیای صیدترال محیط زیست ‌و معیشت بومیان جنوب کشور را دچار مشکل کرده است

یک ملت یک میلیارد و چند صد میلیون نفری به جان هرچه که بیفتند تمامش می‌کنند حتی اگر آن چیز دریای بیکران عمان و لشکر ماهی هایش باشد. چینی‌ها بعد از انقلاب مائو به خواست او به جان گنجشک‌های کشورشان افتادند چون مائو گفته بود آنها مخل کشاورزی چین‌اند. این نسل کشی به دست جمعیتی میلیاردی آنقدر دقیق انجام شد که خیلی زود نسل گنجشک چینی ا ز این کشور برچیده شد که البته بعد از طغیان حشرات و آفات که ماحصل این کشتار چشم بسته بود آنها مجبور شدند از روسیه گنجشک وارد کنند. این حالا حکایت ماست و چینی‌ها و دریای عمان ما، این آبی نیلگون که قرن‌هاست نان سر سفره ساحل‌نشینان گذاشته، سفره‌ای که از اقبال بد یا مافیای بیرحم، چند سالی است با چشم بادامی‌هایی که دورش نشسته اند بی برکت شده است.

چینی‌ها چند سالی در خفا با کشتی‌های صنعتی در دریای عمان تاختند و با این که محلی‌ها ازاین وضع گله می‌کردند، ولی هیچ چیز رسما تایید نمی‌شد تا امسال که بالاخره صیادی سیری‌ناپذیر اینها در آب‌های جنوب کشورمان تایید شد و معاون امور بندری و اقتصادی سازمان بنادر و دریانوردی گفت که کشتی‌های چینی برای این صیادی، قرارداد اجاره بلند‌مدت دارند، صیادی در عمق ۲۰۰ متری دریای عمان.
این دریا که پیشروی آب اقیانوس هند به داخل خشکی در جنوب‌غربی آسیا در عمیق‌ترین نقطه اش بیش از۳۳۰۰ متر عمق دارد، ولی هرچه به سمت غرب کشیده می‌شود این عمق کمتر می‌شود تا جایی که عمق دریای عمان حوالی تنگه هرمز حدود۸۰ متر است. جاهایی که دریای عمان از عمق می‌افتد درست نقاطی است که چینی‌ها به آن طمع صیادی دارند و وقتی معاون سازمان بنادر و دریانوردی می‌گوید صیادی درعمق۲۰۰ متری با چینی‌ها توافق شده یعنی مطلوب‌ترین نقطه برای ماهیگیری به دستشان رسیده است.
گرگورها و تورهای بومیان سواحل ایران هرگز به این عمق نمی‌رسد اما کشتی‌های صنعتی چینی با تورهایی که ترال خوانده می‌شود و آنقدر دنبال کشتی کشیده می‌شوند تا همه آبزیان حوالی عمق۲۰۰ متری را به دام بیندازند به معنی واقعی کلمه بستر دریا را با همه جاندارانش جارو می‌کنند. بی دلیل نیست که سال هاست بسیاری از صیادان ایرانی دست خالی از ماهیگیری برمی‌گردند و برای گذران زندگی به عسر و حرج افتاده‌اند.
استدلال مسؤولان سازمان بنادر و دریانوردی دراین باره شنیدنی و تلخ است.چراکه گفته بودند، چون ایران فناوری صیادی درعمق۲۰۰ متری را ندارد این کار به چینی‌ها سپرده شده و حتی این استدلال را به مجلس نیز برده بودند که علی ابراهیمی، رئیس کارگروه دام و طیور و آبزیان کمیسیون کشاورزی آن را برای ما روایت کرد.
او گفت در جلسه‌ای که مدتی پیش با مسؤولان شیلات داشتیم ادعا کردند کشتی‌هایی که صید ترال می‌کنند فقط فانوس ماهی‌ها را صید می‌کنند و چون صید این ماهی‌ها نیاز به ابزار خاصی دارد از دسترس ما خارج است و برای این که از این منبع درآمدی استفاده کنیم به برخی کشتی‌ها به شکل اجاره‌ای و تعدادی نیز به صورت اجاره به شرط تملیک اجازه صید داده‌ایم. حرف زدن از صید فقط فانوس ماهی در دریای عمان البته مثل جوک می‌ماند به این دلیل که وقتی تورهای ترال پشت کشتی‌های صیادی کشیده می‌شود به هیچ جنبنده دریایی رحم نمی‌کند حتی به مرجان‌های زیرآب که حتما این تورها آنها را می‌شکنند و متلاشی می‌کنند.

 واکنش سپاه
همین ماه بهمن بود که حسین هاشمی، نماینده مردم بندرعباس درگفت‌وگو با ایسنا از فرماندهان منطقه پنجم و یکم نیروی دریایی سپاه به خاطر برخوردشان با شناورهای صیادی ترال تشکر کرد و گفت که مراجع قضایی با صدور احکام مناسب، راه را برای سوءاستفاده از ذخایر آبزیان کشورمان خواهند بست.
کمی پس از انتشار این خبر، فرمانده پایگاه امامت نیروی دریایی سپاه جاسک نیز درگفت‌وگو با فارس از توقیف ۱۴ فروند کشتی صیادی ترال درآب‌های بندر جاسک خبر داد که روی هم ۵۳۲ تن انواع آبزی بار زده بودند که
۳۲۰ تن آن ماهی‌های خوراکی و تجاری بوده است. با این حال علی ابراهیمی، رئیس کارگروه دام و طیور و آبزیان کمیسیون کشاورزی مجلس معتقد است بهتر بود جهادکشاورزی بهترعمل می‌کرد تا کار به مداخله سپاه نکشد. او می‌گوید کشتی‌های ترال از محدوده‌ای که برایشان تعیین شده تجاوز می‌کنند و صیادان بومی را به مضیقه می‌اندازند و سکینه الماسی نماینده دیر،کنگان،جم و عسلویه نیز به ما می‌گوید در حالی که همه مسؤولان ازعواقب ناگوار صید ترال آگاهند و با آن مخالف ولی صیادی چینی‌ها ادامه دارد و شرایط بومیان منطقه را دشوارتر می‌کند.
​​​​​​​
 مافیا کیست؟ 
حتما پای مافیا وسط است، سپاه که این طور می‌گوید، به طور مشخص علیرضا تنگسیری فرمانده نیروی دریایی سپاه. او سه روز پیش گفت باورم شده پشت ماجرای صید ترال و کشتی‌های چینی مافیایی وجود دارد. تنگسیری که خبر داده فعلا سه فروند کشتی چینی در بندر تجاری باهنر توقیف شده، اضافه کرده این کشتی‌ها گاهی تا ۷۰ تن ماهی از گونه‌های مختلف صید می‌کنند و آنها را در کانتینرهای منجمدشده به خارج کشور می‌فرستند که از نگاه او ربودن نان از سفره صیادان سنتی است.
اما این مافیا کیست؟ پرسشی که هیچ کس تابه حال به آن پاسخ نگفته و حتی فرمانده نیروی دریای سپاه با این که مستنداتی در دست دارد فعلا ترجیح می‌دهد وارد این حوزه نشود. البته وقتی فرمانده پایگاه امامت نیروی دریایی سپاه جاسک از توقیف ۱۴ کشتی متخلف صیادی خبر داد و گفت پنج کشتی خارجی و بقیه ایرانی بوده اند این ظن تقویت می‌شود که این مافیا شاید یک مافیای
ایرانی -خارجی باشد. با این حال علی ابراهیمی و سکینه الماسی از جایگاه دو نماینده مجلس ترجیح می‌دهند به این صراحت درباره مافیای زیرآبی موضع نگیرند و ابراهیمی به این بسنده می‌کند که مسلما درقضیه صیادی ترال افرادی سود می‌برند و الماسی به این جمله اکتفا می‌کند که برخی از صید ترال پول خوبی درمی‌آورند.
بد ماجرا این است که این افراد گمنام دارند تحت پوشش حمایت‌های دولتی و وزارتی کار می‌کنند درحالی که خیلی‌ها شک دارند اصلا این صیادی به نفع کشورمان باشد، نفعی که ادعا می‌شود از بابت صید فانوس ماهی عاید کشورمی شود. یکی از کسانی که این معادله را به چالش کشید فاطمه ذوالقدر نماینده خانه ملت است که درنشست علنی روزچهاردهم بهمن مجلس شرح داد که براساس آمارسال۹۶ وزارت جهادکشاورزی۱۷ هزارتن فانوس ماهی صید شده که ارزشش ده میلیارد تومان بوده درحالی که۹۰ شناوری که مشغول صید این ماهی بوده اند ۲۸ میلیارد تومان یارانه سوخت گرفته اند که عملا بی‌منفعت بودن این صید را نشان می‌دهد.

مریم خباز

صدور مجوز شکار به شرط رعایت اصول

 هر زیستگاه برای پناه دادن به گونه‌های جانوری مختلف، گنجایش مشخصی دارد که به آن «ظرفیت برد» می‌گویند. حال اگر جمعیت یک گونه جانوری در زیستگاهی خاص به نصف ظرفیت برد آن زیستگاه برسد، سرعت تولید مثل آن گونه، به بالاترین حد خود خواهد رسید. در این صورت متولی حیات‌وحش می‌تواند برای حفظ زیستگاه، تعداد معینی پروانه شکار صادر کند.
بنابراین اگر متولی حیات‌وحش قصد داشته باشد برای گونه جانوری خاصی پروانه شکار صادر کند، ابتدا باید به صورت علمی ظرفیت برد آن‌ گونه جانوری در زیستگاه مورد نظر را محاسبه کند. بعد از آن نیز باید با انجام سرشماری‌های دقیق، جمعیت آن گونه جانوری را در آن زیستگاه به دست آورد.
اما امسال که سازمان محیط‌زیست بعد از چند سال ممنوعیت اقدام به صدور پروانه شکار در مناطق حفاظت‌شده و قرق‌های اختصاصی کرده، مسؤولان این سازمان ادعا می‌کنند که چون جمعیت گونه‌های جانوری در این زیستگاه‌ها با رشد محسوسی همراه بوده، آنها برای متعادل کردن شرایط جنسی و سنی جمعیت حیات‌وحش این پروانه‌ها را صادر کرده‌اند. البته در صحبت‌های مسؤولان سازمان محیط‌زیست خبری از محاسبه ظرفیت برد زیستگاه‌ها نیست، در صورتی قبل از صدور هر نوع مجوزی برای شکار باید این ظرفیت در هر زیستگاه به صورت دقیق محاسبه شود.
با این حال بازهم اصل صدور پروانه‌های شکار در مناطق حفاظت‌شده از سوی سازمان محیط‌زیست را نمی‌توان زیر سؤال برد. زیرا براساس آمارهای رسمی این سازمان، در سال‌های اخیر در بسیاری از این مناطق شاهد افزایش جمعیت حیات‌وحش بوده‌ایم. البته صدور پروانه‌های شکار به شرطی جایز است که در این زمینه مدیریت اصولی انجام شود، یعنی این پروانه‌ها به تعدادی صادر شوند که به جمعیت حیات‌وحش زیستگاه‌ها لطمه نخورد.
از سویی دیگر چون حیات‌وحش کشور جزو سرمایه‌های ملی محسوب می‌شود هر نوع درآمدی که سازمان محیط‌زیست یا مدیران قرق‌های اختصاصی از فروش پروانه‌های شکار کسب می‌کنند باید به گونه‌ای به همه مردم کشور اختصاص پیدا کند. در این زمینه، سازمان محیط‌زیست می‌تواند از یک‌سو به تقویت زیرساخت‌ها و نیروهای محیط‌بانی بپردازد و از این طریق، شرایط را برای بهبود زیست‌بوم کشور فراهم کند که این کار نوعی خدمت‌رسانی به عموم جامعه تلقی می‌شود.
از سویی دیگر، این سازمان می‌تواند بخشی از درآمد حاصل از فروش پروانه‌های شکار را به توسعه زیرساخت‌ها و فراهم کردن امکانات مورد نیاز جوامع محلی مجاور این زیستگاه‌ها اختصاص دهد. در این حالت، وقتی مردم محلی می‌بینند نفع صدور پروانه‌های قانونی شکار به خود آنها نیز می‌رسد، به صورت خودجوش سازمان محیط‌زیست را در حفظ حیات‌وحش کشور یاری خواهند داد.

افشین  علیزاده، هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

قربانی مثل حیات‌وحش

نبود نظارت بر صدور پروانه های شکار، باعث شده محیط زیست ایران با تهدید جدی مواجه شود

سال‌هاست که مدیریت شکار به چالشی بزرگ برای متولیان حیات‌وحش کشور تبدیل شده ودر گوشه و کنار خاک ایران شکار به صورت مجاز و غیرمجاز رواج دارد و به نظر می‌رسد، هیچ کدام از مدیرانی که تاکنون سکان هدایت سازمان حفاظت محیط‌زیست را به دست گرفته‌اند، نتوانسته‌اند این پدیده را به درستی مدیریت کنند. البته تا چند سال گذشته مسؤولان وقت حداقل در ظاهر مخالف شکار بودند و اعلام می‌کردند که تا وقتی ما بر سر کاریم، شکار ممنوع است. گرچه در آن دوره «شکار ممنوع» هیچ‌گاه به درستی اجرا نشد، اما وقتی در دولت جدید، مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست عوض شد و بعد هم حمید ظهرابی بر کرسی معاونت محیط طبیعی این سازمان تکیه زد، رویه متولیان حفاظت از حیات‌وحش کشور نسبت به دوره قبلی به کلی تغییر کرد. در این دوره آنها با صراحت اعلام می‌کنند که با شکار مخالف نیستند، مدیران جدید البته می‌گویند شکار باید طوری باشد که هم نفعش به حیات‌وحش برسد و هم مردم و در این زمینه ایده حفاظت از حیات‌وحش با همکاری جوامع محلی را مطرح می‌کنند.
سابقه فعالیت قرق‌های اختصاصی و گروه‌هایی که امروز آنها را مدیریت می‌کنند، به ده سال پیش بازمی‌گردد، اما رسمی شدن این فعالیت‌ها مربوط به دو سال قبل، یعنی زمانی است که سازمان محیط‌زیست چند عرصه طبیعی را در استان‌های کرمان، یزد و سمنان از سازمان جنگل‌ها تحویل گرفت و مدیریت آنها را به گروه‌های خصوصی سپرد.
محمدعلی یکتانیک، کارشناس حیات‌وحش دراین باره به ما می‌گوید برپایی قرق‌های اختصاصی و صدور پروانه‌های شکار در این مناطق، بیشتر از این که باعث تعامل با جوامع محلی برای مدیریت شکار شده باشد، درآمدهای هنگفتی را برای قرق‌داران از طریق فروش این پروانه‌ها به شکارچیان خارجی در پی داشته است.
« فقط ۳۰درصداز پروانه‌های شکار صادر شده در قرق‌های اختصاصی به شکارچیان بومی اختصاص پیدا می‌کند. این در حالی است که قرق‌داران ۷۰درصددیگر را با قیمت‌های بسیار بالا به شکارچیان خارجی می‌فروشند.»
این کارشناس حیات‌وحش نسبت به نحوه جانمایی قرق‌های اختصاصی نیز انتقاد می‌کند و می‌گوید: «قرق‌های اختصاصی در فاصله بسیار نزدیک از مناطق حفاظت‌شده قرار گرفته است. در این شرایط قرق‌داران نیز با سوء‌استفاده از این فرصت، در سطح مناطق تحت اختیارشان علوفه پخش می‌کنند و آبشخورهای مصنوعی می‌سازند تا زمینه را برای جذب حیات‌وحش فراهم کنند. این افراد از سویی دیگر، با ناامن کردن مناطق حفاظت‌شده اطراف، حیات‌وحش آن مناطق را به درون قرق‌های خود فراری می‌دهند.» به گفته یکتانیک، این کارها باعث می‌شود چهارپایانی که در اصل متعلق به مناطق حفاظت‌شده هستند،  به قرق‌های اختصاصی پا بگذارند و از این طریق، با افزایش غیرواقعی جمعیت حیات‌وحش در این قرق‌ها، قرق‌داران می‌توانند مجوزهای شکار بیشتری را به فروش برسانند.
قرق یا حفاظتگاه مردمی
در نقطه مقابل یکتانیک و کارشناسان دیگری که منتقد فعالیت قرق‌های اختصاصی هستند، طرفداران پر و پا قرص این قرق‌ها قرار گرفته‌اند که در راس همه آنها خود مدیران قرق‌های اختصاصی هستند.
حامد ابوالقاسمی، مدیرعامل قرق منصورآباد رفسنجان یکی از این مدیران است. او در گفت‌وگو با ما اصرار می‌کند به جای قرق اختصاصی از عبارت حفاظتگاه مردمی حیات‌وحش استفاده کنیم.
او که تاکید دارد دوستانش حافظ حیات‌وحش منطقه منصورآباد هستند و نه تهدیدکننده آن، اصلا هم زیر بار نمی‌رود که آنها با اقداماتی مثل ناامن کردن مناطق حفاظت‌شده اطراف، حیات‌وحش را از این مناطق به درون قرق خودشان کشانده‌اند. « اگر این حرف درست بود، باید در سال‌های اخیر جمعیت حیات‌وحش در نزدیک‌ترین منطقه حفاظت‌شده به این قرق، یعنی منطقه دهج استان کرمان، کم می‌شد. »
ابوالقاسمی همچنین درباره کسب درآمد مدیران قرق‌های اختصاصی از صدور پروانه‌های شکار در این مناطق، می‌گوید که صدور مجوزهای شکار در قرق‌های اختصاصی نیز مانند مناطق حفاظت‌شده، به دست خود سازمان محیط‌زیست اتفاق می‌افتد و قرق‌داران فقط ناظر بر اجرای این مجوزها هستند.
او اضافه می‌کند که مدیران قرق‌های اختصاصی بر‌اساس قانون، در ابتدای هر سال می‌توانند درخواست صدور تعداد مشخصی پروانه شکار را به سازمان محیط‌زیست ارائه کنند، اما آنها در سال ۹۷ خیلی کمتر از تعداد پروانه‌هایی که قانون به آنها اجازه داده است، از این سازمان خواسته‌اند.
مدیرعامل قرق منصورآباد می‌گوید: «امسال جمعیت قوچ و میش در قرق منصورآباد به ۹۹۵ راس رسیده است و ما طبق قانون می‌توانستیم برای ۴ تا ۶درصداز این جمعیت پروانه شکار تقاضا کنیم، اما در سال ۹۷ ما فقط درخواست صدور مجوز شکار ۲۰ راس قوچ، یعنی حدود ۲درصداز جمعیت را به سازمان محیط‌زیست ارائه دادیم؛ زیرا استراتژی ما بر این است که تا می‌توانیم آمار صدور پروانه‌های شکار خود را کمتر کنیم، تا حیات‌وحش منطقه آسیب کمتری ببیند.»
شکار، حق مسلم ماست!
قانونی که ابوالقاسمی از آن صحبت می‌کند، در واقع آیین‌نامه «حقوق و تکالیف دارندگان پروانه قرق‌های اختصاصی» که مدیران این قرق‌ها را موظف می‌کند سالانه ۳۰درصداز پروانه‌های شکاری را که برای آنها صادر می‌شود، با قیمت پایین به شکارچیان جوامع محلی منطقه خود اختصاص دهند، اما آنچه باعث مناقشه بین مدیران قرق‌های اختصاصی و منتقدان اجرای این طرح شده، درآمدی است که قرق‌داران از فروش ۷۰درصددیگر پروانه‌های شکار کسب می‌کنند.
مخالفان قرق‌های اختصاصی می‌گویند بیشتر این پروانه‌ها با قیمت‌های بالا به شکارچیان خارجی فروخته می‌شود که البته مدیرعامل قرق منصورآباد رفسنجان نیز این موضوع را انکار نمی‌کند. او اما تاکید دارد فروش این ۷۰درصدبه هر کسی که بخواهند، حق قانونی آنهاست و کسی نمی‌تواند از آنها ایراد بگیرد که چرا این پروانه‌ها را به شکارچی خارجی فروختید یا داخلی. ابوالقاسمی درباره نرخ فروش این پروانه‌ها به شکارچیان خارجی توضیح می‌دهد: «ما با توافق مدیران قرق‌های دیگر، نرخ‌های مشخصی را برای فروش پروانه‌های شکار هر کدام از چارپایان تعیین کرده‌ایم. مثلا امسال پروانه شکار قوچ را به شکارچیان خارجی با قیمت ۱۵ هزار دلار می‌فروشیم. البته باید توجه داشت که ۲۰درصداز این مبلغ، سهم سازمان محیط‌زیست است.»
اگر حرف‌های مدیرعامل قرق منصورآباد را مبنا بگیریم، با یک حساب و کتاب سرانگشتی می‌توان به این نتیجه رسید که با در نظر گرفتن درآمد ۱۲ هزار دلاری از فروش هر پروانه شکار قوچ به شکارچیان خارجی، مدیران این قرق می‌توانند در سال ۹۷ از فروش ۷۰درصداز ۲۰ پروانه شکار خود، بیش از دو میلیارد تومان درآمد داشته باشند.
اما وقتی این اعداد و ارقام را با ابوالقاسمی مطرح می‌کنیم، او به شدت در برابر کسب درآمد سالانه دو میلیارد تومان، از فروش پروانه‌های شکار در قرق تحت مدیریت خود، جبهه می‌گیرد و می‌گوید آنها تا این لحظه از سال ۹۷، از ۱۴پروانه شکاری که در اختیار داشتند، فقط دو پروانه را به شکارچیان خارجی فروخته‌اند که یکی از آنها برای یک راس کل بوده و دیگری برای یک راس قوچ و در مجموع با کسر سهم سازمان محیط‌زیست، چیزی در حدود ۱۸ هزار دلار نصیب خودشان شده است.
او همچنین تاکید دارد که این مبلغ، حتی هزینه‌های جاری آنها شامل دستمزد قرق‌بان‌ها و هزینه خرید بنزین و علوفه را نیز برای یک‌سال پوشش نخواهد داد، چه رسد به هزینه‌هایی مانند خرید موتورسیکلت و خودرو و ساخت پاسگاه، آبشخور و زیرساخت‌های دیگر که به گفته او، همه این هزینه‌ها را در طول ده سال گذشته مسؤولان قرق منصورآباد از جیب خود پرداخت کرده‌اند و امروز برای جبران این هزینه‌ها، راهی جز فروش پروانه‌های شکار ندارند.
از این صحبت‌های ابوالقاسمی می‌توان نتیجه گرفت که اکنون تنها درآمدی که از فعالیت قرق‌های اختصاصی به دست می‌آید، فروش پروانه‌های شکار به شکارچیان خارجی است. این درآمد هم نه به جوامع محلی بلکه به مدیران این قرق‌ها می‌رسد. در واقع، تنها چیزی که تاکنون از قرق‌های اختصاصی به جوامع محلی رسیده است، تعدادی پروانه شکار بوده که آن هم فقط به چند شکارچی محلی اختصاص یافته است.
باید توجه داشت که بیشتر اهالی منطقه رفسنجان یا سایر مناطقی که در آن قرق‌های اختصاصی برپا شده، شکارچی نیستند و هنوز سهمی از درآمد کسب‌شده از فروش پروانه‌های شکار برای آنها دیده نشده است. این در حالی است که در شعارهای مسؤولان سازمان محیط‌زیست، هدف اصلی از برپایی این قرق‌ها و اصولا مدیریت شکار با همکاری جوامع محلی، رسیدن سود حاصل از صدور این نوع مجوزها به مردم بومی و بهبود شرایط حیات‌وحش عنوان شده است. هدفی که به نظر می‌رسد هنوز محقق نشده و راهکاری عملی نیز برای تحقق آن از سوی مدیران قرق‌ها و متولیان حیات‌وحش کشور پیش‌بینی نشده است.
درآمد شخصی از انفال عمومی
با همه حرف‌هایی که مدیرعامل قرق منصورآباد در دفاع از قرق‌های اختصاصی و مدیران آن می‌زند، بازهم این موضوع به ذهن می‌رسد که به هر حال، مدیران این قرق‌ها مانند هر سرمایه‌گذار دیگری به دنبال کسب منفعت از سرمایه‌گذاری شخصی خود از طریق فروش پروانه‌های شکار رفته‌اند؛ به‌خصوص حالا که حمایت سازمان محیط‌زیست را نیز دارند و راه قانونی درآمدزایی برایشان باز شده است. اما درباره این درآمدزایی، یک نکته را نباید از خاطر برد، این که منبع درآمد قرق‌داران، فروش پروانه‌های شکار در مناطقی است که تا پیش از سال ۹۵ جزو عرصه‌های طبیعی ملی محسوب می‌شدند و حیات‌وحش موجود در آنها نیز به نوعی جزو انفال عمومی به حساب می‌آید. از این رو، اگر منفعتی از فروش پروانه‌های شکار در قرق‌های اختصاصی کسب می‌شود، باید به همه مردم برسد، نه فقط عده‌ای خاص. در این شرایط مهم‌ترین راهی که بر‌اساس آن می‌توان با حفظ قرق‌های اختصاصی، سود حاصل از فعالیت آنها را به مردم بازگرداند، محقق ساختن شعارهای سازمان محیط‌زیست درباره نفع بردن جوامع بومی ساکن در مناطق اطراف این قرق‌هاست.

محمد حسین خودکار

مزایده‌ای‭ ‬برای‭ ‬نفوذ به ‬هیرکانی

جنگلی‭ ‬که‭ ‬آفت‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬موج‭ ‬می‌زند؛‭ ‬جنگلبانانی‭ ‬که‭ ‬ماه‌هاست‭ ‬حقوق‭ ‬نگرفته‌اند؛‭ ‬قاچاقچیانی‭ ‬که‭ ‬چوب‭ ‬درختان‭ ‬جنگلی‌‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬تضمین‭ ‬تحویل‭ ‬در‭ ‬محل‌‭ ‬می‌فروشند‭ ‬و‭ ‬عده‌ای‭ ‬که‭ ‬تبرهایشان‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬نفوذ‭ ‬به‭ ‬جنگل‭ ‬تیز‭ ‬می‌کنند،‭ ‬این‭ ‬خلاصه‌ای‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬وضعیت‭ ‬این‭ ‬روزهای‭ ‬جنگل‌های‭ ‬شمال‭ ‬کشور؛‭ ‬جنگل‌هایی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬ندانم‌کاری‭ ‬برخی‭ ‬مسؤولان‭ ‬هرسال‭ ‬وسعت‌شان‭ ‬آب‭ ‬می‌رود‭.‬

آخرین‭ ‬خبرها‭ ‬درباره‭ ‬جنگل‌های‭ ‬هیرکانی‭ ‬از‭ ‬قوت‭ ‬گرفتن‭ ‬زمزمه‌های‭ ‬نفوذ‭ ‬به‌این‭ ‬جنگل‌ها‭ ‬حکایت‭ ‬دارد،‭ ‬آن‌طور‭ ‬که‭ ‬علی‌محمد‭ ‬شاعری،‭ ‬عضو‭ ‬کمیسیون‭ ‬کشاورزی‭ ‬مجلس‭ ‬گفته‭ ‬سازمان‭ ‬جنگل‌ها‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬فراهم‭ ‬کردن‭ ‬مقدمات‭ ‬برگزاری‭ ‬مزایده‌ای‭ ‬برای‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬از‭ ‬درختان‭ ‬افتاده‭ ‬در‭ ‬جنگل‌هاست؛‭ ‬اتفاقی‭ ‬که‭ ‬بدون‭ ‬شک‭ ‬با‭ ‬شرایط‭ ‬کنونی‭ ‬راه‭ ‬نفوذ‭ ‬به‭ ‬جنگل‭ ‬و‭ ‬تخریب‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬می‌کند‭.‬

اواخر‭ ‬سال‭ ‬۹۵‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬سرانجام‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬سال‌ها‭ ‬تلاش‭ ‬قانون‭ ‬توقف‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬تجاری‭ ‬از‭ ‬جنگل‌های‭ ‬شمال (‬‌طرح‭ ‬تنفس‭ ‬جنگل) ‬به‭ ‬تصویب‭ ‬رسید‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬این‌که‭ ‬آسیب‭ ‬بیشتری‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬جنگل‌های‭ ‬باستانی‭ ‬تحمیل‭ ‬نشود،‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬از‭ ‬درختان‭ ‬شکسته‭ ‬و‭ ‬افتاده‭ ‬نیز‭ ‬ممنوع‭ ‬شد‭.‬

‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬حال‭ ‬اما‭ ‬از‭ ‬مجلس‭ ‬خبر‭ ‬می‌رسد‭ ‬که‭ ‬قرار‭ ‬است‭ ‬این‭ ‬ممنوعیت‭ ‬قربانی‭ ‬لابی‌های‭ ‬سیاسی‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬راه‭ ‬نفوذ‭ ‬به‭ ‬جنگل‭ ‬دوباره‭ ‬باز‭ ‬شود‭.‬

خارج‭ ‬کردن‭ ‬درختان‭ ‬شکسته‭ ‬و‭ ‬افتاده‭ ‬از‭ ‬جنگل‭ ‬و‭ ‬انجام‭ ‬اقدامات‭ ‬بهداشتی‭ ‬در‭ ‬جنگل‭ ‬کاری‭ ‬ضرورتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نمی‌توان‭ ‬انکارش‭ ‬کرد،‭ ‬اما‭ ‬شرایط‭ ‬حفاظت‭ ‬از‭ ‬جنگل‌های‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬شکلی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬اقدام‭ ‬راه‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬تخریب‭ ‬بیشتر‭ ‬جنگل‭ ‬باز‭ ‬می‌کند؛‭ ‬تجربه‭ ‬نشان‭ ‬داده‭ ‬که‭ ‬نظارت‭ ‬بر‭ ‬فعالیت‭ ‬بهره‌برداران‭ ‬در‭ ‬جنگل‭ ‬به‌درستی‭ ‬صورت‭ ‬نمی‌گیرد‭ ‬و‭ ‬سازمان‭ ‬جنگل‌ها‭ ‬توانایی‭ ‬لازم‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬خصوص‭ ‬ندارد؛‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل‭ ‬برخی‌‭ ‬بهره‌برداران،‭ ‬درختان‭ ‬سالم‭ ‬جنگل‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬تخریب‭ ‬می‌کنند‭ ‬تا‭ ‬بخشکند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬درختان‭ ‬بیمار‌‭ ‬آنها‭ ‬را‌‭ ‬از‭ ‬جنگل‭ ‬خارج‭ ‬کنند‭.‬

‌این‭ ‬درحالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تاکنون‭ ‬تحقیق‭ ‬جامعی‭ ‬نیز‭ ‬درباره‭ ‬حجم‭ ‬درختان‭ ‬شکسته‭ ‬و‭ ‬افتاده‭ ‬جنگل‭ ‬و‭ ‬ارزش‭ ‬اقتصادی‭ ‬آنها‌‭ ‬صورت‭ ‬نگرفته‭ ‬و‭ ‬کم‭ ‬نیستند‭ ‬کارشناسانی‭ ‬که‭ ‬مقدار‭ ‬درختان‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬شکسته‭ ‬جنگل‭ ‬را‭ ‬ناچیز‭ ‬می‌دانند‭ ‬و‭ ‬تاکید‭ ‬می‌کنند‭ ‬این‭ ‬درختان‭ ‬نمی‌توانند‭ ‬نیاز‭ ‬کارخانه‌های‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬چوب‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬کنند‌‌‭.‬

افزون‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬نمی‌توان‭ ‬هر‭ ‬درخت‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬شکسته‌ای‭ ‬را‭ ‬آفت‭ ‬محسوب‭ ‬کرد،‭ ‬زیرا‭ ‬این‭ ‬درختان‭ ‬به‭ ‬نوعی‭ ‬جامعه‌ای‭ ‬خرد‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬جنگل‭ ‬تشکیل‭ ‬می‌دهند‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬گونه‌های‭ ‬جانوری‭ ‬مفید‭ ‬محسوب‭ ‬می‌شوند‭.‬

بنابر‭ ‬این‭ ‬باتوجه‭ ‬به‭ ‬شرایط‭ ‬شکننده‭ ‬جنگل‌های‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬این‌که‭ ‬براساس‭ ‬قانون‭ ‬بدون‭ ‬ارائه‭ ‬طرح‭ ‬نمی‌توان‭ ‬برای‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬به‭ ‬جنگل‭ ‬پا‭ ‬گذاشت،‌‭ ‬بهتر‭ ‬است‭ ‬مسؤولان‭ ‬از‭ ‬راهکارهای‭ ‬دیگر‭ ‬برای‭ ‬تامین‭ ‬نیاز‭ ‬کارخانه‌های‭ ‬چوب‭ ‬استفاده‭ ‬کنند؛‭ ‬اقداماتی‭ ‬مانند‭ ‬زراعت‭ ‬چوب‭ ‬و‭ ‬تسهیل‭ ‬روند‭ ‬واردات‭ ‬چوب‭ ‬و‭ ‬خمیر‭ ‬کاغذ‭.

مهدی آیینی

نگاه مضر مادی به جانوران

ماهی ها یکی از بهترین نمونه های حیوانی هستند که به دست انسان ها زندگی سختی را تجربه می کنند. شناخته شده ترین وضعیتش مربوط می شود به ماهی های قرمز که طرفداران خرید آنها درشب های عید کلی برایش پشتوانه های تاریخی و فرهنگی مطرح می کنند و بعد از مدت کوتاهی نگهداری شاهد مرگ این ماهی ها می شوند. البته مدتی است که شهرداری ها مکان هایی برای رهاسازی ماهی قرمزها اختصاص داده اند ولی فعالان حقوق حیوانات درک نمی کنند که چرخه معیوب تولید انبوه این حیوان و بعد فروش آنها به قصد تفریح یا به جا آوردن یک سنت مبهم و سپس تلاش برای ساماندهی آنها چه مفهومی دارد.

این اتفاق البته فقط برای ماهی قرمزها رخ نمی دهد بلکه حیواناتی همچون لاک پشت ها، سنجاب ها، مارها و حتی حیوان کمیابی همچون سمندر لرستانی نیز در معرض انواع حیوان آزاری قرار دارند و این مشکل در آستانه نوروز شدت می گیرد. ایراد کار در این است که ما موجودات زنده را به چشم کالا می بینیم و چون نگاه مان مادی است رفتارمان با آنها نیز مثل یک کالای مصرفی است که پس از مدتی چاره ای جز دور انداختنشان وجود ندارد.

بیشتر جانورانی که از زیستگاهشان جدا می شوند و به خانه ها کوچ می کنند به سبب نگهداری های غیرعلمی به دلایلی از جمله کمبود اکسیژن و یا سوءتغذیه در فرایندی پر درد و رنج جان می دهند. برای همین عده ای گمان می کنند حیوان خریداری شده را اگر پس از مدتی در طبیعت رها کنند جبران مافات کرده اند درحالی که حیوانات وقتی در زیستگاه های نامناسب و غیربومی قرار می گیرند سرنوشتی بجز فنا ندارند. در این میان حیوانات غیربومی در بیشتر موارد به عنوان رقیب حیوانات بومی ظاهر می شوند و مشکلاتی را برای محیط زیست منطقه به وجود می آورند.

این اتفاق با ورود لاک پشت های گوش قرمز به کشورمان رخ داد و با ورود سنجاب های زاگرس به استان هان های البرز و تهران تکرار شد، چالشی که فقط برآمده از نگاه کالایی ما انسان ها به جانوران و نادیده گرفتن حقوق آنهاست.

 

امیر سبزی

ماهی‌ها‌ در‌‌ بطری می‌میرند

فروش این روزهای ماهی ” زبرا” توسط دستفروشان مصداق عینی حیوان آزاری است

این بار حرف اسکار، فلاور، تایگر، اوراتوس، سیچلاید، گرین فیش، پرت فیش یا پنکوسی و آنجل و نایف و آروانا و جوئل فیش یا گرین تیلور نیست. این بار حرف از یک ماهی خیلی ریزِ راه راه است که به همین مناسبت زبرا یا گورخرش می نامند و مثل یک اسیر توی یک شیشه دهانه تنگ کوچک از بندینکی آویزانش کرده اند و توی خیابان و مترو و اتوبوس هی داد می زنند ماهی، ماهی. چند دانه برنج که کنار هم چیده شوند، کمی رنگ قرمزملایم که رویشان پاشیده شود و دو تا چشم سیاه متعجب که وصل شود به این تنِ رنگی می شود زبرای اسیر این روزها که فقط خدا می داند چه در سرشان می گذرد دراین خانه های تنگ و خفه.

یک مهندس شیلات می گفت فرض کن تو را کرده اند داخل یک اتاق کوچک و در را بسته اند و تو در گردشی بی پایان هی دور خودت می چرخی، یا انگار کن کرده اندت درون یک تنگ شیشه ای و دور شهر هی تو را می گردانند و می چرخانند و تو هم هی تهوع می گیری و سرت به دوران می افتد. زبرای اسیر با آن چشم های مشکی بی حالت و پربهت این روزها ولی با همین وضع و حال مشتری دارد، حسابی هم و البته تقریبا ارزانند، از ۱۵هزارتا ۲۵ هزاربسته به این که تُنگش شیشه ای قدِ سه بند انگشت باشد یا لامپ صدی باشد که دل و روده اش را بیرون کشیده اند و فقط شده است یک حباب. هیهات که بقالی ها و سوپری ها و شهرکتاب ها و فروشگاه های آنلاین هم جانمانده اند و چند هفته ای بیشتر به عید نمانده ماهی های زبرا را دارند رقیب ماهی قرمزها می کنند. خیلی نرم و زیر پوستی اما این جایگزینی انگار مدت هاست شروع شده و به قول کارشناس مسئول ماهی های زینتی سازمان شیلات “زبرا دانیو ردها ” که به وفور درکشور تکثیر می شوند ازمدتی قبل مثل رقیب ماهی قرمزها به سفره های هفت سین راه پیدا کردند.

امسال اما این موج قوی تر و همه گیرتر خواهد بود از بس زبراهای کوچک مینیاتوری توی دست و بال همه هستند، مثل بازیچه در دست بچه ها، روی میز کار کارمندها برای سرگرمی  و مثل یک آکواریوم بندانگشتی درون خانه ها برای قشنگی.

زبرا کیست و چه می خواهد؟

زبراها با ما غریبه اند،‌ اصالت شان برمی گردد به منطقه هیمالیا، به هند و میانمار و بعضی ها می گویند به تایلند و مالزی. خلاصه به ایران که رسیده اند غریب غریبند، ولی ماهی اند دیگر، یک جور اسیر. زبراها ماهی آب شیرین اند، جانورانی صلح جو که همه چیز می خورند و چون جثه شان ریز و اندام شان نازک است مصرف غذا و اکسیژن شان پایین است. خوب نیست اگر گفته شود سگ جان ولی زبراها از بس مقاومند به جان سختی مشهورند و چون آسان تکثیر می شوند ماهی های مناسب آزمایشگاه هستند مخصوصا برای مطالعات ژنتیک. ولی چون ریزند و مینیاتوری پا از آزمایشگاه ها بیرون گذاشته اند که بشوند ماهی زینتی و بروند توی شیشه های تنگی که مثل قبر می مانند و می چرخند توی دست مردمی که این روزها چشم شان برق می زند موقع خرید.

یک کارشناس حیوانات می گوید تا دلت بخواند دراحمدآباد مستوفی سالن های پرورش ماهی هست که زبراها یکی از آنها هستند و یکی از پرورش دهندگان زبرا که اتفاقا دراحمد آباد نیست به ما گفت که زبراهایش را درخیابان خیام تهران پرورش می دهد و ما را یاد پرورش دهندگان زیرزمینی ماهی انداخت که تا به حال کسی حریفشان نشده است. او گفت این که زبراها را انداخته اند توی شیشه های کوچک دهانه تنگ نیز ابتکارخودش است و با این که احتمالا غلو می کرد ولی با این که از زبراها نان درمی آورد، نمی توانست دنیا را از نگاه این ماهی ها ببیند.

قرنطینه اخلاق

وقتی یک مهندس شیلات به ما گفت که یک ماهی به قد و قواره زبرا دستکم باید در پنج لیتر آب زندگی کند و محمد حسن الهی کارشناس مسئول ماهیان زینتی سازمان شیلات توضیح داد که نیاز آبی زبراها حداقل یک لیتر است ثابت شد که این دنیای شیشه ای که برخی ها مثل تولید کننده خیابان خیام برای این ماهی ها می سازند چه قدرعذاب آور است. الهی گفت وقتی ماهی را درون حباب لامپ یا شیشه عطر و ادکلن یا شیشه های کوچک مثل اینها می گذارند این ظلم به حیوان است و وقتی سرپوش آن محفظه ها را می گذارند این ظلم مضاعف می شود و تبدیل می گردد به وضعیت بحرانی که جان ماهی را به خطر می اندازد. عمرطبیعی زبراها درطبیعت، درسرزمین مادری شان و در شرایط ایده ال پنج شش سال است ولی الهی می گوید هرچه شرایط سخت تر شود این عمر کوتاه تر می شود و گاهی به نصف می رسد و شرایط که از بحران می گذرد چند روز بعد از خرید می میرند. خانه زبراها نباید تنگ باشد، دهانه محفظه شان نیز باید گشاد باشد تا تبادل گازی بدرستی انجام شود وگرنه الهی می گوید گاز آمونیاک که از مواد پروتئینی درچرخه نیتروژن تولید می شود ماهی را خواهد کشت. گرمای محیط هم همین نتیجه را دارد و هرچه دمای محیط بالاتر برود‌ آب گرم تر می شود و اکسیژن محلول درآب پایین می آید و اکسیژن به صورت گاز در دسترس ماهی خارج می شود.

با این حال نه نظارتی هست و نه حساسیتی، حتی به گفته محمدحسین بازگیر رئیس اداره محیط زیست شهرتهران نه قانونی به نفع ماهی های زینتی. این ماهی ها تزئینی اند و آکواریومی، درمعرض خطر انقراض هم نیستند برای همین نه تحت حفاظتند نه حمایت و همه اینها به قول بازگیر کافی است تا آزادانه و به هرشکلی خرید و فروش شوند. او اما می گوید چپاندن ماهی در یک محفظه کوچک اخلاقی و انسانی نیست ومعنی ای بجزحیوان آزاری ندارد ولی باید روی فرهنگ مردم کار شود تا اگر اصرار به نگهداشتن حیوان درخانه از هر نوعش دارند شرایط استاندارد زندگی اش را فراهم کنند.

بازگیر که تشکیلات متبوعش یک پای فرهنگسازی است اما می گوید محیط زیست به تنهایی قادر به تغییر فرهنگ نیست و همه دستگاه های فرهنگساز باید پای کار بیایند. فارغ از همه این دغدغه ها و کاستی ها و پای کارآمدن دسته جمعی به نفع محیط زیست که معلوم نیست کی بی چون و چرا محقق شود، تکثیرکننده عمده ماهی زبرا ایستاده که خوشحال از رونق بازارش می گوید این ماهی طلاست و هرچه عید نزدیک تر شود وضعیت بهتر می شود.

 

مریم خباز

 

 

 

۳,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰؛ تعداد درختان جهان

دانشمندان تخمین می زنند حدود نیم میلیون قطعه زباله در فضا سرگردان است، آنها حجم زباله های پلاستیکی را که هر سال وارد اقیانوس‌ها می شود حدود ۸میلیارد کیلوگرم برآورد می‌کنند؛ جالب تر اینکه محققان تخمینی هم برای تعداد درختان روی زمین دارند آن طور که آنها برآورد کرده‌اند بیش از ۳ تریلیون درخت در جهان وجود دارد.

۵۰۰,۰۰۰

به‌گزارش ناسا، حدود نیم‌میلیون قطعه زباله، اعم از ذرات طبیعی و غیرطبیعی، در فضا سرگردانند. این زباله‌ها بقایای رهاشده ماهواره و ماموریت‌های فضایی در مدار زمین هستند که گاهی می‌توانند سرنوشت ایستگاه فضایی بین‌المللی و فضانوردان ساکن آن یا حتی تلسکوپ فضایی هابل و دیگر دست‌ساخته‌های ما در فضا را به خطر اندازند. در این تصویر زباله‌های فضایی سرگردان در مدار زمین‌آهنگ را می‌بینید که ۹۵ درصدشان زباله‌های مدارگردند (مثلا قطعات بلااستفاده ماهواره‌ها) و بیشترشان در ارتفاع ۲۰۰۰ کیلومتری از سطح زمین جمع شده‌اند.

۸,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰

به‌گزارش مجله نشنال جئوگرافیک، سالانه ۸ میلیارد کیلوگرم زباله پلاستیکی به اقیانوس‌ها راه پیدا می‌کند و طعمه موجودات دریایی می‌شود. گفتنی است حدود ۴۰ درصد پلاستیک‌های تولیدی در جهان برای بسته‌بندی مصرف می‌شوند و بیش از ۸۰ درصدشان نیز بازیافت نمی‌شوند. امروزه یکی از مهم‌ترین معضلات بشریت چگونگی مواجهه با ریزپلاستیک‌هایی است که تا گوشت و استخوان گیاهان و جانورانی که از آنها تغذیه می‌کنیم نفوذ کرده و وقتی ما نیز از این موجودات تغذیه می‌کنیم، این ذرات پلاستیکی ناخواسته وارد بدن ما می‌شود و می‌تواند سلامت ما و فرزندانمان را در بلندمدت به خطر اندازد.

۳,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰

آیا می‌دانستید برآوردهای تحقیقاتی نشان می‌دهد بیش از ۳ تریلیون درخت در جهان وجود دارد؟ البته این فقط یک عدد تخمینی است و در هر زمانی می‌تواند متفاوت باشد. ما انسان‌ها هرسال حدود ۱۵میلیارد درخت را قطع می‌کنیم، اما فقط ۵ میلیارد درخت می‌کاریم. تخمین زده شده است که از آخرین عصر یخبندان، یعنی ۱۱ هزار سال پیش، انسان‌ها ۳ تریلیون درخت را از بین برده‌اند.

 

کلیک‌کنید‌ درخت‌بکارید

گزارشگران سبز: موتور جست‌وجو اکوزیا طرفدار محیط‌زیست است. به این صورت که درآمد حاصل از نمایش اطلاعات موتور جست‌وجوگر را برای کاشت درخت استفاده می‌کند.

همان‌طور که شما مرور می‌کنید، ۸۰ درصد سودهای حاصل از تبلیغات به کاشت درخت در بورکینافاسو، ماداگاسکار و اندونزی اختصاص پیدا می کند.

موتور جست‌وجو اکوزیا با استفاده از یک جست‌وجوی سفارشی ساخته شده از بینگ در دسترس کاربران قرار گرفته است و به ازای هر ۴۵ کلیک یک درخت کاشته می‌شود!

اکوزیا (به انگلیسی: Ecosia) یک موتور جست‌وجوی وب در سال ۲۰۰۹ ایجاد و مرکز آن در برلین است و ۸۰ درصد درآمد خود صرف کارهای خیر مخصوصاً کاشت درخت می کند.

پاک،‌وعده بود

گزارشی درباره «روز هوای پاک» که برای آن وعده‌های زیادی داده شده است
امروز روزهوای پاک است؛ روزی که اگر باد و باران کمک نمی‌کرد، مثل چند سال پیش باید دست‌کم برای گروه‌های حساس ناسالم اعلام می‌شد، چراکه هنوز کاهش آلودگی هوا و محیط‌زیست برای بسیاری از مدیران اولویت ندارد. آنها ترجیح می‌دهند مسائل را در کوتاه مدت بررسی کنند. به همین دلیل بیشتر مواقع طرح‌های کاهش آلودگی هوا به فصل‌های سرد محدود شده یا به دلایل مشکلات اقتصادی کنار گذاشته می‌شود؛ برای نمونه می‌توان به از رده خارج کردن خودروهای فرسوده اشاره کرد یا از این نوشت که سن فرسودگی خودروها را افزایش داده‌اند.

بخشی‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا‭ ‬را‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬پای‭ ‬شرایط‭ ‬طبیعی‭ ‬گذاشت؛‭ ‬شرایطی‭ ‬مانند‭ ‬تغییر‭ ‬اقلیم‭ ‬که‭ ‬سبب‭ ‬افزایش‭ ‬ریزگرد‌ها‭ ‬می‌شود،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان‭ ‬انسان‌ها‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬طبیعت‭ ‬به‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا‭ ‬دامن‭ ‬می‌زنند‭. ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل‭ ‬عامل‭ ‬انسانی‭ ‬سبب‭ ‬افزایش‭ ‬منوکسید‭ ‬کربن،‭ ‬ازن،‭ ‬دی‌اکسید‭ ‬نیتروژن،‭ ‬دی‌اکسید‭ ‬کربن‭ ‬و‭ ‬ذرات‭ ‬معلق‭ ‬کمتر‭ ‬از‭ ‬۵/۲‭ ‬میکرون‭ ‬است‭.‬

نواب‭ ‬حسینی‭ ‬منش،‭ ‬مدیرعامل‭ ‬ستاد‭ ‬معاینه‭ ‬فنی‭ ‬خودروهای‭ ‬تهران‭ ‬درباره‭ ‬علت‭ ‬اصلی‭ ‬آلودگی‭ ‬هوای‭ ‬کلانشهرها‭ ‬به‭ ‬جام‌جم‭ ‬می‌گوید‭: ‬خودروهایی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬سوخت‭ ‬فسیلی‭ ‬استفاده‭ ‬می‌کنند،‭ ‬بیشترین‭ ‬سهم-حدود۷۰درصد-‭ ‬را‌ ‬دارند‭. ‬آن‌طور‭ ‬که‭ ‬او‭ ‬می‌گوید‭ ‬خودروها‭ ‬بزرگ‌ترین‭ ‬تولید‌کننده‭ ‬منوکسید‭ ‬کربن‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬خودروهای‭ ‬دیزلی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬شهرها‭ ‬تردد‭ ‬می‌کنند‭ ‬بیشترین‭ ‬سهم‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬ذرات‭ ‬معلق‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬حدود‭ ‬۵۵درصد‭ ‬برآورد‭ ‬می‌شود‭.‬‌

بیشتر‭ ‬کارشناسان‭ ‬تاکید‭ ‬می‌کنند‭ ‬سوخت‭ ‬نامناسب‭ ‬سبب‭ ‬افزایش‭ ‬آلایندگی‭ ‬خودروهای‭ ‬دیزلی‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬هرچه‭ ‬میزان‭ ‬گوگرد‭ ‬در‭ ‬سوخت‭ ‬بیشتر‭ ‬باشد‭ ‬آنها‭ ‬هوا‭ ‬را‭ ‬بیشتر‭ ‬آلوده‭ ‬می‌کنند‭.‬

وعده‭ ‬سوخت‭ ‬پاک

سوخت‭ ‬پاک،‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬وعده‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دولت‌ها‭ ‬همواره‭ ‬با‭ ‬آلوده‭ ‬شدن‭ ‬هوا‭ ‬مطرح‭ ‬می‌کنند‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬مواقع‭ ‬مدیران‭ ‬تاکید‭ ‬می‌کنند‭ ‬کیفیت‭ ‬سوخت‭ ‬را‭ ‬بهبود‭ ‬می‌بخشند‭ ‬و‭ ‬مانع‭ ‬می‌شوند‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬روزهای‭ ‬سرد‭ ‬سال،‭ ‬نیروگاه‌ها‭ ‬از‭ ‬سوخت‭ ‬مازوت‭ ‬استفاده‭ ‬کنند‭. ‬درحالی‭ ‬که‭ ‬مدیرکل‭ ‬دفتر‭ ‬پایش‭ ‬فراگیر‭ ‬سازمان‭ ‬حفاظت‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬از‭ ‬افت‭ ‬کیفیت‭ ‬سوخت‭ ‬گلایه‭ ‬دارد،‭ ‬شینا‭ ‬انصاری‭ ‬با‭ ‬انتقاد‭ ‬از‭ ‬عملکرد‭ ‬وزارت‭ ‬نفت‭ ‬در‭ ‬پایش‌های‭ ‬مشترک‭ ‬از‭ ‬کیفیت‭ ‬گازوئیل‭ ‬به‭ ‬ایسنا‭ ‬می‌گوید‭: ‬آنالیز‭ ‬نمونه‌های‭ ‬گازوئیل‭ ‬در‭ ‬پاییز‭ ‬امسال‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬محتوای‭ ‬گوگرد‭ ‬تنها‭ ‬در‭ ‬۳۹‭ ‬درصد‭ ‬نمونه‌ها‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬مجاز‭ ‬و‭ ‬۶۱درصد‭ ‬باقی‭ ‬نمونه‌ها‭ ‬بالاتر‭ ‬از‭ ‬حد‭ ‬مجاز‭ ‬استاندارد‭ ‬یورو‭ ‬۴‭ ‬بوده‭ ‬است‭.‬

او‭ ‬با‭ ‬اشاره‭ ‬به‭ ‬این‌که‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬ماده‭ ‬۱۸‭ ‬اقانون‭ ‬هوای‭ ‬پاکب،‭ ‬وزارت‭ ‬نفت‭ ‬مکلف‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬سه‭ ‬سال‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬لازم‌الاجرا‭ ‬شدن‭ ‬این‭ ‬قانون،‭ ‬سوخت‭ ‬تولیدی‭ ‬کشور‭ ‬شامل‭ ‬بنزین،‭ ‬نفت‭ ‬گاز،‭ ‬نفت‭ ‬کوره‭ ‬و‭ ‬نفت‭ ‬سفید‭ ‬را‭ ‬مطابق‭ ‬با‭ ‬استاندارد‭ ‬ملی‭ ‬عرضه‭ ‬کند،‭ ‬می‌افزاید‭: ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬این‭ ‬ماده‭ ‬از‭ ‬قانون‭ ‬هوای‭ ‬پاک،‭ ‬سازمان‭ ‬حفاظت‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬نیز‭ ‬موظف‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬تولید‭ ‬سوخت‭ ‬غیراستاندارد‭ ‬جلوگیری‭ ‬کند‭. ‬همچنین‭ ‬برای‭ ‬سازمان‭ ‬ملی‭ ‬استاندارد‭ ‬نیز‭ ‬تکلیف‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬واردات‭ ‬سوخت‭ ‬فاقد‭ ‬استاندارد‭ ‬ملی‭ ‬جلوگیری‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬آورد‭. ‬وزارت‭ ‬نفت،‭ ‬سازمان‭ ‬ملی‭ ‬استاندارد‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬سازمان‭ ‬حفاظت‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬مکلف‭ ‬هستند‭ ‬گزارش‭ ‬عملکرد‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬سوخت‭ ‬استاندارد‭ ‬و‭ ‬اجرای‭ ‬ماده‭ ‬۱۸‭ ‬قانون‭ ‬هوای‭ ‬پاک‭ ‬هر‭ ‬شش‭ ‬ماه‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬منتشر‭ ‬کنند‭.‬

وعده‭ ‬خودروی‭ ‬پاک

مساله‭ ‬دیگری‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬توجه‭ ‬داشت‭ ‬کیفیت‭ ‬خودروهایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬تولید‭ ‬می‌شود‭. ‬سوانح‭ ‬ترافیکی‭ ‬هرسال‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬میانگین‭ ‬جان‭ ‬۱۷هزارنفر‭ ‬را‭ ‬درجاده‌های‭ ‬کشور‭ ‬می‌گیرد‭. ‬دراین‭ ‬میان‭ ‬ایمن‭ ‬نبودن‭ ‬خودروها‭ ‬سهم‭ ‬عمده‌ای‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬قتل‭ ‬عام‭ ‬دارد‭. ‬نباید‭ ‬فراموش‭ ‬کرد‭ ‬کیفیت‭ ‬پایین‭ ‬خودروها‭ ‬نیز‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬شهروندان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مرگ‭ ‬تدریجی‭ ‬دچار‭ ‬می‌کند‭.‬

مدیرعامل‭ ‬ستاد‭ ‬معاینه‭ ‬فنی‭ ‬خودروهای‭ ‬تهران‭ ‬با‭ ‬اشاره‭ ‬به‭ ‬کیفیت‭ ‬نامناسب‭ ‬خودروها‭ ‬می‌گوید‭: ‬کیفیت‭ ‬نامناسب‭ ‬خودروها‭ ‬سبب‭ ‬شده‭ ‬هرچه‭ ‬استاندارد‭ ‬سوخت‭ ‬نیز‭ ‬افزایش‭ ‬یابد،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬کاهش‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا‭ ‬نقش‭ ‬زیادی‭ ‬نداشته‭ ‬باشد،‭ ‬هیدروکربن‭ ‬یا‭ ‬بنزین‭ ‬نسوخته‭ ‬خارج‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬اگزوز‭ ‬خودروها‭ ‬به‭ ‬افزایش‭ ‬ذرات‭ ‬معلق‭ ‬کمتر‭ ‬از۵/۲‭ ‬میکرون‭ ‬دامن‭ ‬می‌زند‭.‬

فرسوده‭ ‬بمان

‭ ‬کیفیت‭ ‬پایین‭ ‬خودرو‌ها‭ ‬به‭ ‬آلودگی‭ ‬هوای‭ ‬کلانشهرهای‭ ‬کشور‭ ‬دامن‭ ‬می‌زند،‭ ‬اما‭ ‬تلاش‭ ‬مسؤولان‭ ‬تاکنون‭ ‬برای‭ ‬بهبود‭ ‬کیفیت‭ ‬خودروها‭ ‬از‭ ‬وعده‭ ‬فراتر‭ ‬نرفته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬درحالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تصمیم‭ ‬نامناسب‭ ‬به‭ ‬بدتر‭ ‬شدن‭ ‬شرایط‭ ‬نیز‭ ‬منجر‭ ‬شده،‭ ‬برای‭ ‬نمونه‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬افزایش‭ ‬سن‭ ‬فرسودگی‭ ‬خودروها‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭. ‬سن‭ ‬فرسودگی‭ ‬خودروهای‭ ‬سنگین‭ ‬هشت‭ ‬سال‭ ‬بود،‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬ده‭ ‬سال‭ ‬افزایش‭ ‬یافته‭ ‬و‭ ‬جالب‭ ‬این‌که‭ ‬اگر‭ ‬این‭ ‬خودرو‭ ‬گاز‭ ‬سوز‭ ‬باشد‭ ‬تا‭ ‬۱۲‭ ‬سال‭ ‬نیز‭ ‬می‌تواند‭ ‬در‭ ‬شهر‭ ‬تردد‭ ‬کند‭.‬

برخی‭ ‬مدیران‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬بهانه‭ ‬که‭ ‬اعتبارات‭ ‬لازم‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬ا‭ ‬ختیار‭ ‬ندارند‭ ‬چنین‭ ‬تصمیماتی‭ ‬می‌گیرند‭. ‬نمونه‭ ‬دیگر‭ ‬این‭ ‬تصمیم‌های‭ ‬خاکستری،‭ ‬واردات‭ ‬اتوبوس‭ ‬دسته‭ ‬دوم‭ ‬برای‭ ‬کلانشهر‭ ‬تهران‭ ‬است؛‭ ‬درحالی‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬مدیریت‭ ‬مناسب‭ ‬و‭ ‬تغییر‭ ‬در‭ ‬اولویت‌ها‭ ‬می‌توان‭ ‬برای‭ ‬کلانشهری‭ ‬مانند‭ ‬تهران‭ ‬اتوبوس‭ ‬نو‭ ‬تهیه‭ ‬کرد‭.‬

افزودن‭ ‬به‭ ‬خودروهای‭ ‬فرسوده‭ ‬پایتخت‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬روزها‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬۱۵۰هزار‭ ‬خودروی‭ ‬فرسوده‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬تردد‭ ‬می‌کنند،‭ ‬چیزی‭ ‬جز‭ ‬دامن‌زدن‭ ‬به‭ ‬مرگ‭ ‬تدریجی‭ ‬شهروندان‭ ‬نیست‭.‬

نوسازی‭ ‬ناوگان‌حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬جاده‌ای

‭ ‬یکی‌‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬طرح‌هایی‭ ‬که‭ ‬حسن‭ ‬روحانی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬رونمایی‭ ‬کرد‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬ناوگان‭ ‬جاده‌ای‭ ‬بود‭. ‬طرحی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬اشاه‭ ‬کلیدب‭ ‬روحانی‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬معضلات‭ ‬آلودگی‭ ‬هوای‭ ‬ایران‭ ‬نامیده‭ ‬شد‭.‬‌‭ ‬سال‭ ‬گذشته‭ ‬او‭ ‬اعلام‭ ‬کردامید‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬سه‭ ‬سال‭ ‬آینده‭ ‬کل‭ ‬اتوبوس‌ها،‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬و‭ ‬کامیونت‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬جاده‌های‭ ‬کشور‭ ‬حذف‭ ‬و‭ ‬ناوگان‭ ‬جدیدی‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬کنیم‭. ‬براساس‭ ‬این‭ ‬طرح،‭ ‬قرار‭ ‬بود‭ ‬هر‭ ‬سال،‭ ‬۷۰‭ ‬هزار‭ ‬کامیون‭ ‬جایگزین‭ ‬۲۳۰‭ ‬تا‭ ‬۲۴۰‭ ‬هزار‭ ‬کامیون‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬کشور‭ ‬شود‭. ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب،‭ ‬شرکت‌های‭ ‬خودروسازی‭ ‬ثبت‌نام‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬صاحبان‭ ‬کامیون‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬هم‭ ‬ثبت‌نام‭ ‬کردند‭. ‬طرح‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬ماه‌های‭ ‬اول‭ ‬شروع،‭ ‬به‭ ‬مشکل‭ ‬برخورد‭. ‬افزایش‭ ‬نرخ‭ ‬ارز،‭ ‬اعمال‭ ‬تحریم‌های‭ ‬بین‌المللی‭ ‬علیه‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬کمبود‭ ‬قطعات‭ ‬برای‭ ‬ساخت‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬مشکلاتی‭ ‬ایجاد‭ ‬کرد‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کامیون‌دارها‭ ‬اعتصاب‌های‭ ‬گسترده‭ ‬کردند‭. ‬وعده‭ ‬و‭ ‬وعیدها‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات‭ ‬وام‌دهی،‭ ‬رایزنی‌ها‭ ‬با‭ ‬شرکت‌های‭ ‬خارجی‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬پیشنهاد‭ ‬تسهیلات‭ ‬جدید‭ ‬مشکلات‭ ‬را‭ ‬رفع‭ ‬نکرد‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کامیون‌دارها‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬شرایط‭ ‬سخت‭ ‬اقتصادی‭ ‬با‭ ‬رویای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬کامیون‭ ‬نو‭ ‬کامیونشان‭ ‬را‭ ‬فروخته‭ ‬بودند،‭ ‬مشکلات‭ ‬اقتصادی‌شان‭ ‬دوچندان‭ ‬شد‭. ‬درنهایت‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬طرح،‭ ‬مدیرعامل‭ ‬شرکت‭ ‬تغییر‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬قول‭ ‬و‭ ‬قرارها‭ ‬برای‭ ‬تحویل‭ ‬به‭ ‬موقع‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬هم‭ ‬بیشتر‭ ‬شد‭. ‬بیکاری،‭ ‬افزایش‭ ‬مشکلات‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬معضلات‭ ‬اجتماعی‭ ‬تنها‭ ‬دستاورد‭ ‬طرحی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬بردن‭ ‬ریشه‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا،‭ ‬جامعه‭ ‬رانندگان‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬را‭ ‬هدف‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬بود‭. ‬بعد‭ ‬از‭ ‬گذشت‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬سال،‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬ناوگان‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬در‭ ‬هاله‌ای‭ ‬از‭ ‬ابهام‭ ‬باقی‭ ‬مانده‭ ‬است؛‭ ‬رانندگانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬شرکت‭ ‬کرده‌اند،‭ ‬هر‭ ‬روز‭ ‬تجمع‭ ‬می‌کنند‭ ‬تا‭ ‬کسی‭ ‬صدای‭ ‬حق‌خواهی‌شان‭ ‬را‭ ‬بشنود‭.‬

نوسازی‭ ‬ناوگان‌حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬جاده‌ای
‭ ‬یکی‌‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬طرح‌هایی‭ ‬که‭ ‬حسن‭ ‬روحانی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬رونمایی‭ ‬کرد‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬ناوگان‭ ‬جاده‌ای‭ ‬بود‭. ‬طرحی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬اشاه‭ ‬کلیدب‭ ‬روحانی‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬معضلات‭ ‬آلودگی‭ ‬هوای‭ ‬ایران‭ ‬نامیده‭ ‬شد‭.‬‌‭ ‬سال‭ ‬گذشته‭ ‬او‭ ‬اعلام‭ ‬کردامید‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬سه‭ ‬سال‭ ‬آینده‭ ‬کل‭ ‬اتوبوس‌ها،‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬و‭ ‬کامیونت‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬جاده‌های‭ ‬کشور‭ ‬حذف‭ ‬و‭ ‬ناوگان‭ ‬جدیدی‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬کنیم‭. ‬براساس‭ ‬این‭ ‬طرح،‭ ‬قرار‭ ‬بود‭ ‬هر‭ ‬سال،‭ ‬۷۰‭ ‬هزار‭ ‬کامیون‭ ‬جایگزین‭ ‬۲۳۰‭ ‬تا‭ ‬۲۴۰‭ ‬هزار‭ ‬کامیون‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬کشور‭ ‬شود‭. ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب،‭ ‬شرکت‌های‭ ‬خودروسازی‭ ‬ثبت‌نام‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬صاحبان‭ ‬کامیون‌های‭ ‬فرسوده‭ ‬هم‭ ‬ثبت‌نام‭ ‬کردند‭. ‬طرح‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬ماه‌های‭ ‬اول‭ ‬شروع،‭ ‬به‭ ‬مشکل‭ ‬برخورد‭. ‬افزایش‭ ‬نرخ‭ ‬ارز،‭ ‬اعمال‭ ‬تحریم‌های‭ ‬بین‌المللی‭ ‬علیه‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬کمبود‭ ‬قطعات‭ ‬برای‭ ‬ساخت‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬مشکلاتی‭ ‬ایجاد‭ ‬کرد‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کامیون‌دارها‭ ‬اعتصاب‌های‭ ‬گسترده‭ ‬کردند‭. ‬وعده‭ ‬و‭ ‬وعیدها‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات‭ ‬وام‌دهی،‭ ‬رایزنی‌ها‭ ‬با‭ ‬شرکت‌های‭ ‬خارجی‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬پیشنهاد‭ ‬تسهیلات‭ ‬جدید‭ ‬مشکلات‭ ‬را‭ ‬رفع‭ ‬نکرد‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کامیون‌دارها‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬شرایط‭ ‬سخت‭ ‬اقتصادی‭ ‬با‭ ‬رویای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬کامیون‭ ‬نو‭ ‬کامیونشان‭ ‬را‭ ‬فروخته‭ ‬بودند،‭ ‬مشکلات‭ ‬اقتصادی‌شان‭ ‬دوچندان‭ ‬شد‭. ‬درنهایت‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬طرح،‭ ‬مدیرعامل‭ ‬شرکت‭ ‬تغییر‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬قول‭ ‬و‭ ‬قرارها‭ ‬برای‭ ‬تحویل‭ ‬به‭ ‬موقع‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬هم‭ ‬بیشتر‭ ‬شد‭. ‬بیکاری،‭ ‬افزایش‭ ‬مشکلات‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬معضلات‭ ‬اجتماعی‭ ‬تنها‭ ‬دستاورد‭ ‬طرحی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬بردن‭ ‬ریشه‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا،‭ ‬جامعه‭ ‬رانندگان‭ ‬کامیون‌ها‭ ‬را‭ ‬هدف‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬بود‭. ‬بعد‭ ‬از‭ ‬گذشت‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬سال،‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬ناوگان‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬در‭ ‬هاله‌ای‭ ‬از‭ ‬ابهام‭ ‬باقی‭ ‬مانده‭ ‬است؛‭ ‬رانندگانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬شرکت‭ ‬کرده‌اند،‭ ‬هر‭ ‬روز‭ ‬تجمع‭ ‬می‌کنند‭ ‬تا‭ ‬کسی‭ ‬صدای‭ ‬حق‌خواهی‌شان‭ ‬را‭ ‬بشنود‭.‬

نمایش‭ ‬هوای‭ ‬پاک

باد‭ ‬و‭ ‬باران‭ ‬آبروداری‭ ‬کردند؛‭ ‬سلامت‭ ‬شهروندان‭ ‬را‭ ‬خریدند‭ ‬و‭ ‬آبروی‭ ‬مدیران‭ ‬را‭. ‬تقویم‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬مدت‌ها‭ ‬شانس‭ ‬آورد‭ ‬که‭ ‬باد‭ ‬و‭ ‬باران‭ ‬هوای‭ ‬روز‭ ‬ملی‭ ‬هوای‭ ‬پاک‭ ‬را‭ ‬داشتند‭ ‬و‭ ‬مانع‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬شدند‭ ‬که‭ ‬دود‭ ‬چتر‭ ‬سیاهش‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬آسمان‭ ‬کلانشهر‭ ‬تهران‭ ‬پهن‭ ‬کند‭. ‬باد‭ ‬و‭ ‬باران‭ ‬بار‭ ‬دیگر‭ ‬ثابت‭ ‬کردند‭ ‬اختیار‭ ‬هوا‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬آنهاست‭ ‬و‭ ‬سخنرانی‭ ‬و‭ ‬وعده‌های‭ ‬مسؤولان‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬تاثیری‭ ‬ندارد‭.‬

باد‭ ‬اما‭ ‬دیروز‭ ‬هوای‭ ‬همه‭ ‬جا‭ ‬را‭ ‬نداشت‭ ‬در‭ ‬خوزستان،‭ ‬کرمان،‭ ‬سیستان‭ ‬و‭ ‬بلوچستان‭ ‬و‭… ‬شرایط‭ ‬دیگری‭ ‬را‭ ‬رقم‭ ‬زد‭. ‬گرد‭ ‬و‭ ‬غبار‭ ‬دیروز‭ ‬زاهدان‭ ‬را‭ ‬فرا‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا،‭ ‬به‭ ‬۱۴‭ ‬برابر‭ ‬حد‭ ‬مجاز‭ ‬رساند‭ ‬و‭ ‬بار‭ ‬دیگر‭ ‬ثابت‭ ‬کرد‭ ‬با‭ ‬وعده‭ ‬و‭ ‬ژست‭ ‬محیط‌زیستی‭ ‬نمی‌توان‭ ‬گره‭ ‬از‭ ‬کلاف‭ ‬سردرگم‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا‭ ‬که‭ ‬روی‌‭ ‬چهار‭ ‬فصل‭ ‬ایرانی‌ها‭ ‬سایه‭ ‬انداخته‭ ‬باز‭ ‬کرد‭. ‬محیط‌زیست‭ ‬اما‭ ‬از‭ ‬ژست‭ ‬محیط‌زیستی‭ ‬خسته‭ ‬است،‭ ‬ژست‌هایی‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬روزها‭ ‬تبش‭ ‬به‭ ‬جان‭ ‬سیاسیون‭ ‬و‭ ‬بازیگران‭ ‬افتاده؛‭ ‬دولتی‭ ‬که‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬زیست‌‌محیطی‌ترین‭ ‬می‌داند‭ ‬کارنامه‌اش‭ ‬پر‭ ‬از‭ ‬تصمیم‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬هوا‭ ‬رنگ‭ ‬خاکستری‭ ‬می‌زند؛‭ ‬بی‌توجهی‭ ‬به‭ ‬توسعه‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬عمومی،‌‭ ‬افزایش‭ ‬سن‭ ‬فرسودگی‭ ‬خودروها،‭ ‬رهاکردن‭ ‬طرح‭ ‬نوسازی‭ ‬ناوگان‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬جاده‌ای،‭ ‬کاهش‭ ‬کیفیت‭ ‬سوخت،‭ ‬بی‌توجهی‭ ‬به‭ ‬بهبود‭ ‬کیفیت‭ ‬خودروها،‭ ‬بی‌توجهی‭ ‬به‭ ‬از‭ ‬رده‭ ‬خارج‭ ‬کردن‭ ‬خودروهای‭ ‬فرسوده،‭ ‬لابی‭ ‬با‭ ‬صنایع‭ ‬آلاینده‭ ‬و‭… ‬فقط‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬بی‌توجهی‌های‭ ‬دولت‭ ‬به‭ ‬آسمان‭ ‬آبی‭ ‬است‭.‬

این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬برخی‭ ‬تصمیم‌های‭ ‬به‭ ‬ظاهر‭ ‬محیط‌زیستی‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬شکلی‭ ‬اجرا‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬بی‌خاصیت‭ ‬باشد،‭ ‬مثل‭ ‬توقف‭ ‬تولید‭ ‬موتورسیکلت‌های‭ ‬کاربراتوری‭. ‬با‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬مدتی‭ ‬است‭ ‬تولید‭ ‬این‭ ‬موتورسیلکت‌ها‭ ‬ممنوع‭ ‬شده،‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬روزها‭ ‬در‭ ‬هرجای‭ ‬کشور‭ ‬هر‭ ‬تعداد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬موتورها‭ ‬بخواهید‭ ‬برایتان‭ ‬فراهم‭ ‬می‌کنند،‭ ‬زیرا‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬تصمیم‭ ‬شرایط‭ ‬و‭ ‬فرصت‭ ‬کافی‭ ‬برای‭ ‬کارخانه‌ها‭ ‬فراهم‭ ‬شد‭ ‬تا‭ ‬آنها‭ ‬انبارهایشان‭ ‬را‭ ‬پر‭ ‬کنند‭ ‬از‭ ‬موتورهای‭ ‬کاربراتوری‭ ‬شماره‌گذاری‭ ‬شده‭ ‬موتورهایی‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬هشت‭ ‬برابر‭ ‬خودروهایی‭ ‬با‭ ‬استاندارد‭ ‬یورو۲‭ ‬آلودگی‭ ‬تولید‭ ‬می‌کنند‭. ‬با‭ ‬این‭ ‬حال‭ ‬نمایش‭ ‬هوای‭ ‬پاک‭ ‬امروز‭ ‬هم‭ ‬برقرار‭ ‬است،‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬مدیران‭ ‬به‭ ‬روال‭ ‬روزهای‭ ‬هوای‭ ‬پاک‭ ‬گذشته‭ ‬به‭ ‬سفارش‭ ‬مشاوران‭ ‬رسانه‌ای‭ ‬خود‭ ‬با‭ ‬اتوبوس،‭ ‬مترو‭ ‬و‭ ‬تاکسی‭ ‬به‭ ‬محل‭ ‬کارشان‭ ‬می‌روند‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬نمایش‭ ‬هوای‭ ‬پاک‭ ‬شرکت‭ ‬کنند‭. ‬آنها‭ ‬خیال‭ ‬می‌کنند‭ ‬با‭ ‬گرفتن‭ ‬چند‭ ‬عکس‭ ‬و‭ ‬ژست‭ ‬محیط‌زیستی‭ ‬درد‌های‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬درمان‭ ‬می‌شود‭.‬

مهدی آیینی

بالا