آخرین خبرها
خانه / گزارش (برگ 38)

بایگانی دسته بندی ها : گزارش

اشتراک به خبردهی

آزادباش دولت به سربازان فراري

فروش سربازي به سال 94 محدود نشد؛ زيرا دولت در لايحه بودجه ۹۵ نيز پيشنهاد کرده مشمولان غايب بتوانند با پرداخت جريمه از خدمت سربازي معاف شوند. اين درحالي است که حداقل جريمه هاي در نظر گرفته شده مانند سال گذشته براساس مدرک تحصيلي بين ده تا 50 ميليون تومان در نظر گرفته شده است؛ اما برخلاف سال گذشته که شرط هشت سال غيبت براي مشمولان در نظر گرفته شده بود، امسال افراد با پنج سال غيبت نيز مي توانند از اين شرايط استفاده کنند. به همين خاطر به نظر مي رسد دولت قصد دارد امسال مشمولان فراري بيشتري از اين طرح استفاده کنند و درآمد بيشتري از اين محل داشته باشد.
در لايحه بودجه 95 به دولت اجازه داده شده تمام مشمولان خدمت وظيفه عمومي را که بيش از 5 سال غيبت دارند، با پرداخت جريمه مدت زمان غيبت معاف کند. افزون بر اين پيش بيني شده است که تمام درآمدهاي حاصل از اين محل به حساب درآمد عمومي کشور واريز و تا سقف 30 هزار ميليارد ريال نيز صرف تقويت بنيه دفاعي نيروهاي مسلح شود. اين درحالي است که اين رقم سال گذشته تا سقف ده هزار ميليارد ريال در نظر گرفته شده بود.
اما سال آينده نيز مشمولان غايب به ازاي هر سال غيبت بيشتر از پنج سال، 10 درصد به مبالغ جريمه پايه شان اضافه مي شود و مدت غيبت بيش از شش ماه نيز يک سال در نظر گرفته شده است.
افزون بر اين، براي مشمولان متاهل و داراي فرزند نيز تسهيلاتي در نظر گرفته شده به اين شکل که براي مشمولان متاهل 5 درصد و براي مشمولان داراي فرزند نيز به ازاي هر فرزند 5 درصد از جريمه در نظر گرفته شده کاسته مي شود.

    سابقه فروش سربازي
حدود 17 سال پيش و براي حدود سه سال مشمولان مجال پيدا کردند که با پرداخت پول از خدمت سربازي معاف شوند. در آن سال ها حداقل قيمت يک ميليون و 600 هزار تومان و حداکثر نيز سه ميليون و يکصد هزار تومان در نظر گرفته شده بود در چنين شرايطي حدود 360 هزار نفر توانستند از اين تسهيلات بهره ببرند.
18 آذر سال گذشته نيز پيشنهاد دولت براي فروش سربازي با پرداخت جريمه، رسانه اي و از 16 بهمن 93 مرحله اول ثبت نام از متقاضيان آغاز شد.
سردار ابراهيم کريمي، جانشين رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا در گفت وگو با جام جم، درباره آخرين نتايج طرح جريمه ريالي مشمولان عنوان مي کند: در مرحله اول 288 هزار نفر و در مرحله دوم نيز حدود 33 هزار و 500 نفر ثبت نام کرده اند.
وي درباره تعداد متقاضياني که تاکنون جريمه ريالي خود را واريز کرده اند، ياد آور مي شود: تاکنون 176 هزار نفر جريمه ريالي خود را واريز کرده اند.
اين درحالي است که مرحله دوم ثبت نام براي فروش سربازي چهارشنبه اين هفته به پايان مي رسد.
بايد يادآور شد براساس نظر ستاد کل نيرو هاي مسلح حدود يک ميليون و 500 هزار نفر از مشمولان غايب شرايط استفاده از اين طرح را دارند؛ اما تاکنون فقط 176 هزار نفر براي پرداخت جريمه هايشان اقدام کرده اند.

    طرح شکست خورده
بنابراين، برخي کارشناسان معتقدند آن طور که بايد از چنين طرحي استقبال نشده يا دست کم تمامي مشمولان قادر به پرداخت جرايم در نظر گرفته شده نيستند.
اين درحالي است که به نظر مي رسد با کاهش شرط هشت سال غيبت به پنج سال نيز دولت تصميم به تحت پوشش قرار دادن افراد بيشتر و تامين بودجه بيشتري دارد.
دکتر کامران صداقت، جامعه شناس در اين باره به جام جم مي گويد: چنين تصميم هايي سبب ايجاد شکاف طبقاتي و کاهش شور ميهن پرستي و افزايش قانون گريزي مي شود؛ زيرا افراد براي اين که به سربازي نروند عمدا پنج سال غيبت کرده و سبب آسيب به زندگي خود و جامعه شان مي شوند.
وي خاطرنشان مي کند: سال گذشته نيز چنين طرحي اجرايي شد، اما به نظرم اين طرح شکست خورده و اکنون تصميم به کاهش مدت زمان غيبت از هشت به پنج سال گرفته شده تا افراد بيشتري را پوشش بدهد، اما بايد توجه داشت که در اين مدت تعداد دانشجويان کشور نيز افزايش يافته است.
صداقت تصريح مي کند: به نظر مي رسد هدف از اجراي چنين طرحي خودگردان کردن وزارت دفاع است؛ اما نبايد فراموش کرد که آثار نامناسبي به جاي خواهد گذاشت.

    تضعيف نيروهاي مسلح، جامعه و خانواده
دکتر رضا غني لو، عضو هيات علمي دانشگاه علوم انتظامي نيز با اشاره به اين که لايحه برنامه بودجه هنوز به تصويب مجلس نرسيده، درباره اين پيشنهاد دولت خاطرنشان مي کند: ساختار نيروي هاي مسلح سرباز محور است يعني حدود 50درصد توان انساني بدنه نيروهاي مسلح از طريق سربازان تامين مي شود؛ بنابراين هرگونه تغيير در اين زمنيه سبب مي شود استعداد نيروهاي مسلح از لحاظ فيزيکي کاهش پيدا کند، بنابراين موافقت با چنين پيشنهادي منوط به توافق ستاد کل نيروهاي مسلح است.
به گفته غني لو، نکته ديگري که نبايد آن را ناديده گرفت بحث تبعيض اجتماعي است که چنين رويکردي مي تواند به آن دامن بزند.
به نظر مي رسد جوانان طرح فروش سربازي را به اين شکل قضاوت خواهند کرد که پولدارها مي توانند دو سال از عمرشان را بخرند، اما بي پول ها بايد دوسال از عمر خود را ايثار کنند.
غني لو عنوان مي کند: دراين بين فقط به بخش بودجه عمومي کشور نفع مي رسد، اما دولت بايد منابع جايگزين پيدا کند؛ زيرا تامين کسري بودجه از طريق افزايش 100 درصدي جرايم رايانه اي يا تنزل سال هاي غيبت در طرح جريمه ريالي مشمولان مي تواند عواقب نامناسبي نيز در پي داشته باشد. در واقع دولت بايد با حضور کارشناسان اتاق فکرهايي را تشکيل داده و چنين پيشنهاد هايي را از زواياي مختلف به طور دقيق بررسي کند.

    استفاده مناسب از درآمدها
اين درحالي است که برخي کارشناسان نيز عنوان مي کنند، فروش سربازي نکات مثبتي مانند تعيين تکليف بسياري از سربازان فراري درپي دارد؛ زيرا آنها ممکن است به دلايل مختلفي نتوانسته باشند خدمت سربازي را انجام دهند و به همين خاطر اين روزها با محدوديت هايي مانند نداشتن گواهينامه رانندگي يا گذرنامه روبه رو باشند.
عزت الله يوسفيان ملا، عضو کميسيون برنامه و بودجه مجلس نيز در اين باره به جام جم مي گويد: چنين پيشنهادهايي اگر با تحليل و بررسي درست شرايط مطرح شود مناسب است، زيرا اگر ستادکل نيروهاي مسلح با مازاد نيرو مواجه باشد مي تواند ازاين طريق شرايط مناسب تري براي ديگر سربازان فراهم کند.
به نظر مي رسد چنانچه درآمد دولت از محل فروش سربازي براي بهبود شرايط ديگر سربازان هزينه شود، برخي کارشناسان با آن موافق باشند.
يوسفيان ملاخاطرنشان مي کند: معافيت براي نيروهاي مازاد قبلابه شکل رايگان در نظر گرفته مي شد، اما اکنون که دولت براي متقاضيان جريمه در نظر گرفته، بهتر است درآمد دولت از اين محل سبب بهبود حقوق، پوشاک و خورد و خوراک ديگر سربازان شود. هرچند براي اجرايي شدن اين پيشنهاد بايد منتظر نظر نمايندگان مجلس و ستاد کل نيروهاي مسلح بود، اما بايد خاطرنشان کرد جانشين منابع انساني ستاد کل نيروهاي مسلح مدتي قبل از افزايش نرخ جريمه غيبت سربازي در بودجه ۹۵ و افزايش سنوات غيبت به ۹ سال خبر داده و به تسنيم گفته بود، ستاد کل نيروهاي مسلح پيشنهاد داده نرخ جريمه هاي در نظر گرفته شده در بودجه سال 95، تا دو برابر مبلغ فعلي افزايش يابد؛ بنابراين بايد منتظر واکنش مسئولان ستاد کل نيروهاي مسلح نيز به اين پيشنهاد بود.

جاده ها با عزرائيل همدست اند

از انسان، خودرو و جاده به عنوان مثلث تلفات رانندگي ياد مي کنند؛ مثلثي که سبب مي شود هر سال حدود 20 هزار نفر در جاده هاي کشور جان خود را از دست بدهند. در اين ميان کارشناسان بيشتر به نقش انسان مي پردازند، اما به نظر مي رسد براي کاهش آمار جانباختگان حوادث ترافيکي بايد به اين سه عامل توجه ويژه اي داشت. در اين گزارش به جاده هاي پرحادثه کشور و نقش آنها در تصادفات رانندگي پرداخته ايم.
دسترسي به جاده هاي استاندارد و ايمن را بايد حق طبيعي هر شهروندي دانست، زيرا شرايط حمل و نقل هوايي، ريلي و دريايي در کشورمان سبب شده دست کم بيش از 90 درصد از شهروندان نيازهاي خود را در زمينه حمل و نقل از طريق جاده اي برآورده کنند، اما برخلاف اين نياز مبرم، استاندارد ها در حوزه راه به شکل مناسبي رعايت نمي شود. به همين علت نقش جاده به عنوان يکي از متهمان اصلي مرگ و مير شهروندان در حوادث ترافيکي جدي تر بايد گرفته شود.
هرچند در سال هاي اخير تلاش هايي براي بهبود شرايط جاده هاي کشور شده، اما چون چنين فعاليت هايي خيلي کند دنبال مي شود نتوانسته تاثير چنداني در برطرف شدن نياز شهروندان داشته باشد.

    2 ويژگي راه مطلوب 
کارشناسان معتقدند راه استاندارد بايد دست کم دو ويژگي داشته باشد؛ يعني خودمعرف بوده و از بخشندگي برخوردار باشد. به عبارت ديگر تابلو، علائم، خطوط و نقوش در راه بايد به گونه اي در نظر گرفته شود که مسافر بتواند مسيرش را به راحتي مشخص کند و از شرايط پيش روي خود در مسير آگاه شود. به نظر مي رسد بخشندگي راه را نيز به اين شکل بايد در نظر گرفت که جاده به صورتي ايمن سازي شود که اگر راننده اي مرتکب اشتباه شد، غفلت او به مرگش ختم نشود.
اما گزارش هايي که پزشک قانوني از آمار مرگ و مير حوادث رانندگي منتشر مي کند، گواهي است بر اين که هنوز عواملي مانند جاده، خودرو و خطاي انساني در مرگ شهروندان کماکان به قوت خود باقي است.

    جاده هاي پر حادثه ايران
براساس عملياتي که سازمان امداد و نجات کشور در جاده ها انجام داده، مي توان فهرست پرحادثه ترين جاده ها را به دست آورد. در اين فهرست نام جاده هاي اصفهان، مازندران، خراسان رضوي و فارس به چشم مي خورد. به نظر کارشناسان جاده هاي اصفهان، خراسان رضوي و فارس به دليل کفي و يکنواخت بودن، بيشترين حادثه ها را به خود اختصاص داده اند چون در اين جاده ها خستگي رانندگان، مقدمه حادثه را رقم مي زند و بيشتر شهروندان به دليل واژگوني خودرو آسيب مي بينند، بنابراين بايد به رانندگان هشدار داد هنگام رانندگي در چنين جاده هايي دست کم هر دو ساعت يکبار چند دقيقه اي استراحت کنند. به نظر مي رسد درباره جاده مازندران نيز بايد ياد آور شد مارپيچ بودن اين مسير و توجه نکردن رانندگان به رعايت سرعت مطمئنه، شرايط را براي بروز تصادف و حادثه فراهم مي کند. برخي کارشناسان نيز معتقدند جاده چالوس و محور هاي نجف آباد اصفهان، سيرجان بندرعباس، بندرعباس لار و تهران مشهد را بايد در فهرست پرحادثه ترين جاده هاي کشور قرار داد.

    حوادث در جاده پزشکي قانوني
براي پي بردن به خطرناک بودن جاده هاي کشورمان مي توان به گزارش هاي سازمان پزشکي قانوني نيز استناد کرد. براساس گزارشي که اين سازمان از هشت ماهه ابتدايي سال منتشر کرده در اين مدت 11 هزار و 866 نفر در حوادث رانندگي کشور کشته شده اند، هرچند آمار جانباختگان نسبت به مدت مشابه سال گذشته 7/2 درصد کاهش داشته، اما تعداد مجروحان حوادث ترافيکي کشور 2/1 درصد افزايش داشته و به عدد 219 هزار و 749 نفر رسيده است.
در اين ميان با مرور پنج استاني که بيشترين آمار کشته شدگان را در اين مدت به خود اختصاص داده مي توان به وضع جاده ها و ميزان تردد شهروندان پي برد. در هشت ماهه ابتدايي سال، استان فارس با 1004 نفر کشته در جايگاه اول قرار دارد، هرچند آمار اين استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته 6/3 درصد کاهش داشته است. پس از فارس، نوبت به خراسان رضوي مي رسد که در اين مدت تعداد کشته هاي حوادث رانندگي اش 987 نفر گزارش شده و برابر آمار تعداد کشته شدگان نسبت به مدت مشابه سال گذشته 3/5 درصد افزايش داشته است. استان تهران نيز با 848 نفر کشته در جايگاه سوم قرار مي گيرد. براساس گزارش پزشکي قانوني، آمار اين استان نيز نسبت به سال گذشته 2/8 درصد کاهش نشان مي دهد. در استان اصفهان نيز در هشت ماه گذشته 769 نفر در حوادث رانندگي کشته شده اند و اين آمار نسبت به مدت مشابه سال گذشته 4/4 درصد کاهش نشان مي دهد. کرمان نيز با 701 نفر جان باخته در حوادث رانندگي در جايگاه پنجم قرار مي گيرد. آمار اين استان نيز نسبت به مدت مشابه سال گذشته 5/7 درصد افزايش داشته است. براساس گزارش پزشکي قانوني مازندران نيز جاده هراز يکي از پرحادثه ترين جاده هاي کشور است که در فاصله سال هاي 85 تا 93 شاهد مرگ 570 نفر بوده و در اين ميان سال 92 با 78 کشته رکورددار است.

    نگهداري از راه فراموش شده
کارشناسان معتقدند براي حفظ ايمني جاده ها بايد 6 درصد ارزش راه را هر سال براي نگهداري از آن در نظر گرفت. بايد يادآور شد کشورهاي پيشرفته چنين استانداردي را رعايت مي کنند و در کشورهاي در حال توسعه نيز 4 درصد ارزش راه را براي نگهداري از آن اختصاص مي دهند، اما در کشورهايي که در گروه جهان سوم قرار مي گيرند اين سهم به 2 درصد مي رسد.
هادي هاشمي، رئيس پليس پيشين راهور پايتخت و کارشناس ترافيک درباره نحوه نگهداري از جاده ها در کشور و اعتباري که به آن اختصاص پيدا مي کند به جام جم مي گويد: در کشورمان نيم درصد ارزش راه را نيز براي نگهداري از آن هزينه نمي کنند.
وي يادآور مي شود: با اينکه سال هاست سازو کار ايمن سازي جاده ها در برابر ريزش کوه يا بهمن مشخص شده، اما همچنان تعدادي از مسافران در کشور به اين دليل جان خود را از دست مي دهند.
رئيس پليس پيشين راهور پايتخت براي بهتر روشن شدن شرايط در کشورمان نمونه اي مي آورد که براساس آن بايد آب پاکي را روي دست آنهايي که ادعاي نگهداري از جاده هاي کشور دارند، ريخت.
او ادامه مي دهد: در دولت گذشته تمام اعتباري که به ايمني راه ها اختصاص پيدا کرده بود برابر با 8 ميليارد تومان مي شد. جالب است بدانيد در آن سال خط کشي راه هاي شرياني کشور فقط 120 ميليارد تومان اعتبار لازم داشت.

    آمار در حوزه راه
براساس آمار سال گذشته در کشورمان 85 هزار و 893 کيلومتر راه تحت حوزه استحفاظي وزارت راه و شهرسازي است. دراين ميان 2401 کيلومتر آزادراه، 14 هزار و 488 کيلومتر بزرگراه و 248 هزار و 86 کيلومتر نيز راه اصلي است. طول تونل هاي موجود در کشور نيز 142 کيلومتر برآورد مي شود. علاوه بر اين، تعداد پل هاي داراي روشنايي نيز 407 هزار دستگاه تخمين زده مي شود. اين در حالي است که سال گذشته 567 نقطه و تقاطع پرحادثه نيز در جاده هاي کشور رفع شده و 5011 کيلومتر نيز عمليات بهسازي و روکش آسفالت جاده اي صورت گرفته است.
سرهنگ محمدحسين حميدي، رئيس پليس راه کشور نيز در گفت وگو با جام جم مي افزايد: با توجه به وسعت کشور اکنون حدود 230 هزار کيلومتر راه در کشور وجود دارد که براي نگهداري و ارتقاي ايمني آنها به هزينه هاي کلان و اعتبار ويژه نيز داريم.
وي اظهار مي کند: ضعف هايي در حوزه راه وجود دارد که در شهر و خارج از آن براي کاربران مشکلاتي ايجاد کرده است. به عنوان نمونه در شهرها گره هاي ترافيکي وجود دارد يا خارج از شهر نيز نقاط حادثه خيز، ايمني شهروندان را به خطر مي اندازد.
حمل و نقل نيز در گفت وگو با جام جم تصريح مي کند: متوليان جاده هاي کشور بايد پاسخ بدهند چه درصدي از استاندارد و ضوابط مشخص شده مربوط به روش هاي طراحي، ساخت، نگهداري و بهره برداري از جاده ها در کشور رعايت مي شود يا آيا قادر هستيم بزرگراهي بسازيم که پس از دو سال دچار مشکل نشود، يعني دست کم چاله اي در آن به وجود نيايد؟ وي يادآور مي شود: براي پي بردن به وضع جاده هاي کشور به پژوهش نيازي نيست؛ براي نمونه در بازديد از اتوباني مانند تهران قم افراد غيرمتخصص نيز متوجه مي شوند گاردريل هاي آن تراز نيست.
با توجه به اظهارنظرهاي کارشناسان و گزارش هاي پزشکي قانوني مي توان نتيجه گرفت برخلاف نياز شديد شهروندان به جاده هاي استاندارد تاکنون اراده اي قوي براي بهبود شرايط جاده هاي کشور ميان متوليان ديده نشده، چون در غير اين صورت بايد اعتبارات بيشتري به اين حوزه اختصاص پيدا کند.

تصادف جرایم رانندگی با اقتصاد خانواده

هیات دولت نرخ جدید جریمه‌های راهنمایی و رانندگی را تصویب کرد. بر این اساس برخی جریمه‌ها افزایش قابل توجهی داشته برای نمونه جریمه عبور از چراغ قرمز 200 هزار تومان در نظر گرفته شده است، درحالی که برخی کارشناسان معتقدند افزایش جریمه‌ها بدون توجه به بهبود زیرساخت‌های شهری یا اجرای برنامه‌های فرهنگ رویکردی است که با هدف درآمدزایی و جبران کسری بودجه از سوی دولت دنبال می‌شود.
این درحالی است که پلیس راهور در گفت‌وگو با  جام جم تاکید می‌کند جرایم جدید هنوز به شکل رسمی به آنها ابلاغ نشده است؛ به همین دلیل برای اعمال آنها از سوی پلیس باید منتظر ابلاغ رسمی جرایم جدید بود.

رابطه جریمه و تورم

جریمه‌های رانندگی براساس ماده 22 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی با توجه به نرخ تورم هر سه سال یک بار افزایش پیدا می‌کند، پیشنهاد افزایش جریمه‌ها نیز از سوی وزارت کشور، راه و شهرسازی و دادگستری به دولت فرستاده می‌شود.

نرخ جرایم راهنمایی و رانندگی آخرین بار آبان 90 به تصویب رسید و پیشنهاد افزایش آن نیز آخرین باراسفند 92 به کمیسیون اجتماعی دولت ارسال شد، اما چون رسیدگی به آن زمانبر شد، جرایم برای بار دیگر بازنگری شد و در اختیار هیات وزیران قرار گرفت تا این که دیروز دولت آن را تصویب کرد.

اما در این میان آنچه شهروندان را معترض می‌کند، افزایش جرایم با توجه به رشد تورم است؛ زیرا هیچ وقت درآمد آنها با رشد تورم هماهنگ نبوده، به همین خاطر طبیعی است که آنها از این رویکرد گلایه داشته باشند.

download

این افزایش عادلانه است؟

برخی کارشناسان معتقدند افزایش جرایم رانندگی بدون توجه به نیازهای شهروندان در زندگی شهری به نوعی ظلم در حق آنهاست؛ زیرا شرایط باید به گونه‌ای باشد که شهروندان ناگزیر مرتکب تخلف نشوند.

حجت‌الله مشفق، بازپرس دادسرای تهران در گفت‌وگو با جام جم می‌افزاید: باید یادآور شد افزایش جریمه‌های رانندگی، تاثیری در قانونمند شدن و کاهش تخلفات رانندگی ندارد؛ زیرا در گذشته نیز این افزایش دنبال شده، اما جرایم کاهش قابل توجهی نداشته است.

به نظر این کارشناس، بهتر است مسئولان به جای افزایش جرایم به بهبود زیرساخت‌های شهر مانند توسعه حمل و نقل عمومی، افزایش پارکینگ‌ها و توسعه خدمات الکترونیک بپردازند تا شهروندان ناگزیر به استفاده از خودروی شخصی و تخلفات رانندگی نشوند.

در واقع کارشناسان تاکید دارند شرایط در کلانشهرهایی مانند تهران به گونه‌ای است که شهروندان هنگام تردد در معابر ناگزیر به تخلف می‌شوند؛ زیرا بیشتر خیابان‌ها از سوی شهرداری به پیمانکاران پارکبان اجاره داده شده و با این حال در بیشتر معابر جایی برای پارک خودرو وجود ندارد، به همین خاطر شهروند ناچار به تخلفی مانند پارک دوبل یا توقف در منطقه ممنوع می‌شود.

علی رضا میلانی، حقوقدان نیز در گفت‌وگو با جام جم تصریح می‌کند: بهتر بود دولت قبل از تصمیم‌گیری درخصوص افزایش جریمه‌های رانندگی کارهای بالینی و کارشناسی انجام می‌داد.وی عنوان می‌کند: برای نمونه اکنون بسیاری از مردم یارانه‌بگیر هستند و برای گرفتن آن تلاش می‌کنند، باید پرسید اگر شخصی نتوانست چنین جریمه‌هایی را پرداخت کند، چه سرنوشتی در انتظارش خواهد بود؟

جریمه، منبعی برای درآمد

علی رضا سرحدی، کارشناس مسائل شهری در گفت‌وگو با جام جم عنوان می‌کند: نباید با تسهیلات ویژه به شهروندان خودرو فروخت، اما زیرساخت مناسبی برای ترددشان در نظر نگرفت و برایشان جریمه‌های سنگین نیز به تصویب رساند.

این کارشناس معتقد است، با چنین رویکردی کلانشهرها گنجایش این تعداد خودرو و شهروند را نخواهند داشت و در چنین شرایطی افزایش جرایم رانندگی نمی‌تواند تاثیر زیادی در قانون‌مدار کردن شهروندان داشته باشد.

وی ابراز می‌کند: برای حل مشکلات این حوزه مسئولان باید به شکل ریشه‌ای با چنین موضوعاتی برخورد کنند؛ زیرا به این شکل شهروندان افزایش جرایم را منبعی برای درآمد دولت می‌دانند.

صورت مساله را پاک نکنید

به نظر می‌رسد افزایش جریمه‌ها ازسوی دولت با هدف کسری بودجه صورت گرفته باشد؛ زیرا مدتی قبل نیز که لایحه بودجه 94 تنظیم و به مجلس ارائه شد برخی کارشناسان نسبت به افزایش 37 درصدی درآمد دولت از محل جرایم رانندگی هشدار داده بودند، چراکه این افزایش 2200 میلیارد تومان درآمد از محل جرایم راهنمایی و رانندگی نصیب دولت می‌کرد.

جام جم وی یادآور می‌شود: با توجه به مشکلات اقتصادی مانند کاهش قیمت نفت و فرار مالیاتی افراد که گریبان دولت را گرفته است، جبران این کاستی‌ها نباید بر دوش مردم عادی بیفتد.

درویش تصریح می‌کند: دولت نباید با افزایش جریمه‌ها به‌دنبال درآمدزایی باشد، زیرا به این شکل اقشار متوسط و ضعیف جامعه آسیب می‌بینند.

افزایش جریمه موثر است

این در حالی است که برخی کارشناسان نیز موافق افزایش جریمه‌های رانندگی هستند. آنها معتقدند هر چه جریمه افزایش پیدا کند قدرت بازدارندگی‌شان بیشتر می‌شود.

هادی هاشمی، رئیس پلیس پیشین راهور پایتخت در گفت‌وگو با  جام جم در این باره اظهار می‌کند: تخلفات رانندگی سالانه به کشته و مجروح شدن هزاران نفر منجر می‌شود، به همین خاطر افزایش جریمه‌ها می‌تواند مانع غفلت برخی قانون‌شکنان شود.

وی ادامه می‌دهد: به نظرم جریمه‌ها باید دست‌کم 10 برابر شود تا مانند جریمه رانندگی در دیگر کشورها بازدارنده باشد. هاشمی معتقد است هدف از در نظر گرفتن چنین قوانین و مجازاتی مردم نیستند؛ بلکه جریمه برای تخلف درنظر گرفته می‌شود، چون قانون باید قوی باشد تا شخص مرتکب تخلف نشود.

رئیس پلیس پیشین راهور پایتخت خاطرنشان می‌کند: افزایش جریمه‌ها با هدف پر شدن خزانه دولت دنبال نمی‌شود، یعنی نباید جریمه را در سبد خانوار قرار داد؛ در واقع جریمه‌های رانندگی برای این در نظر گرفته می‌شوند تا برخی افراد خودرو را به آلت قتاله تبدیل نکنند.

برخی از کارشناسان نیز بر این باورند که جرایم ریالی از بازدارندگی لازم برخوردار نیست به همین خاطر بهتر است برای افراد متخلف جرایم اجتماعی در نظر گرفت. برای نمونه خدمات بیمه با هزینه بیشتری در اختیار این افراد قرار گیرد یا بانک‌ها برای ارائه تسهیلات به این اشخاص محدودیت‌هایی قائل شوند.

 

طلاق ازدواج را مي خورد

روند ثبت طلاق در کشورمان سرعت گرفته، آنقدر که به نظر مي رسد راهکارهاي ارائه شده ديگر قادر به کنترل آن نيست و نياز است براي مقابله با آن راهکار تازه اي را اجرايي کرد، چون براساس آخرين آمار در هر ساعت حدود 18 طلاق و در هر 3 دقيقه يک طلاق به ثبت مي رسد، روند نگران کننده اي که کارشناسان معتقدند ناديده گرفتن مشکلات اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي زمينه را براي رشد آن فراهم کرده است.
به طور ميانگين در چند سال اخير حدود 720 هزار واقعه ازدواج و 160 هزار واقعه طلاق هر سال به ثبت مي رسد، براين اساس مي توان گفت شرايط طلاق در کشورمان در مقايسه با کشورهايي مانند روسيه، آمريکا و اکراين هنوز آنقدر بحراني نشده، اما به اعتقاد کارشناسان چنانچه شرايط اجتماعي، اقتصادي و اجتماعي کشور بهبود پيدا نکند آينده بحراني تري در انتظار شهروندان خواهد بود. اين در حالي است که گروه ديگري از کارشناسان با تاکيد بر مسائلي مانند ثبت 18 طلاق در هر ساعت شرايط کنوني جامعه را نيز بحراني مي دانند و معتقدند تاکنون برنامه مشخصي براي کاهش طلاق در کشور اجرايي نشده است.
علي اکبر محزون، مديرکل دفتر آمار و اطلاعات جمعيتي و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور در گفت وگو با جام جم مي افزايد: براساس گزارش هاي 9 ماهه اول سال در هر ساعت حدود 18 طلاق در کشور به ثبت رسيده و در همين مدت 520 هزار و 240 واقعه ازدواج و 122 هزار و 340 واقعه طلاق در کشور ثبت شده است.
بنابراين با توجه به اين اطلاعات مي توان گفت در 9 ماهه امسال نسبت ازدواج به طلاق 4.3 بوده يعني در مقابل هر 4.3 ازدواج يک طلاق در کشور ثبت شده است.
بايد نگران آينده بود به نظر مي رسد دولت تاکنون برنامه جامع و مدوني براي کنترل آشفته بازار طلاق تهيه نکرده به همين خاطر کارشناسان هشدار مي دهند چنانچه اين غفلت ادامه پيدا کند بايد شرايط بحراني تري را براي کشور پيش بيني کرد.
دکتر مجيد صفاري نيا، روان شناس اجتماعي نيز در گفت وگو با جام جم اظهار مي کند: اکنون بسياري از کشورها مانند روسيه، آمريکا، پاناما و اوکراين از لحاظ آمار طلاق شرايط بدتري از کشورمان دارند در منطقه نيز کشورهايي مانند بحرين و کويت وضع نامناسب تري دارند، اما چنانچه در کشورمان نيز برنامه مشخصي براي کنترل اين آسيب اجرايي نشود، در آينده با مشکلات جدي تري رو به رو خواهيم بود.

    مسئولان به فکر نيستند
کم نيستند کارشناساني که معتقدند بي توجهي دولت به اين حوزه سبب افزايش طلاق شده، آنها تاکيد دارند سال هاست که دوره کشاورزي و دامداري به سر آمده و دولت ها ادعاي مدرن شدن دارند، اما آن طور که بايد به وظيفه خود عمل نمي کنند، به عبارت ديگر در دوره هاي کشاورزي و دامداري خانواده ها بيشترين نفع را از فرزندان خود مي بردند چون کمک حال آنها بودند، اما اکنون والدين براي پرورش کودکانشان هزينه مي کنند، اما بيشتر منفعت آموزش فرزندان به جامعه مي رسد به همين دليل دولت هاي مدرن بايد براي حل مشکلات جوانان بيشتر از خانواده ها تلاش و سرمايه گذاري کنند، اين نکته اي است که در کشورمان ناديده گرفته مي شود، چون ازدواج و يافتن شغل براي جوانان به بخشي از وظايف والدين بدل شده است.
صفاري نيا عنوان مي کند: مسائلي مانند شيوع مصرف مواد مخدر و کاهش روابط خويشاوندي و انساني نيز در بالارفتن آمار طلاق بي تاثير نيست، زيرا بالارفتن هزينه ها سبب شده افراد مجبور باشند چند شيفت کار کرده و از نيازهاي عاطفي خانواده خود غفلت کنند.
افزون براين بايد يادآور شد: وضع سلامت اجتماعي نيز در کشورمان مناسب نيست و مشکلات اقتصادي و بيکاري تاثير منفي زيادي بر خانواده ها و زندگي زناشويي افراد گذاشته است.

    روابط فرا زناشويي
اين درحالي است که برخي کارشناسان سست شدن کانون خانواده ها را دليل ديگري براي رشد آمار طلاق عنوان مي کنند و معتقدند ضريب نفوذ اينترنت و ماهواره در کشورمان بيشتر شده، اما فرهنگ استفاده از اين فناوري ها آنطور که بايد وجود ندارد. به همين خاطر ارزش ها براي برخي از زوج ها تغيير کرده و خيلي آسان به يکديگر خيانت مي کنند.
صفاري نيا اظهار مي کند: بالارفتن ضريب نفود اينترنت و ماهواره سبب کاهش حيا شده و به مسائلي مانند روابط فرازناشويي دامن زده علاوه بر اين در کلانشهري مانند تهران برآورد شده که 40 درصد افراد مشکل سازگاري دارند و براي حل مشکل شان نيز خبري از سيستم هاي حمايتي نيست، به همين دليل اين مسائل حل نشده باقي مانده و پس از ازدواج براي خانواده مشکل ايجاد مي کند.
نبايد فراموش کرد که طلاق مقوله اي است که عوامل زيادي در بروز آن نقش دارد، بنابراين بايد از تمامي زوايا اين مساله را بررسي کرد و براي آن راهکاري در نظر گرفت که در کوتاه مدت و بلند مدت باري از دوش جامعه بردارد.

    طلاق جزيره نيست
حسن موسوي چلک، رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران نيز در گفت وگو با جام جم مي افزايد: تا زماني که ديدگاه ها نسبت به طلاق جزيره اي باشد و براي کنترل آن مديريت خاصي در حوزه پيشگيري نداشته باشيم، نمي توان به کاهش آمارها در اين حوزه اميدوار بود.
وي يادآور مي شود: آمار طلاق تحت تاثير عواملي مانند اعتياد، ضعف در مهارت هاي زندگي، روابط اجتماعي، روان شناسي جنس مخالف و استفاده نادرست از فضاي مجازي رشد مي کند؛ اما به نظر مي رسد براي بهبود هيچ کدام از اين عوامل برنامه مشخصي در نظر گرفته نشده است. کارشناسان حوزه خانواده معتقدند نپرداختن دولت ها به خانواده به شيوع طلاق در بين خانواده دامن زده؛ زيرا کمتر برنامه اي بر مبناي حمايت از خانواده تاکنون اجرايي شده است.
چلک عنوان مي کند: بايد به اين باور برسيم که تصميمات ما در تمامي حوزه ها روي خانواده تاثيرگذار است، به همين خاطر قبل از اجرايي کردن آنها بهتر است آثار اجتماعي و فرهنگي شان را بررسي کنيم تا روي خانواده تاثير منفي نگذارد. براي رسيدن به اين هدف نيز برنامه هاي مسئولان بايد خانواده محور شود تا خانواده کارکرد گذشته خود را به دست بياورد. رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران تاکيد مي کند: نبايد توقع داشته باشيم که مشکلي مانند طلاق به شکل ضربتي حل و فصل شود براي بهبود شرايط در فاز اول بايد به دنبال کنترل روند رشد اين مساله باشيم و در مرحله بعدي نيز بايد در حوزه اجتماعي سياستگذاري هاي مناسبي انجام شود؛ زيرا تازماني که سلامت اجتماعي محور اصلي برنامه هاي حاکميت نشود، اين مسائل حل نشده باقي مي ماند.

    طلاق و چند علت
نادر صادقيان، جامعه شناس و پژوهشگر اجتماعي- فرهنگي نيز در گفت وگو با جام جم خاطرنشان مي کند: طلاق چند علتي است و بايد به شکل کلان به آن پرداخت تا بتوان کنترلش کرد.
به گفته وي، نبود توجه به اين مساله سبب شده رشد طلاق در چند سال اخير شتاب بگيرد. به اعتقاد کارشناسان، تغييرات اجتماعي مانند رشد شهرنشيني، بحران اشتغال و بيکاري، مهاجرت سبب ايجاد تعارض هاي فرهنگي زيادي شده که روي افزايش آمار طلاق تاثيرگذار بوده است. صادقيان ابراز مي کند: از عوامل ديگر رشد طلاق مي توان به بحران هويتي و افول ارزش هاي اخلاقي اشاره کرد که تحت تاثير الگوهاي بيگانه ايجاد شده است. افزون براين، ريختن قبح طلاق نيز در افزايش آن بي تاثير نيست؛ زيرا هرچه آمار طلاق بالاتر برود افراد خيلي آسان تر از يکديگر جدا مي شوند، براي نمونه اين مساله سبب شده در کلانشهرهايي مانند تهران برخي افراد جشن طلاق برگزار کنند.
وي يادآور مي شود: بالارفتن سطح تحصيلات و آمار اشتغال زنان نيز سبب شده برخي از آنها راحت تر از گذشته براي گرفتن طلاق تصميم گيري کنند.
اين در حالي است که کاهش مسئوليت پذيري افراد را نيز بايد يکي از عوامل تاثيرگذار در طلاق به حساب آورد، صادقيان در اين باره توضيح مي دهد: مصرف گرا و رفاه طلب شدن افراد نيز در اين بين بي تاثير نيست؛ زيرا شيوه تربيت نامناسب سبب شده افراد حس مسئوليت پذيري کمي داشته باشند و نتوانند در برابر مشکلات از خود مقاومت نشان دهند.

روزهاي پاياني مرحله دوم فروش سربازي

مرحله دوم فروش سربازي به روزهاي پاياني اش نزديک مي شود. در اين مرحله تاکنون حدود 29 هزار نفر براي پرداخت جريمه ثبت نام کرده اند و سازمان وظيفه عمومي ناجا نيز در اطلاعيه اي تاکيد کرده افراد متقاضي فقط تا پايان دي براي ثبت نام در مرحله دوم زمان دارند.
ديروز سازمان وظيفه عمومي ناجا در اطلاعيه اي هشدار داد مشمولان خدمت سربازي که داراي بيش از هشت سال غيبت بوده و متقاضي بهره مندي از طرح جريمه مشمولان غايب هستند، فقط تا پايان دي فرصت دارند درخواست خود را در دفاتر خدمات الکترونيک انتظامي (پليس+10) ثبت کنند.
سردار ابراهيم کريمي، جانشين سازمان وظيفه عمومي ناجا در گفت وگو با جام جم مي افزايد: حدود 29 هزار نفر در مرحله دوم طرح جريمه ريالي مشمولان غايب ثبت نام کرده اند. وي يادآور شد: پيش بيني ما نيز همين تعداد بود و با توجه به اين که در روزهاي پاياني مرحله دوم هستيم، ممکن است تعداد متقاضيان به 30 هزار نفر نيز برسد.
اين درحالي است که سازمان وظيفه عمومي ناجا تاکيد دارد افرادي که تا پايان دي براي تعيين تکليف خدمت سربازي خود اقدام نکنند، از سوي سازمان وظيفه عمومي ناجا تعيين تکليف خواهند شد؛ يعني براي آنها برگه اعزام به خدمت صادر مي شود.

2 مرحله فروش سربازي
در حالي مرحله دوم فروش سربازي پايان دي ماه به پايان مي رسد که بايد يادآور شد، ماجراي معافيت مشمولان داراي هشت سال غيبت در قبال پرداخت جريمه براي اولين بار 18 آذر سال گذشته و با پيشنهاد دولت براي فروش سربازي مطرح شد و از 16 بهمن همان سال مرحله اول آن کليد خورد. براساس شرايط در نظر گرفته شده، مشمولاني که هشت سال غيبت دارند با پرداخت جريمه ريالي کارت معافيت به دست مي آورند، ميزان جريمه آنها نيز با توجه به مدرک تحصيلي، مدت زمان غيبت، متاهل يا مجرد بودن و صاحب فرزند بودن تعيين مي شود و حداقل آن بين ده تا 50 ميليون تومان برآورد شده است.

جيب خالي غايبان
اما در اين بين به نظر مي رسد هزينه بالاي جرايم در نظر گرفته براي برخي مشمولان مشکل ساز شد، چون مدتي پيش سخنگوي نيروي انتظامي از اين خبر داد که حدود يکصد هزار نفر از داوطلبان ثبت نام شده در مرحله اول، هنوز جرايم نقدي شان را واريز نکرده اند.
جانشين سازمان وظيفه عمومي ناجا در اين باره يادآور مي شود: براساس آخرين برآورد، تعداد افرادي که در مرحله اول پرداخت جريمه ثبت نام کرده، اما جريمه ريالي خود را نپرداخته اند حدود 90 هزار نفر برآورد مي شود. اين افراد نيز اگر مي خواهند جريمه خود را پرداخت کنند تا پايان دي فرصت دارند با مراجعه به دفاتر پليس+10 درخواست عدم انصراف خود از پرداخت جريمه ريالي را به ثبت برسانند؛ زيرا در غير اين صورت براي آنها نيز برگه اعزام به خدمت صادر خواهد شد.
براساس آماري که تاکنون منتشر شده مي توان گفت حدود يک ميليون و 500 هزار نفر از مشمولان غايبي که در کشور وجود دارند شرايط لازم را براي ثبت نام در طرح فروش سربازي دارند؛ اما با توجه به اين که داوطلبان زيادي در مرحله اول ثبت نام نکردند، مي توان گفت بسياري از مشمولان از عهده پرداخت جرايم در نظر گرفته شده بر نمي آيند.

سلامت روان مردم بازیچه بیمه‌ها

34 درصد از افراد 19 تا 60 سال در کشور دچار مشکلات روانی‌اند.این آمار، نه سیاه نمایی است، نه قصد داریم نگران‌تان کنیم، بلکه نقل بی‌کم و کاست هشدار دیروز رئیس سازمان بهزیستی است، اما بخش نگران‌کننده ماجرا این است که اگر بیماران این آمار قصد داشته باشند برای درمان به روان‌شناس یا مشاور مراجعه کنند باید هزینه‌ای کلان بپردازند چون خدمات روان‌شناسی و مشاوره هنوز در کشورمان تحت پوشش بیمه نیست و به‌همین علت است که بسیاری از این بیماران ترجیح می‌دهند به متخصص مراجعه نکنندتا روزی که دست آخر، اختلال روانی‌شان برای خودشان و دیگران دردسری بزرگ مثل خودکشی یا قتل یا از هم گسسته شدن بنیان خانواده را رقم بزند.

دیروز در دومین اجلاس علمی و کاربردی مدیران ارشد سازمان بهزیستی کشور که در ساری برگزارشد مسائلی مطرح شد که به‌یکی از جدی‌ترین نیاز‌های جامعه که تحت پوشش قرار گرفتن خدمات مشاوره و روان‌درمانی است، اشاره می‌کند. دیروز وقتی رئیس سازمان بهزیستی پشت تریبون رفت از مسائلی پرده برداشت که این روزها دغدغه بسیاری از کارشناسان حوزه اجتماعی است، انوشیروان محسنی‌بندپی با بیان این‌که آسیب‌های اجتماعی در کشور عمیق شده با صراحت اظهار کرد که از هر 10 نفر، 4/3نفر (بیش از 3 نفر) از افراد بزرگسال دچار اختلالات روانی اند و نیاز به درمان تخصصی دارند.

روان‌شناسان و روانپزشکان اصطلاحی دارند به نام « duration of untreated psychosis » که در ایران به آن « تاخیر زمانی در درمان بیماران مبتلا به سایکوز» می‌گویند؛ منظور از سایکوز اختلالات روانی پیچیده است و متخصص‌ها معتقدند هرچقدر این تاخیر زمانی بیشتر باشد احتمال آسیب دیدن بیمار و خانواده‌اش یا حتی اعضای جامعه به واسطه بیماری یک عضو آن بیشتر است و هرچقدر این فاصله کوتاه‌تر شود سطح آسیب‌ها کمتر می‌شود.

برای مثال اگر فردی در سال اولی که احساس می‌کند درگیر مبتلابه شک بیمارگونه شدید (پارانویا) شده است به متخصص مراجعه کند یعنی به روان‌شناسی مراجعه کند و از او کمک بخواهد تا خودش او را معالجه کند یا او را به روانپزشک ارجاع بدهد، خطر آسیب رساندن بیمار به خود یا دیگران به‌شدت کاهش پیدا می‌کند در حالی که اگر تاخیر زمانی مراجعه او به متخصص به چندین سال برسد بسیار احتمال دارد به خودش یا دیگران آسیبی جدی برساند و حتی به علت شک شدید به دیگران بنیان خانوادگی‌اش از هم بپاشد یا مرتکب قتل شود. جالب است بدانید یکی از دلایلی که در کشور ما «تاخیر زمانی در درمان بیماران مبتلا به سایکوز» بسیار طولانی می‌شود، عدم پوشش بیمه‌ای خدمات روان‌شناسی و مشاوره است یعنی بیماران می‌ترسند به مراکز روان درمانی مراجعه کنند چون می‌دانند بیمه از آنها حمایتی نمی‌کند.

حبیب‌الله مسعودی فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفت‌وگو با جام‌جم هشدار می‌دهد براساس مطالعه‌ای که سال 90 در این باره انجام شد 6/23 درصد افراد بالاتر از 15 سال یک اختلال روان‌شناختی دارند که به مداخله نیاز دارد. افزون بر این 50 درصد اختلالات روانی زیر 14 سال و 75 درصد اختلالات نیز زیر سن 24 سال شروع می‌شود.

این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان غربالگری اختلالات روان را باید از سنین دبستان شروع کرد، زیرا براساس بررسی‌هایی که سازمان بهزیستی در مهدهای کودک انجام داده 15 تا 18 درصد از کودکان درجاتی از اضطراب دارند.

خبـری از بیمه نیست

نظر وزارت بهداشت درباره تحت پوشش بیمه قرار دادن خدمات روان‌شناسی و مشاوره، چیست؟ اگر قبول کنیم که دکتر حسن قاضی‌زاده‌هاشمی، در راس هرم قدرت این وزارتخانه قرار دارد،‌ باید نتیجه بگیریم که این وزارتخانه کاملا با تحت پوشش بیمه رفتن خدمات روان درمانی موافق است به طوری که وزیر بهداشت امسال در نمایشگاه مطبوعات در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار جام‌جم از این طرح استقبال کرد و علتش را فشار شدید مالی به بیماران روانی و خانواده‌هایشان مطرح کرد.

دکتر عباسعلی الهیاری، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره درباره بیمه نبودن خدمات مشاوره و روان‌درمانی به جام‌جم می‌گوید: در حوزه پیشگیری و مداخله به دلیل نبود بیمه با مشکل روبه‌رو هستیم برای بیمه شدن این خدمات نیز حدود 5 سال است تلاش‌هایی صورت می‌گیرد و با دولت مکاتبه و رایزنی می‌شود، اما هنوز به نتیجه نرسیده است. الهیاری با انتقاد از بودجه اندک سلامت روانی جامعه توضیح می‌دهد: حدود 3 درصد بودجه سلامت به سلامت روان اختصاص پیدا می‌کند.

به گفته او سلامت شهروندان را از چهار بعد می‌توان بررسی کرد سلامت روان، اجتماعی، معنوی و جسمانی نکته اینجاست که براساس تحقیقات 15 درصد از سلامت انسان‌ها به سلامت جسمی آنها بستگی دارد. در واقع حدود 85 درصد باقی مانده به سلامت روان، اجتماعی و معنوی شهروندان مربوط می‌شود. به اعتقاد کارشناسان در نظام سلامت کشورمان متاسفانه به سلامت روان، اجتماعی و معنوی شهروندان پرداخته نمی‌شود و این بی‌توجهی سبب می‌شود سلامت جسمانی آنها نیز تحت سلامت روان آسیب ببیند.

هزینه‌های بالا و آشفته بازار

به نظر می‌رسد بی‌توجهی مسئولان به سلامت روان شهروندان آثار سوء خود را در سال‌های پیش رو بیش از پیش نشان دهد، زیرا هزینه‌های بالای دریافت خدمات مشاوره و روان‌درمانی همچون سدی است که راه را بر سلامت شهروندان بسته کرده است، این در حالی است که رشد افسار گسیخته آسیب‌های اجتماعی دیگری نظیر طلاق و اعتیاد را نیز می‌توان به پای نبود خدمات روان‌شناسی و مشاوره کارآمد گذاشت، چون مسئولان معاونت ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش و جوانان نیز تاکنون نتوانسته‌اند خدمات مشاوره مناسبی به جوانانی که قصد ازدواج دارند ارائه کنند. رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره درباره تعرفه‌های سازمان روان‌شناسی یادآور می‌شود: با توجه به شرایط ما سعی کرده‌ایم حداقل‌ها را در تعیین تعرفه‌ها در نظر بگیریم.

این تعرفه‌ها با توجه به مدرک تحصیلی، تجربه، هیات علمی بودن یا نبود، ساکن بودن در شهرستان یا پایتخت متفاوت است و برای هر 45 دقیقه از 17 هزار تومان شروع شده و به 60 هزار تومان می‌رسد.

اما با آن که رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره همه مشکلات را زیر سر کسانی می‌داند که بدون مجوز یا با جعل مدرک مردم را سرکیسه می‌کنند بررسی‌های میدانی جام‌جم نشان می‌دهد بسیاری از سودجویان هم برخی روان‌شناسان و مشاوران قانون‌شکن هستند که اعتقادی به تعرفه‌های سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره ندارند.

بیمه روان درمانی، نیاز امروز کشور

کارشناسان معتقدند ارائه خدمات مشاوره مناسب نیاز همه انسانهاست و می‌تواند برای افراد سالم نیز حکم پیشگیری از بیماری را داشته باشد.

الهیاری خاطرنشان می‌کند: کم‌توجهی به این نیاز جامعه سبب شده این روزها افراد فرصت‌طلب با برگزاری کلاس‌های انرژی‌درمانی به کلاهبرداری از مردم بپردازند یا با تبلیغ عرفان‌های کاذب برای شهروندان مشکلات بیشتری ایجاد کنند.

حمیدرضا عزیزی‌فارسانی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز در گفت‌وگو با جام‌جم می‌افزاید: با توجه به صنعتی شدن و افزایش استفاده از فناوری‌های جدید دغدغه واسترس‌های محیطی شهروندان افزایش پیدا کرده به همین خاطر نیاز بیشتری به خدمات مشاوره پیدا می‌کنند. او یادآور می‌شود: با توجه به استفاده نامناسب از فناوری مانند فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی ارتباط اعضای خانواده‌ها با یکدیگر کم شده و برطرف کردن آنها نیز به خدمات مشاوره و روان‌درمانی دارد، اما با توجه به هزینه‌های بالای این خدمات کمتر شهروندی می‌تواند از آن استفاده کند.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تاکید می‌کند: کمبود منابع مالی بیمه‌هاو دولت مشکل ساز شده و مسئولان باید به سلامت روان شهروندان توجه بیشتری کرده برای تحت پوشش قرار گرفتن آنها از سوی بیمه‌ها تلاش کند.

به هر حال به نظر می‌رسد برای کاستن از آسیب‌های اجتماعی بسیار خطرناک مثل انواع بزه و مسائلی مانند مشکلات خانوادگی، طلاق، اعتیاد و مشکلات تربیتی و روانی کودکان که هزینه جبران‌ناپذیری به جامعه تحمیل می‌کند خانواده‌ها باید دسترسی راحت‌تری به خدمات مشاوره پیدا کنند و این مهم فقط با حمایت دولت از خانواده‌ها محقق می‌شود.

ادعاي رشوه خواري؛ از مجلس اصرار ،از راهور انکار

ماموران پليس راهور ديروز توسط سخنگوي کميسيون قضايي و حقوقي مجلس به رشوه خواري متهم شدند، محمدعلي اسفناني با انتقاد از افزايش جرايم راهنمايي و رانندگي تصريح کرد اين رويکرد در بعضي موارد سبب سوءاستفاده برخي ماموران راهنمايي و رانندگي و اخذ رشوه به جاي جريمه مي شود، اين درحالي است که رئيس اداره حقوقي پليس راهنمايي و رانندگي اين موضوع را رد و تاکيد دارد کاهش آمار تلفات حوادث ترافيکي گواهي است بر عملکرد درست پليس در سال هاي گذشته.
براساس پيشنهاد افزايش جريمه هاي رانندگي قرار است جرايم حادثه ساز صددرصد و ديگر جرايم راهنمايي و رانندگي 50 درصد افزايش يابد، اما هنوز کميسيون اجتماعي دولت در اين باره تصميم نگرفته و شهروندان زيادي در انتظار سرنوشت اين تصميم گيري هستند.
در اين ميان روز گذشته محمدعلي اسفناني، سخنگوي کميسيون قضايي و حقوقي مجلس به اين موضوع پرداخت و با بيان اين که طي سال هاي گذشته جريمه تخلفات رانندگي تا ده برابر افزايش يافته در گفت وگو با خانه ملت عنوان کرد: افزايش جريمه هاي تخلفات رانندگي تنها در شرايطي قابل قبول است که نظارت بر اجراي قانون به خصوص در جاده هاي برون شهري و معابر درون شهري به درستي اعمال شود، چون در برخي محل ها و معابر برخي ماموران برخلاف ضوابط قانوني کمين کرده و منتظر تخلف راننده براي اخذ جريمه مي شوند، اين درحالي است که در هيچ نقطه از دنيا چنين برخوردي مرسوم نيست.
البته اين بار اولي نيست که نمايندگان مجلس يا کارشناسان حوزه ترافيک از عملکرد ماموران پليس راهور گله مي کنند، ولي به اعتقاد کارشناسان قبل از هر انتقادي بايد امکانات پليس و نقاط قوت عملکرد ماموران راهور را نيز در نظر داشت.
کارشناسان پليس راهور از عملکرد اين مجموعه دفاع مي کنند و تاکيد دارند کاهش حوادث ترافيکي و بهبود فرهنگ ترافيک ناشي از عملکرد مثبت پليس و گواهي بر پاکدستي پليس است. سرهنگ محمد ترحمي، رئيس اداره حقوقي پليس راهور ناجا نيز به جام جم مي گويد: از سال 91 تا 93 براي استانداردسازي رفتار پليس تلاش شده و سال 94 نيز اين تلاش به شکل متمرکز ادامه يافت و از منشور حقوق شهروندي پليس راهور نيز رونمايي شد.

اگر رشوه خواستند به 197 زنگ بزنيد
علاوه بر اين شهروندان چنانچه از عملکرد پليس گلايه اي داشته باشند، مي توانند با سامانه 197
تماس بگيرند.
رئيس اداره حقوقي پليس راهور ناجا با بيان اين که پليس راهور سالانه به حدود 53 ميليون ماموريت در حوزه رسيدگي به تصادفات و اعمال قانون مي پردازد، يادآور مي شود: آمار هاي به دست آمده از بررسي تماس هاي مردمي با سامانه 197 نيز نتايج قابل توجهي دارد.
براي نمونه 4260 مورد اعلام شکايت داشته ايم که به آنها رسيدگي شده، 49 هزار و 791 مورد نيز پيام انتقادي داشته ايم، اما 18 هزار و 381 پيام قدرداني نيز داشته ايم که نسبت به 9 ماهه سال گذشته 37 درصد رشد داشته است.

توجه به شرايط کار پليس
بايد يادآور شد برخي کارشناسان اين حوزه معتقدند براي کاهش نارضايتي مردم از پليس بايد شرايط کار ماموران پليس نيز بهبود پيدا کند. دکتر عليرضا اسماعيلي، عضو هيات علمي دانشگاه پليس در گفت وگو با جام جم عنوان مي کند: در هر فعاليتي که در تعامل مستقيم با مردم ميداني باشد، امکان وقوع رفتار غيرمتعارف وجود دارد. براي نمونه پليس در کنار آلودگي صوتي، بصري و شرايط نامناسب آب و هوايي و دوري از خانواده بايد به وظيفه خود عمل کند. البته اين سبب نمي شود ماموران پليس وظيفه خود را به درستي انجام ندهند. نکته اينجاست که جبران خدمات آنها نيز بايد به درستي صورت گيرد.
به نظر مي رسد براي کاهش گلايه شهروندان از ماموران پليس مي توان از فناوري بهره گرفت و تلاش کرد مواجهه پليس و شهروندان به حداقل برسد.
براي نمونه در کشورهاي توسعه يافته بيشتر جريمه ها توسط دوربين به ثبت مي رسد به همين دليل بروز خطاي انساني به شکل چشمگيري کاهش پيدا مي کند.
اسماعيلي بيان مي کند: راهکار ديگر جايگزين شدن محدوديت هاي اجتماعي به جاي جريمه هاي ريالي است، زيرا محدوديت هاي اجتماعي تاثيرگذارتر است، براي نمونه اکنون که زمان انتخابات مجلس نزديک است مي توان با بررسي سابقه تخلفات رانندگي نامزدها، اين مهم را در تائيد يا رد صلاحيت آنها لحاظ کرد.

ريشه کني رشوه
به نظر برخي کارشناسان، براي کاهش پرداخت و دريافت رشوه بايد در جامعه فرهنگ سازي کرد و به شهروندان از پيامدهاي پرداخت رشوه آگاهي داد.
دکتر رضا غني لو، عضو هيات علمي دانشگاه پليس نيز در گفت وگو با جاجم مي گويد: اثبات هر ادعايي به دليل و برهان قاطع نياز دارد، اما از عمده ترين دلايل رشوه مي توان به تفاوت هزينه هاي جاري در يک زندگي معمولي با سطح درآمد هاي افراد جامعه اشاره کرد. افزون بر اين نهادينه شدن فرهنگي مشهور به زيرميزي در ميان مردم نيز تاثيرگذار است، چون به اين شکل مردم مي پذيرند رشوه حق فرد درخواست کننده است و براي انجام سريع امور يا دور زدن قانون بهتر است رشوه پرداخت کنند.
وي خاطرنشان مي کند: عامل موثر ديگر در اين بين ضعف نظارت هاي سيستمي و فقدان اراده اي قاطع براي مبارزه با اين پديده شوم است.
عباس صلاحي، عضو کميسيون اجتماعي مجلس نيز در گفت وگو با جام جم مي افزايد: براي کاهش پرداخت رشوه بايد شهروندان نيز به اين باور برسند که اين کار مناسب نيست؛ زيرا برخي مواقع افراد به پليس پيشنهاد دريافت رشوه مي دهند.
وي تصريح مي کند: براي بهبود شرايط در نهادهايي مانند شهرداري، نيروي انتظامي و دفاتر ثبت اسناد که مردم از اين موضوع بيشتر گلايه دارند، بايد نظارت قوي تري اعمال شود.
ميرهادي قره سيدرومياني، عضو کميسيون قضايي و حقوقي مجلس نيز در گفت وگو با جام جم توضيح مي دهد: گرفتن رشوه را نمي توان به تمامي ماموران پليس تعميم داد؛ زيرا افزايش رسيدگي به پرونده نيروهاي مسلح گواهي است بر عملکرد مناسب پليس و کاهش چنين رفتار نامناسبي بين نيروهاي پليس راهور.
کارشناسان معتقدند براي بهبود شرايط دستگاه هاي نظارتي بايد جدي تر به وظيفه خود عمل کنند و براي آگاهي شهروندان نيز تلاش کرد؛ زيرا تازماني که عموم مردم پرداخت رشوه را به عنوان ميانبر و اهرمي براي دور زدن قانون بدانند، نمي توان به کاهش فساد اميدوار بود.

پليس دستاوردهايش را رو کرد
سرهنگ محمد ترحمي، رئيس اداره حقوقي پليس راهور ناجا در گفت وگو با جام جم مي افزايد: در کشورمان در حوادث ترافيکي سالانه حدود 16 هزار نفر مي ميرند و 304 هزار نفر نيز مجروح مي شوند، بنابراين بايد جرايم بازدارنده اي براي کاهش اين آمار در نظر گرفت.
وي درباره ادعاي سخنگوي کميسيون قضايي و حقوقي مجلس مبني بر دريافت رشوه توسط ماموران پليس نيز يادآور مي شود: دستاوردهاي مثبت راهور، گواهي بر پاکدستي آنهاست. اين که بگوييم ماموران پليس به شکل فراگير در انجام وظيفه خود اهمال مي کنند، درست نيست؛ زيرا براساس آمار، عملکرد پليس در اعمال قانون بهتر شده و علاوه بر اين بهبود فرهنگ ترافيک و کاهش تلفات حوادث ترافيکي به شکل متوالي از سال 84 تا 94 نيز گواه اين ادعاست.

مردم، گمشدگان فضای مجازی

فضای مجازی مهمان ناخوانده‌ای است که گرچه همه مردم کاربری آن را در ظاهر آموخته‌اند، اما اصول مهمی را درباره‌اش نمی‌دانند. در این میان اولین و سرنوشت‌سازترین نکته درباره این فضا آشنایی با مصادیق مجرمانه در آن است که متاسفانه مردم از آن بی‌خبرند. برای مثال بسیاری از کاربران فضای مجازی هنوز نمی‌دانند انتشار عکس‌های شخصی خودشان با دیگران در این فضا ممکن است جرم باشد یا نمی‌دانند قانون‌شکنی در این محیط چه عواقب سختی برایشان دارد.

بی‌خبری از فضای مجازی عام و خاص نمی‌شناسد و اکنون ندانم‌کاری چهره‌هایی مانند بازیگران، فوتبالیست‌ها و خواننده‌ها نیز در این فضا به داستانی تکراری بدل می‌شود؛ اما متاسفانه همه این اخبار چند روز پس از رسانه‌ای شدن از حافظه جامعه پاک می‌شود تا پرونده بعدی که یک بار دیگر ماجرایی تازه از عملی مجرمانه در این محیط سرتیتر اخبار می‌شود.این پرونده‌ها البته درس مهمی هم برای مردم دارد و به آنها نهیب می‌زند مهم نیست چقدر معروف یا شناخته شده باشید، اگر مرتکب جرم شوید قانون بی‌واهمه و بدون معطلی با شما برخورد خواهد کرد.

براساس گزارش پلیس فتا، هتک حیثیت و نشر اکاذیب، کلاهبرداری‌های رایانه‌ای، مزاحمت‌های اینترنتی و انتشار فیلم و عکس‌های خصوصی و خانوادگی برخی از جرایمی است که خانواده‌ها را در دنیای مجازی با مشکل روبه‌رو کرده و هر روز نیز به قربانیان آن اضافه می‌شود.

همچنین در هشت ماه امسال 11 درصد جرایم دنیای مجازی اخلاقی بوده یا 52 درصد جرایمی که در این مدت در فضای مجازی رخ داده به برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی برمی‌گردد، این در حالی است که 6/12 درصد جرایم نیز به هتک حیثیت و نشر اکاذیب مربوط می‌شود. نگران‌کننده‌تر این‌که برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی در هشت ماه امسال 16 درصد و هتک حیثیت و انتشار اکاذیب 92درصد رشد داشته است. عزیز نجف‌پور، پژوهشگر و کارشناس فضای مجازی در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار می‌کند: فضای مجازی زیست بوم جدیدی است که مردم با آن آشنا نیستند. این در حالی است که برای زندگی مناسب در این محیط باید آداب و اصول خاصی رعایت شود؛ مواردی که اغلب مردم هنوز نسبت به آن آگاهی لازم را کسب نکرده‌اند.

وی ادامه می‌دهد: نه‌فقط مردم بلکه دولت نیز سیاست‌های مناسبی در این خصوص اتخاذ نکرده، بنابراین تازمانی که مردم و مسئولان آگاهی لازم را پیدا نکنند، در این حوزه مشکلاتی پیش خواهد آمد.

به این ترتیب به نظر می‌رسد تنها راه برون‌رفت از این مشکلات بالا بردن سواد دیجیتال کاربران و مسئولان است. برای رسیدن به این هدف نیز باید نکات آموزشی لازم در سرفصل کتاب‌های درسی تمامی مقاطع تحصیلی قرار گیرد.

نجف‌پور یادآور می‌شود: نباید فراموش کرد که جامعه ایرانی، اخلاق‌مدار است، در این میان آنچه مشکل‌ساز شده، آشنا نبودن شهروندان به ادبیات زیست در فضای مجازی است.

جرم‌های واقعی در دنیای مجازی

محسن میر بهرسی، معاون سابق تشخیص و پیشگیری پلیس فتا در این باره به جام‌جم می‌گوید: مصادیق جرم در فضای مجازی برای بسیاری از کاربران این فضا مشخص نیست، در واقع آنها از قوانین این حوزه مانند قوانین راهنمایی و رانندگی آگاهی ندارند ،به همین خاطر برای خود و اطرافیانشان دردسرساز می‌شوند.این در حالی است که باید یادآور شد جرایمی که در فضای مجازی می‌افتد جرایم تازه‌ای نیست و شبیه اتفاقاتی است که در دنیای حقیقی اتفاق می‌افتد، اما با این تفاوت که تغییر شکل داده‌اند. این پژوهشگر در حوزه آسیب‌های فضای مجازی یادآور می‌شود: برای کاهش آمار جرم در فضای مجازی کمیسیون تعیین مصادیق مجرمانه و معاونت پیشگیری از جرم قوه قضاییه باید در این حوزه آگاهی بیشتری به شهروندان بدهند. چون با این جرایم به شکل مستقیم برخورد نمی‌شود، بسیاری از شهروندان نسبت به جرایمی که در فضای مجازی اتفاق می‌افتد حساس نیستند؛ برای نمونه بسیاری از شهروندان آلبوم‌های عکس خود را در اختیار اطرافیا نشان نمی‌گذارند، اما آنها به‌راحتی عکس‌های خصوصی خود را در فضای مجازی منتشر می‌کنند. معاون سابق تشخیص و پیشگیری پلیس فتا تاکید می‌کند: اتفاقاتی که در فضای مجازی رقم می‌خورد برای بسیاری از شهروندان محسوس نیست به همین خاطر متولیان امر باید برای افزایش آگاهی شهروندان و محسوس شدن این نکات تلاش کنند.

مردم عادی از بی‌خبری مجرم می‌شوند

کارشناسان عنوان می‌کنند تا زمانی که شهروندان با قوانین حاکم بر فضای مجازی آشنا نشوند، نمی‌توان به کاهش جرایم در دنیای مجازی امیدوار بود.

محمود عسگری، قاضی مجتمع قضایی صدر نیز در این باره به جام‌جم می‌گوید: متاسفانه حدود 20درصد مردم از قوانین و جرایم در فضای مجازی باخبرند ؛ به همین دلیل سران سه قوه باید برای افزایش آگاهی شهروندان تلاش کنند. وی ادامه می‌دهد: مسئولان باید اطلاع رسانی کنند. مردم مجاز هستند در فضای مجازی چه کارهایی انجام دهند یا چه رفتاری جرم به حساب می‌آید.قاضی عسگری تاکید می‌کند: برای گرفتن نتیجه بهتر قوه مجریه، قضاییه و مقننه باید باهماهنگی بیشتر بایکدیگر همکاری کنند.وی با بیان این‌که 70 درصد کاربران فضای مجازی در کشورمان کمتر از 20 سال دارند، یادآور می‌شود: نظام آموزشی کشور نیز دراین حوزه بسیار تاثیرگذار است و باید معلمان،دبیران و استادان برای افزایش آگاهی دانش‌آموزان و دانشجویان بیشتر تلاش کنند.

قانون را نمی‌دانند

قوانین جرایم سایبری و رایانه‌ای سال 88 در کشورمان به تصویب رسید، اما از آن زمان تاکنون شهروندان نسبت به این قوانین آگاهی مناسبی به‌دست نیاورده‌اند؛ به همین خاطر از روی ناآگاهی مرتکب قانون‌شکنی می‌شوند.

حامد فخار، کارشناس پلیس فتا نیز در گفت‌وگو با جام‌جم تصریح می‌کند: بی‌اطلاعی مردم نسبت به مصادیق جرم در فضای مجازی به زیان آنها تمام می‌شود به همین دلیل باید به شهروندان در این خصوص آموزش داد. وی تاکید می‌کند: برای کاهش جرایم باید توجه بیشتری به آموزش کرد؛ زیرا تا زمانی که خانواده‌ها به‌درستی نسبت به این حوزه آگاهی پیدا نکنند از آمار جرایم کاسته نمی‌شود.

دکتر علیرضا حسن‌زاده، مدیر گروه مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس نیز در گفت‌وگو با جام‌جم می‌افزاید: برای بهبود شرایط در فضای مجازی و رفتار بهتر شهروندان باید فرهنگ‌سازی کرد و شیوه درست استفاده از فضای مجازی را به آنها آموزش داد. وی عنوان می‌کند: شبکه‌های اجتماعی نقاط قوت و ضعف دارند به همین خاطر مردم باید نسبت به آنها آگاهی پیدا کنند. در سال‌های اخیر پلیس فضای مجازی، برای پیشگیری از جرم، بسته‌هایی اطلاعاتی و حتی امکان چت با کارشناسان پلیس فتا را در سایتش در اختیار مردم قرار داده است؛ اما هنوز بسیاری از مردم از این نوع خدمات بی‌خبرند و البته این نوع خدمات کافی نیز نیست.

از سوی دیگر این نوع خدمات صرفا برای کاربران فضای مجازی است و در همین فضا در اختیار مردم قرار می‌گیرد؛ در حالی که هنوز بسیاری از والدین با این فضا آشنایی ندارند تا آن بسته‌های اطلاعاتی را دریافت کنند. حال آن‌که باید نقشی سرنوشت‌ساز در کنترل فرزندانشان در فضای مجازی داشته باشند و آگاه‌سازیشان با روش‌های مختلف ضروری است و به همین علت باید برای رواج شیوه استفاده درست از فضای مجازی سرمایه‌گذاری و شهروندان را از قوانین ومقررات دنیای جدیدشان بیش از پیش آگاه کرد.

موتورسيکلت؛مرکب مرگ و آلودگي

سالانه حدود 5000 موتورسيکلت سوار در حوادث ترافيکي جان خود را از دست مي دهند؛ هر موتورسيکلت تا هشت برابر خودرويي با استاندارد يورو 2 آلودگي توليد مي کند؛ بخش زيادي از آلودگي صوتي کلانشهرها نيز دليلي جز تردد موتورسيکلت هاي غيراستاندارد ندارد. اينها فقط بخشي از مشکلاتي است که موتورسيکلت هاي غيراستاندارد به کلانشهرها و شهروندان تحميل مي کند. به همين دليل، کارشناسان تاکيد مي کنند مسئولان بايد براي نجات جان شهروندان و کنترل آشفته بازار موتورسيکلت ها راهکار مناسبي پيدا کنند.
آمارهايي که از موتورسيکلت و راکبان آن منتشر مي شود تلخ است؛ آن قدر تلخ که مي توان آن را به قاتل جوانان و هواي پاک تشبيه کرد. براساس گزارش پزشکي قانوني، 75 درصد افرادي که به خاطر رانندگي با موتورسيکلت جان خود را از دست مي دهند، زير 40 سال دارند و حدود 61 درصد شان به دليل ضربه به سر جان مي دهند. اين درحالي است که بايد ياد آور شد، بيشتر افرادي که از موتورسيکلت استفاده مي کنند، جزو افراد ضعيف جامعه هستند، زيرا قادر به خريد خودرو نيستند و ناچار از اين وسيله براي امرار معاش يا تردد بهره مي برند. اين ماجرا سبب شده توليد کنندگان براي پايين آوردن هزينه ساخت موتورسيکلت از قطعات بي کيفيت استفاده کنند در نتيجه محصولي روانه بازار مي شود که جان و مال شهروندان را تهديد مي کند.

موتور، ارابه مرگ
سال گذشته 16 هزار و872 نفر در حوادث ترافيکي کشور، جان خود را از دست دادند. در اين ميان3767 نفر به دليل استفاده از موتورسيکلت جانشان را از دست دادند که از اين تعداد 1485 حادثه داخل شهرها و 2256 نيز بيرون شهرها رقم خورد.
سرهنگ عليرضا جهانگيري، رئيس پليس ترافيک شهري پليس راهور در گفت وگو با جام جم درباره آمار شش ماه اول امسال عنوان مي کند: در شش ماهه امسال حدود 8000 نفر در حوادث ترافيکي جان باختند که 3212 نفر آنها موتورسوار بوده اند. به گفته وي در شش ماه اول سال، مرگ 1374 موتور سوار بيرون شهر و مرگ824 نفر نيز داخل شهرها اتفاق افتاده است. با توجه به اطلاعاتي که جهانگيري ارائه مي کند، مي توان گفت امسال مرگ و مير موتورسواران افزايش قابل توجهي داشته است.

موتور فراري از استاندارد
موتورسيکلت هايي که اکنون در کشور عرضه مي شوند، ملزم به رعايت استاندارد يورو 3 هستند، اما به اعتقاد کارشناسان اين استاندارد با توجه به تعداد زياد موتورسيکلت هايي در کشور وجود دارد، نمي تواند تاثير مثبتي بر کاهش آلودگي هاي صوتي و هوا و کاهش تصادفات داشته باشد. به نظر مي رسد استاندارد يورو3 استاندارد سختگيرانه اي نيست، چون بيشتر توليد کننده ها با اندکي تغيير در کاربراتور محصولاتشان آن را به دست مي آورند.
اغلب موتورسيکلت هايي که در بازار کشور عرضه مي شوند، کاربراتوري هستند و در آنها نسبت هوا به سوخت درست تنظيم نمي شود در نتيجه حجم زيادي منواکسيدکربن و ذرات معلق ايجاد مي شود. به اعتقاد کارشناسان به شکل ميانگين اين موتورسيکلت ها به ازاي هر کيلومتر پيمايش حدود 15 گرم آلودگي توليد مي کنند. به عبارت ديگر موتورسيکلت هايي که در کشورمان توليد مي شوند، در هر کيلومتر بين 12 تا 22 گرم آلودگي ايجاد مي کنند. اين در حالي است که خودروهايي که استاندارد يورو 2 را به دست آورده اند، در هرکيلومتر 7/2 گرم آلودگي توليد مي کنند. بنابراين مي توان نتيجه گرفت، موتورسيکلت هاي بنزيني تا هشت برابر خودروهايي با استاندارد يورو2 آلودگي به وجود مي آورند.
اين روزها نقش موتورسيکلت ها در دامن زدن به آلودگي هوا نيز بيش از پيش خودنمايي مي کند، چون آنها سهم عمده اي در توليد ذرات معلق دارند. در نگاه اول به نظر مي رسد عمده آلايندگي موتورسيکلت ها به توليد منواکسيدکربن مربوط مي شود،اما احتراقي که منواکسيدکربن توليد مي کند، ذرات معلق را نيز به همراه دارد، نگران کننده تر اين که موتورسيکلت هاي غيراستاندارد ذرات معلق ريزي توليد مي کنند که به راحتي مي توانند در عمق ريه شهروندان جا خوش کنند.
اين درحالي است که بايد آلودگي صوتي را نيز به مشکلاتي که موتورسيکلت ها براي شهروندان ايجاد مي کنند اضافه کرد، زيرا براساس مطالعاتي که صورت گرفته، اين وسايل حدود 90 دسي بل صدا توليد مي کنند.

رانت پرسود موتورسيکلت
هجوم موتورسيکلت هاي بي کيفيت چيني به بازار ايران به آشفته بازار موتورسيکلت ها در کشور دامن زده، زيرا به دليل کيفيت پايين اين وسايل، قيمت آنها نيز پايين است و در بازار، تسهيلات و شرايطي خاص براي فروش آنها در نظر گرفته مي شود.
هادي هاشمي، رئيس پليس پيشين راهور پايتخت نيز در گفت وگو با جام جم مي گويد: موتورسيکلت هاي بي کيفيت و غير ايمن در کشور بازار داغي دارند، چون با توجه به رانتي که از آن سود مي برند،​ آلودگي هوا و حوادث ترافيکي برايشان مهم نيست و به رغم مرگ بسياري از راکبان موتورسيکلت، هنوز به فعاليت خود ادامه مي دهند. به گفته وي براي بهبود شرايط، موسسه استاندارد و وزارت صنايع نيز بايد در رويکردشان بازنگري کنند.
برخي کارشناسان معتقدند، اين رانت براي به دست آوردن سود بيشتر به ايمني سرنشين و کيفيت موتورسيکلت کمتر توجه مي کند. به همين دليل، در کنار مرگ و مير مستقيم شهروندان در حوادث ترافيکي، آلودگي هوا را نيز بايد به مشکلات شهروندان اضافه کرد که در بلند مدت سبب مرگ يا بيماري آنها مي شود. هاشمي ياد آور مي شود: موتورسيکلت ها سهم زيادي در آلودگي هوا و حوادث ترافيکي دارند. افزون براين بيشترين تصادفات جرحي تهران را نيز موتورسيکلت سواران به خود اختصاص داده اند.

زور قانون به موتور نمي رسد
عامل ديگري که سبب شده آشفته بازار موتورسيکلت ها در کشور کنترل نشود، نبود قوانين بازدارنده و کار آمد است. بنابراين براي کاهش آمار مرگ و مير و آلودگي هوا، قانونگذاران نيز بايد قوانين را بازنگري کنند.
رئيس پليس پيشين راهور پايتخت دراين باره توضيح مي دهد: قدرت مانور موتورسيکلت بالاو قوانين ما ضعيف است. اين شرايط سبب شده بسياري از موتورسيکلت ها هويت نداشته باشند و به راحتي قانون را زير پا بگذارند. براي نمونه، اکنون بسياري از پارکينگ هاي پليس پر است از موتورسيکلت هايي که به علت قانون شکني توقيف شده اند، اما مالکان آنها ترجيح مي دهند ديگر سراغ موتورسيکلت توقيف شده را نگيرند، چون با مبلغي کمتر از جريمه اي که برايشان در نظر گرفته شده، به راحتي مي توانند موتورسيکلت جديد تهيه کنند. اين شرايط گواهي است بر اين که قوانين و مقررات کنوني کشور نمي تواند جوابگوي بازار نابسامان موتورسيکلت ها باشد. بنابراين بازنگري در قانون ضروري به نظر مي رسد. براي کاهش آمار تلفات حوادث ترافيکي و آلودگي هوا که موتورسيکلت ها در آن نقش قابل توجهي دارند، مسئولان بايد تدبيري بينديشند تا از جذابيت استفاده از اين مرکب هاي نامناسب کاسته شود. برخي کارشناسان معتقدند علت آشفته بودن بازار موتورسيکلت ها نبود سيستم نظارت مناسب بر توليد اين وسيله است، چون آمار دقيقي از موتورسيکلت هايي که در معابر کشور تردد مي کنند، وجود ندارد و تاکنون آمارهايي از 800 هزار تا سه ميليون دستگاه موتورسيکلت مطرح شده است.

موتور و موتورسوار بدون ايمني
به اعتقاد کارشناسان در کشورمان آمار مرگ و مير موتورسيکلت سواران بالاست، چون موتورسيکلت ها ايمن نيستند و تجهيزات مناسبي همراه آنها عرضه نمي شود، يعني کمتر موتورسواري پيدا مي شود که از کلاه و لباس مناسب استفاده کند. افزون بر اين، موتورسيکلت هايي که در کشورمان توليد مي شوند براي ساختار شهري مناسب نيستند. به همين دليل، بيشتر افرادي که از آنها استفاده مي کنند، دستخوش شتاب و هيجان کاذب مي شوند و به پيشواز حادثه مي روند.

آلودگي هوا ارثيه اي که مي ماند

بحران آلودگی هوا در پایتخت و دیگر کلانشهرها همچنان یکه‌تاز است، به‌طوری که در تهران حدود سه هفته است شهروندان با مشکل جدی روبه‌رو شده‌اند و براساس پیش‌بینی سازمان هواشناسی، دست‌کم تا یکشنبه آینده این آلودگی ادامه دارد.
دیروز رئیس‌جمهور به این موضوع واکنش نشان داد و با تأکید بر لزوم تلاش برای رفع کامل این نگرانی، به مردم خبرداد که در هیات دولت برای رفع آلودگی هوا تصمیمات فوری و کوتاه‌مدت گرفته شده و دستگاه‌های ذی‌ربط باید اجرای جدی آن را مورد توجه قرار دهند، اما برخی کارشناسان معتقدند راهکارهای ارائه شده توسط رئیس‌جمهور، بیشتر کوتاه‌مدت است و قبل از هرکاری دولت باید به شهروندان ثابت کند کاهش آلودگی هوا جزو اولویت‌هاست.

اکسیژن در کلانشهر‌ها نایاب شده و چند روزی است از باد و باران، تنها ناجیان شهروندان، خبری نیست وآسمان در کلانشهرهایی مانند تهران، اراک و تبریز آن‌قدر خاکستری شده که امید شهروندان برای دیدن آسمان آبی مانند نفس‌هایشان به‌شماره افتاده، در چنین شرایطی رئیس‌‌جمهور دیروز در جلسه هیأت دولت به این موضوع پرداخت و با یادآوری این که دولت پیش‌بینی‌های لازم را برای اقدامات میان مدت از سال 93 آغاز کرده، افزود: لایحه مربوط به هوای پاک در سال 93 توسط دولت به مجلس تقدیم شد و ضمن اعلام نظر در مورد طرح نمایندگان درباره معاینه فنی، زمان معاینه فنی را به سه سال تقلیل داد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری، حجت‌الاسلام دکتر حسن روحانی نظارت بر خودروهایی که آلوده‌کنندگی بیشتری دارند، به خصوص خودروهای متعلق به دستگاه‌های دولتی و وسایل نقلیه عمومی ازجمله اتوبوس‌ها را ضروری دانست.

کاهش دمای منازل مسکونی

بخشی دیگر از اظهارات رئیس جمهور به این نکته مربوط می‌شود که شهروندان نیز با کاهش دمای وسایل گرمایشی خود در کاهش آلودگی هوا سهیم شوند، هرچند این رفتار شهروندان سبب می‌شود دولت در ماه‌های سرد سال با افت فشار گاز و استفاده از سوخت مازوت برای نیروگاه‌ها مواجه نشود،اما این اتفاق زمانی اجرایی می‌شود که شهروندان باور کنند کاهش آلودگی هوا برای دولت نیز مهم است.

محمد درویش، مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در گفت‌وگو با جام جمتوضیح می‌دهد:برای حل پایدار و ریشه‌ای آلودگی هوا، دولت و مردم باید به وظیفه خود عمل کنند، اما مساله اینجاست که دولت باید ثابت کند این مساله برایش مهم است. علاوه براین رئیس‌ جمهور دیروز با اشاره به درخواست دولت از وزارت راه و شهرسازی و شورای عالی شهرسازی، بر لزوم نظارت بر بلندمرتبه‌سازی در برخی مناطق شهری تأکید و تصریح کرد: باید برای برج‌ها و ساختمان‌های بلندمرتبه، به خصوص آنهایی که در کریدور جابه‌جایی هوا قرار دارند، چاره‌اندیشی و حداقل از این به بعد از ساختن‌ آنها در این‌گونه مناطق جلوگیری شود.

شهروندان باور نمی‌کنند

مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز به ساخت و ساز بی‌رویه در شهر تهران اشاره و عنوان می‌کند: وقتی در مسیر جریان باد تهران، مجوز ساخت و ساز می‌دهند مردم دیگر نمی‌پذیرند که برای مسئولان کاهش آلودگی هوا در اولویت قرار دارد، به همین دلیل نمی‌توان انتظار همکاری چشمگیری از آنها داشت.

درویش یادآور می‌شود: زمانی که عملکرد دولت به ارائه وام برای خودرو‌های نامناسب محدود شود و قدمی برای حذف هزینه گمرکی خودرو‌های هیبریدی برندارد، شهروندان باور نمی‌کنند کاهش آلودگی هوا برای مسئولان در اولویت قرار دارد.

برنامه‌های بلندمدت

دکتر یوسف رشیدی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی نیز درباره راهکارهای مطرح شده برای کاهش آلودگی هوا به جام‌جم می‌گوید: به شکل ساده باید گفت برای حل مشکل باید تولید آلودگی را کم کرد و رسیدن به این نتیجه نیازمند برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلند است.

به اعتقاد کارشناسان، راهکار کوتاه‌مدت مانند ممنوعیت در تردد خودروها و موتورسیکلت‌ها که به‌عنوان منابع متحرک آلودگی شناخته می‌شوند،اما نباید فراموش شود که موضوع کمیت و تعداد خودرو‌ها نیست بلکه کیفیت آنها در این میان نقش بسزایی دارد.

قسمتی از راهکار‌های کوتاه‌مدت هیات دولت برای کاهش آلودگی هوا این است در روزهایی که هوا ناسالم است برای تردد موتورسیکلت‌ها محدودیت ایجاد شود.

این در حالی است که کارشناسان معتقدند بازار موتورسیکلت در کشور آن‌قدر آشفته است که نیاز به تحول اساسی دارد، علاوه براین به نظر می‌رسد پلیس قادر به کنترل تردد موتورسیکلت‌ها نباشد، زیرا تجربه ثابت کرده کنترل محدوده زوج و فرد برای خودرو‌ها عملی نیست و تاکنون نتوانسته از آلودگی هوا کم کند، باید یادآور شد اغلب مالکان موتورسیکلت افراد تهیدستی اند که برای امرار معاش ناچار به استفاده از این وسیله هستند.

رشیدی در این باره عنوان می‌کند: بازار تولید موتورسیکلت نیز در کشورمان باید متحول شود و مسئولان راهکاری در نظر بگیرند که موتورسیکلت‌های باکیفیت جایگزین موتورسیکلت‌های غیر استاندارد شود.

دیروز قسمت دیگری از اظهارات رئیس‌جمهور براین تاکید داشت که پلیس باید در موضوع معاینه فنی خودروها، تمام اهتمام خود را به کار ببرد، اما عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی یادآور می‌شود: در معاینه فنی نیز باید تحول اساسی اتفاق بیفتد، زیرا مفهوم تنظیم موتور برای خودرو‌های کاربراتوری بود و اکنون برای کنترل نسل جدید خودرو‌ها به ابزار دیگری نیاز است.

توجه به حمل و نقل عمومی

بیشتر کارشناسان گسترش حمل و نقل عمومی را شاه کلید رفع مشکل آلودگی هوا می‌دانند، آنها معتقدند با گسترش مترو می‌توان تا حد قابل توجهی از حجم آلودگی هوا کاست،اما مشکل اینجاست که دولت و شهرداری‌ها برای رسیدن به این هدف به‌درستی عمل نمی‌کنند.

محمدحقانی، رئیس کمیته محیط‌زیست شورای شهر تهران نیز در گفت‌وگو با جام جم می‌افزاید: 50درصد هزینه توسعه حمل و نقل عمومی را دولت باید پرداخت کند، اما متاسفانه در چند سال گذشته این هدف محقق نشده است.

جعفر تشکری‌هاشمی، معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران نیز مدتی پیش درباره کمک دولت به توسعه حمل و نقل عمومی گفته بود اگر هزینه ساخت هر کیلومتر مترو دست کم 150 میلیارد تومان برآورد شود، با مبلغی که دولت بابت وام خرید خودرو اختصاص داد، می‌شد 18 کیلومتر مترو در تهران ساخت. با این حال به نظر می‌رسد در این بین شهرداری‌های کلانشهرها نیز باید از هزینه‌های غیر ضروری خود بکاهند و بودجه بیشتری به توسعه حمل و نقل عمومی اختصاص دهند،زیرا این بی توجهی سبب شده برنامه‌ریزی‌ها در این حوزه با مشکل روبه‌رو شود برای نمونه براساس برنامه پنجساله دوم شهرداری تهران قرار بود 30 کیلومتر خط مترو ساخته شود، اما فقط 17 کیلومتر به متروی تهران اضافه شد.

توقف لایحه هوای پاک و باران اسیدی

دیروز رئیس‌جمهور به لایحه مربوط به هوای پاک که سال 93 توسط دولت به مجلس فرستاده شد نیز اشاره کرد، اما نکته اینجاست که این لایحه تاکنون راه به جایی نبرده، رحمت الهب حافظی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط‌زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران دراین‌باره به فارس می‌گوید: روسای سه قوه طی 20 سال گذشته در تشدید آلودگی هوا مقصرند و باید از مردم عذرخواهی کنند و این عذرخواهی مقدمه پذیرش مسئولیت و نشان‌دهنده این است که عزم جدی برای حل این معضل وجود دارد. البته باید یادآور شد براساس پیش‌بینی سازمان هواشناسی تا یکشنبه آینده که در تهران باد خواهد وزید، هوای این کلانشهر پاک نخواهد شد، این درحالی است که به گفته برخی کارشناسان چنانچه شانس با شهروندان یار باشد و باران نیز ببارد باید نسبت به باران اسیدی هشدار داد و از مسئولان خواست برای حفظ جان شهروندان و محیط‌زیست تدابیر لازم را بیندیشند.

بالا