گزارشگران سبز خبر اینجا سبز می‌شود

پاییز و زمستان زمانی است که باید بیش از پیش به وضع حیات‌وحش کشور توجه کرد، زیرا اغلب گونه‌های جانوری برای تهیه خوراک، بیشتر از هر زمانی با مشکل روبه‌رو هستند و ناچار به روستاها و جاده‌هایی که امروزه در دل زیستگاه‌های آنها ساخته شده نزدیک می‌شوند در نتیجه احتمال تقابل انسان و حیات‌وحش بیشتر می‌شود،

اما نکته اینجاست که گونه های جانوری همیشه بازنده این رویارویی هستند، فرقی نمی کند خرس، پلنگ یا قوچ و میش باشند چون درنهایت راحت تر از هر زمانی از سوی افراد سودجو شکار خواهند شد. این درحالی است که می توان با برنامه ریزی دقیق و بموقع از نزدیک شدن آنها به مناطق مسکونی جلوگیری کرد و مانع تلف شدن اندک باقی مانده گونه های جانوری کشور شد.

هر سال در فصل های سرد سال مسئولان حفاظت محیط زیست مناطق کوهستانی برای تغذیه دستی برخی گونه ها مانند کل و بز و قوچ و میش دست به کار می شوند، برای نمونه برخی از آنها از قبل مقداری علوفه تهیه می کنند تا در زمانی که برف سنگین زیستگاه این گونه های جانوری را پوشاند آنها برای تامین خوراک با مشکل رو به رو نشوند،اما نکته اینجاست که در برخی مواقع محل هایی برای تغذیه گونه های جانوری انتخاب می شود که به جاده ها نزدیک است و سبب می شود شرایط برای شکار آنها از سوی برخی افراد فرصت طلب فراهم شود.

شهرام امیری شریفی، مدیر دیدبان حقوق حیوانات در این باره به جام جم می گوید: برخی مواقع مسئولان محیط زیست زحمت می کشند، اما اگر آنها محل مناسبی برای تهیه تغذیه دستی حیوانات انتخاب نکنند، مشکل به وجود می آید چون حیوانات به محل هایی که تغذیه دستی می شوند عادت کرده و برای تهیه غذا به این مناطق سر می زنند، برای نمونه مدتی قبل در منطقه ای که نزدیک جاده بود سوجود ها اقدام به شکار حیواناتی که در جستجوی غذا به آنجا می آمدند، کرده و شبانه لاشه آنها را منتقل می کردند.

بنابراین مسئولان باید آموزش های لازم را به افرادی که در این زمینه فعالیت می کنند بدهند به عنوان مثال باید برای این کار از کارشناسان کمک گرفت و اشخاص را توجیه کرد که از نزدیک شدن بیش از حد به گونه های جانوری خودداری کنند و در محلی اقدام به تغذیه دستی کنند که فاصله زیادی با روستاها و جاده ها داشته باشد.

کمبود همیشگی تجهیزات و نیرو

نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که با بارش اولین برف در مناطق کوهستانی اغلب جاده ها بسته می شود بنابراین محیط بانان نمی توانند براحتی علوفه را به مناطقی که دور از جاده و روستاها هستند، منتقل کنند و برای این کار آنها به هلی کوپتر نیاز دارند.

می توان به شرایط پارک ملی لار اشاره کرد که با کمبود شدید نیرو و تجهیزات رو به روست. در منطقه لار چهار پاسگاه وجود دارد، اما در برخی از آنها فقط یک و در تعدادی نیز دو محیط بان وجود دارد، این درحالی است که براساس چارت سازمانی دست کم باید در هر پاسگاه هشت محیط بان مشغول به کار باشد.

نقی میرزا کریمی، رئیس اداره پارک ملی لار در گفت وگو با جام جم تصریح می کند: از نظر تجهیزات و نیرو کمبود داریم، تابستان ها فقط در مسیر پلور روزانه حدود یک هزار خودرو از گردشگران وارد منطقه می شود، اما ما محیط بانان کمی داریم تا مانع تخریب محیط زیست شویم.

افزون براین باید تاکید کرد محیط بانان پارک ملی لار فقط یک موتور برف رو در اختیار دارند و زمستان ها به وسیله آن در منطقه گشتزنی می کنند.

میرزا کریمی ادامه می دهد: حدود دو هفته پیش برف سنگینی در منطقه بارید، اما چون از قبل علوفه لازم را تهیه کرده بودیم حدود چهار تن علوفه را به نقاطی که حیات وحش در آن تجمع بیشتری دارند، منتقل و ذخیره کردیم، زیرا با بارش بعدی به طور حتم جاده مسدود می شود به این شکل بدون بالگرد نیز می توان علوفه را در زیستگاه ها توزیع کرد.

وی درباره جمعیت قوچ و میش در منطقه لار یاد آور می شود : براساس آخرین سرشماری که آبان سال گذشته انجام شد دست کم حدود 1008 راس کل و بز و حدود 500 راس قوچ و میش سرشماری شده است.

بیژن مقیمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شمیرانات نیز در این باره به جام جم می گوید: با بارش اولین برف زمستانی تغذیه دستی انجام می شود، در شمیرانات چون بارش برف سنگین است و برخی مواقع ارتفاع برف به دو متر می رسد، حیات وحش نمی تواند براحتی از گیاهان منطقه استفاده کند به همین دلیل علوفه را به صورت دستی به آنها می دهیم. وی ادامه می دهد: براساس آخرین سرشماری 2300 راس قوچ، میش و کل و بز در منطقه وجود دارد، تهیه علوفه نیز با توجه به بارش برف انجام می شود، زیرا در برخی سال ها تا 30 بار بارش برف نیز اتفاق می افتد و در زمان هر بارش بین یک تا پنج تن علوفه در قسمت های مختلف زیستگاه ها ریخته می شود.

مقیمی یادآور می شود: اکنون به اندازه دو بار بارش برف، یونجه در انبار دپو کرده ایم و در موقع مورد نیاز آنها را با خودروهای پیکاب به زیستگاه ها منتقل می کنیم.

این در حالی است که اگر مسئولان به تغذیه دستی اقدام نکنند گونه های جانوری برای یافتن خوراک به مناطق مسکونی نزدیک شده و احتمال شکار شدن یا تلف شدن آنها در تصادفات جاده ای بالا می رود.

هرچند برخی کارشناسان تغذیه دستی حیات وحش را درست نمی دانند، اما باید تاکید کرد که باتوجه به اندک بودن گونه های جانوری کشور اگر چنین اقدامی صورت نگیرد به دلیل فشار های طبیعی و تخریب زیستگاه ها به طور حتم تلفات طبیعی گونه ها نیز بیشتر می شود.

مدیر دیدبان حیات حقوق حیوانات تاکید می کند: فقط در شرایط امدادی و اورژانس آن هم با روش صحیح تغذیه دستی حیوانات قابل قبول است در غیر این صورت این اقدام مشکل ساز می شود، زیرا برخی مواقع حیوان بد تغذیه شده و به انسان عادت می کند یا برخی مواقع رژیم غذایی صحیح نیست و گونه جانوری دچار سوءتغذیه می شود یا گاهی خوراک آلوده به حیوانات داده می شود.

باید یاد آور شد که بسیاری از مردم تصور می کنند باید باقی مانده مواد غذایی خود را در فصل های سرد سال در حاشیه جاده ها بگذارند تا حیوانات از آن تغذیه کنند، اما باید تاکید کرد این کار سبب آسیب دیدن جدی گونه های جانوری می شود، چون به این شکل خطر تصادف جاده ای آنها افزایش پیدا می کند.

علاوه براین برخی افراد به اشتباه با تهیه موادی مانند نان خشک به تغذیه دستی گونه های جانوری اقدام می کنند، اما باید گفت این کار نه تنها به حیات وحش کمک نمی کند، بلکه سبب آسیب دیدن بیشتر آنها مانند سوءتغذیه و بیماری می شود.

امیری شریفی یادآور می شود: وقتی مردم برای طبیعت گردی به خارج از شهر می روند باید بقایای خوراک خود را جمع آوری کنند یا اگر شب در طبیعت می مانند باید مراقب باشند، زیرا بوی غذا حیوانات را جذب می کند. این درحالی است که این بی توجهی می تواند سبب تقابل آنها با گونه های جانوری شود.

علاوه بر این رها کردن غذاهای کنسروی می تواند سبب آسیب دیدن گونه های جانوری شود، زیرا جانوران برای خوردن باقی مانده آنها تلاش کرده و لبه های تیز و برنده قوطی های کنسرو به طور حتم به آنها آسیب خواهد زد، نکته اینجاست که حیوان صدمه دیده نمی تواند رفتار طبیعی داشته باشد و در نتیجه برای تهیه آسان غذا به روستاها نزدیک شده و به حیوانات اهلی حمله می کند.

آماده برای خواب زمستانی

نکته دیگری که باید در این میان به آن اشاره کرد آماده شدن برخی گونه های جانوری مانند خرس ها برای خواب زمستانی است. این جانوران این روزها جهت آمادگی برای خواب زمستانی بیشتر از قبل در جستجوی هستند به همین دلیل بناچار به مناطق روستایی نزدیک شده و حادثه ساز می شوند. این درحالی است که مسئولان می توانند با تغذیه دستی این گونه ها در مناطقی که با روستاها فاصله دارد خطر تقابل انسان و این گونه را به حداقل برسانند.

حمیدقاسمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی در این باره به جام جم می گوید: خشکسالی های اخیر سبب شده خوراک حیات وحش کم شود و برخی گونه ها به روستاها نزدیک شوند. برای نمونه دراین مدت گزارش هایی داشته ایم که خرس ها به زنبورداران خسارت زده و در ماجرای دیگری یک قلاده خرس که در جستجوی غذا بوده کرکره یک مغازه را خراب کرده است. قاسمی می افزاید: به همین دلیل چند روز پیش چند تن سیب تهیه و در منطقه ارسباران برای تغذیه خرس ها پخش شد. وی در باره تهیه علوفه برای کل، بز و قوچ های منطقه یاد آور می شود: فعلا ضرورتی پیدا نکرده، اما در موقع نیاز علوفه را به روز تهیه می کنیم.

این درحالی است که باید تاکید کرد روستاییان نیز می توانند با تمهیدات ساده مانع خسارت شوند، برای نمونه دامداران می توانند محل نگهداری دام و طیور خود را ایمن کنند تا گونه های جانوری نتوانند وارد آنها شوند. افزون بر این آنها با دفن اصولی زباله های خود می توانند مانع نزدیک شدن حیات وحش به محل زندگی خود شوند، زیرا بوی زباله براحتی می تواند گونه های جانوری را به سمت مناطق مسکونی جلب کند.

هر سال عکس هایی که از سوی دوربین های تله ای در سراسر دنیا از حیات وحش گرفته شده در این مسابقه شرکت داده می شوند.

مرتضی اسلامی دهکردی، مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی در این باره به جام جم می گوید: این عکس در سال 91 و در منطقه ای به نام گردنه قاسمی در خراسان جنوبی با دوربین تله ای ثبت شده است.

این در حالی است که باید یادآور شد تصویر دیگری نیز از حیات وحش کشورمان در این رقابت برگزیده شده، این تصویر نیز که از سوی دوربین های تله ای در پارک ملی ضامن آهو و پناهگاه حیات وحش میاندشت شکار شده چند آهو را هنگام آب خوردن نشان می دهد که یکی از آنها مانند ژیمناستیک کارها پشتک زده است.

اسلامی دهکردی درباره جایزه این مسابقه می افزاید: 3000 پوند جایزه برترین عکس سال این مسابقه است که آن نیز کمک هزینه ای است برای کارهای پژوهشی که در حمایت از یوزپلنگ در کشورمان انجام می شود.

باید یادآور شد که در خوشبینانه ترین حالت جمعیت یوزهای کشورمان کمتر از 70 قلاده برآورده می شود، این درحالی است که باید تاکید کرد با توجه به نبود امکاناتی مانند دوربین های تله ای کارشناسان نمی توانند برآورد دقیقی از جمعیت این گونه در معرض خطر انقراض داشته باشند.

نکته اینجاست که برنامه های حمایت از یوز ها در کشور فقط با 30 دوربین تله انجام می شود، این درحالی است که برای چنین پروژه ای دست کم به یکصد دوربین تله ای نیاز است.

مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی در این باره یادآور می شود: دوربین های تله ای ابزاری اساسی برای پژوهش و حفاظت از این گونه است، اما این ابزار مصرفی است و خراب می شود، برای نمونه در برخی موارد سیلاب ها به آن آسیب می رساند یا سرقت می شوند.

قیمت دوربین های تله های با توجه به مدل آنها متفاوت است، اما می توان گفت چنین دوربین هایی دست کم دو میلیون تومان قیمت دارند.

این دوربین ها به سنسورهای حرارتی و حرکتی مجهز هستند و زمانی که گونه های جانوری از مقابل آنها عبور می کنند تصویرشان ثبت می شود.

باید تاکید کرد که انتخاب تصویر یوز ایرانی به عنوان برترین عکس سال مسابقه مجله BBC WILDLIFE اهمیت توجه به این گونه در معرض خطر انقراض را نشان می دهد، بنابراین باید امیدوار بود مسئولان کشور نیز با حمایت های ویژه خود از این گونه مانع آن شوند که یوز ایرانی سرنوشت مشابهی مانند شیر و ببر ایرانی پیدا کند.

مهدی آیینی – گروه جامعه

این در حالی است که باید یادآور شد برخی زائران عمره گذشته از خدمات ارائه شده گله داشتند، اما با توجه به این که زائران برای این سفر سال ها انتظار کشیده و پول قابل توجهی نیز پرداخت می کنند، باید تاکید کرد که دست کم مسئولان حج و زیارت باید قبل از اعزام زائران به سرزمین وحی آنها را در جریان جزئیات خدمات ارائه شده در عربستان قرار داده و اطلاع رسانی دقیقی در این باره داشته باشند، زیرا این حق طبیعی زائر است که اطلاعات دقیقی از نحوه اسکان و خورد و خوراک خود داشته باشد.

اولین گروه از زائران عمره 94 ـ 93 سیزدهم آذر از تهران عازم عربستان خواهد شد و با توجه به افزایش قیمت های عمره و ساخت و سازهای انجام شده در مدینه می توان پیش بینی کرد که امسال نیز این احتمال وجود دارد که برخی زائران از نحوه خدمات دهی هتل ها گله داشته باشند، زیرا مدتی قبل رئیس سازمان حج و زیارت با اشاره به نامناسب بودن خدمات برخی هتل ها در عمره گذشته به جام جم گفته بود 30 درصد هتل های شهر مدینه به دلیل کیفیت پایین خدمات از گردونه ارائه خدمات به زائران خارج شد.

با توجه به این نکات لازم است مسئولان حج و زیارت اطلاعات صحیح و دقیقی به زائر بدهند تا این افراد که برای چنین سفری سال ها انتظار کشیده و هزینه کرده اند از شرایط و نحوه ارائه خدمات ناراحت نشوند.

با وجود این حداقل و حداکثر هزینه عمره 93 ـ 92 یک میلیون و 700 هزار و سه میلیون و 800 هزار تومان بود و هزینه عمره 92 ـ 91 نیز بین دو میلیون و 157 هزار تا سه میلیون و 500 هزار تومان اعلام شده بود.

حسن سرخوش، مدیرکل برنامه ریزی پذیرش و اعزام سازمان حج و زیارت درباره حداقل و حداکثر قیمت های عمره 94 ـ 93 به جام جم می گوید: حداقل قیمت یک میلیون و 872 هزار تومان و حداکثر آن نیز دو میلیون و 677 هزار تومان است که با پرواز سعودی انجام شده و مستقیم به مدینه می رود.

وی درباره تعداد گروه های قیمتی عمره اظهار می کند: به دلیل تنوع در شرکت های خدماتی و ایستگاه پروازی گروه های قیمتی زیادی وجود دارد، اما گروه های قیمتی که براساس مسکن تعیین شده، شش گروه است.

ناصر خدرنژاد، معاون حج، عمره و عتبات سازمان حج و زیارت نیز با اشاره به افزایش قیمت عمره حدود 5 درصد درباره دلایل آن به جام جم می گوید: با توجه به ساخت و ساز ها در مدینه تعداد هتل ها کاهش و هزینه ها نیز اندکی افزایش یافته است.

به گفته وی، قیمت بلیت هواپیما در این بین هیچ تاثیری نداشته است. مدیرکل برنامه ریزی پذیرش و اعزام سازمان حج و زیارت درباره عوامل تاثیرگذار در تفاوت قیمت های عمره ادامه می دهد: نرخ هتل، پرواز جده یا مستقیم مدینه و دور یا نزدیک بودن ایستگاه پروازی در تفاوت قیمت ها نقش دارد؛ برای نمونه پروازهایی که از مشهد و زاهدان انجام می شود، به نسبت گران تر از تهران است.

به گفته سرخوش، در عمره 94 ـ 93 حدود 700 هزار زائر به عمره اعزام می شوند، اما با توجه به امکاناتی که در عربستان ارائه می شود، می توان تعداد زائران را افزایش داد.

به این ترتیب از زائران عمره در دو مرحله ثبت نام به عمل خواهد آمد؛ مرحله اول برای اعزام از سیزدهم آذر تا بیستم اسفند خواهد بود و براساس اطلاعیه سازمان حج و زیارت تمامی زائران استان های کشور به سه گروه تقسیم شده اند و در روزهای بیست و نهم و سی ام آبان و یکم آذر ماه از آنها ثبت نام صورت می گیرد.

این در حالی است که تاکنون از اولویت های یک تا 350 برای ثبت نام در عمره 94ـ 93 دعوت شده است، اما در صورتی که ظرفیت ها تکمیل نشود، مسئولان سازمان حج و زیارت بعد ازموعد مشخص شده هر چهار روز 50 اولویت جدید اعلام خواهند کرد.

افزون بر این امسال اولین سالی است که ثبت نام از زائران به صورت اینترنتی انجام می شود، به همین دلیل زائران پیش ثبت نام خود را از چهاردهم آبان در پایگاه اینترنتی فاخر آغاز کرده اند. در روز ثبت نام نیز سرگروه ها در این پایگاه ثبت نام نهایی را انجام خواهند داد و تا 72 ساعت وقت دارند مدارک خود را به آژانس و کارگزار مورد نظر خود تحویل دهند.

چند روزی است که هوای کلانشهرهایی مانند تهران، مشهد و اصفهان تعریفی ندارد. برای نمونه دیروز هوای پایتخت برای گروه های حساس در شرایط ناسالم قرار داشت، امروز نیز وضع بدتر از دیروز است و به فردا نیز امیدی نیست، چون گره کور آلودگی هوای کلانشهرها چندسالی است که فقط با چنگ و دندان باد و باران باز می شود بنابراین تا روز سه شنبه که به گزارش سازمان هواشناسی سامانه ای از غرب کشور به تهران می رسد، نباید به بهبود شرایط دل بست؛ این در حالی است که با عبور این سامانه دوباره هوای تهران در اواسط هفته آینده به شرایط پایدار برخواهد گشت و پایتخت نشینان باید به امید سامانه دیگری بنشینند تا کمی نفس کشیدن را برای آنها آسان کند.

در این مدت مسئولان برای کاهش آلودگی هوا اقداماتی مانند ارتقای کیفیت خودروها و حذف بنزین پتروشیمی انجام داده اند، اما نکته اینجاست که اکنون نمی توان نسبت به میزان تاثیر گذاری آنها اظهار نظر کرد.

حشمت الله بسطامی، سخنگوی شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران درباره سهم حذف بنزین پتروشیمی در میزان آلودگی هوا در گفت وگو با جام جم تصریح می کند: این مساله ای است که باید تخصصی بررسی شود، به این شکل که عوامل موثر در کاهش آلودگی هوا احصا شده، سپس با یکدیگر مقایسه شود تا بتوان مشخص کرد راهکارهای اجرایی و پارامترهای هواشناسی چقدر در این میان تاثیر داشته اند.

وی ادامه می دهد: به صورت جداگانه نمی توان نظر داد، اما در حوزه تخصصی هرچه برای بهبود کیفیت سوخت گام برداشته شود میزان انتشار آلودگی هوا کمتر می شود، اما میزان آن باید در مدت مشابه فعالیت ها به دست بیاید، بنابراین برای محاسبه و بررسی کارشناسی تاثیر حذف بنزین پتروشیمی باید تا پایان سال صبر کرد و به تفکیک ایستگاه ها و براساس کیفیت بنزین استفاده شده در دو سال در کنار دیگر راهکارها نتیجه گیری کرد.

این در حالی است که روز گذشته علی اشرفی پور، مدیرکل پیشین محیط زیست استان تهران در این باره به فارس گفته بود، این که گفته می شود با تولید بنزین پتروشیمی آلاینده های آروماتیک و هیدروکربن های آروماتیک افزایش پیدا کرده و موجب افزایش آلودگی شهرها شده، کاملا ادعای بی موردی است زیرا اولا ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک در بنزین تولیدی پالایشگاه ها نیز وجود دارد و بنزین تولیدی پالایشگاه ها نیز حداکثر استاندارد یورو 2 را پاس می کردند و میزان اکتان بنزین تولیدی پالایشگاه های ما نیز در رنج 70 تا 80 درصد بوده است.

یوسف رشیدی، سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست در گفت وگو با جام جم می افزاید: برای کاهش آلودگی تاکنون مجموعه ای اقدامات مانند سوخت استاندارد گازوئیل و بنزین و ارتقای استاندارد خودرو انجام شده، اما چون عقب ماندگی زیادی در این حوزه داریم، امسال نیز آلودگی هوا را خواهیم داشت.

وی یادآور می شود: اگر به 15 سال پیش برگردیم، متوجه می شویم شاخص آلودگی هوا آن زمان منواکسیدکربن بود، اما اکنون با ارتقای استاندارد خودروها در بدترین شرایط منواکسید کربن فراتر از حد استاندارد نمی رود.

رشیدی ابراز می کند: نسبت به سال قبل اگر در شرایط مساوی هواشناسی قرار بگیریم روزهای آلوده کمتر خواهد بود، بنابراین به احتمال قوی روزهای آلوده کمتر است.

همه چیز در دست باد و باران

سخنگوی شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران یادآور می شود: دیروز شاخص کیفیت هوا برای گروه های حساس در شرایط ناسالم قرار داشت و معدل شاخص کیفیت هوا نیز 109 بود، اما امروز به طور قطع هوا آلوده تر است.

بسطامی درباره وضع هوا در ماه های آینده ادامه می دهد: همه چیز به شرایط جوی بستگی دارد اگر تا پایان سال شرایط جوی مناسب باشد می توان انتظار داشت وضع هوا بهتر شود، اما اگر وضع مانند این روزها که پایداری جوی وجود دارد باشد احتمال دارد آلودگی هوا تشدید شده و شرایط بدتری را تجربه کنیم.

به گفته سخنگوی شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران اگر شرایط پایداری مستمر و طولانی باشد به طور حتم روزهای آلوده تری را تجربه خواهیم کرد.

بسطامی با بیان این که روزهای آینده تعیین کننده چگونگی وضع هواست، درباره پیش بینی وضع هوا ادامه می دهد: حداکثر قابلیت پیش بینی بیشتر از 72 ساعت نیست بنابراین به گروه های حساس توصیه می کنیم از تردد و فعالیت شدید بدنی در هوای آزاد خودداری کنند.

احد وظیفه، مدیرکل مرکز پیش بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی نیز در این باره به جام جم می گوید: براساس داده های مدل های اقلیمی بلند درباره ماه های آینده می توان گفت شرایط نرمال همیشگی برقرار است زیرا در شرایط زمستانی در هر دو یا سه هفته سامانه ای در گذر است که برای چند روز به طور موقت شرایط ناپایدار ایجاد می کنند، اما با گذر آنها دوباره شرایط پایدار حاکم می شود.وی ادامه می دهد: زمستان پیش رو نیز با زمستان گذشته فرقی ندارد و شرایط اقلیمی بلندمدت مانند سال های گذشته است.

 این یادگاری است که شاید برای مدتی کوتاه جذاب باشد، اما دیر یا زود شخص از آن خسته شده و تصمیم به پاک‌کردنش می‌گیرد، ولی نکته اینجاست که پاک شدنی نیست و افرادی که زخم سوزن‌های خالکوب‌ها یا تاتوکارها را به جان می‌خرند، اگر دچار آسیب‌های جدی مانند زخم‌های عمیق یا بیماری‌های پوستی و ویروسی نشوند، باید تا آخر عمر یادگار آنها را به همراه داشته باشند.

برای آنهایی که هوس خالکوبی می‌کنند، پیدا کردن خالکوب‌ها کار سختی نیست، چون به آسانی می‌توان شماره تماس آنها را از طریق آرایشگاه‌ها یا در فضای مجازی پیدا کرد، بعد از به دست آوردن شماره تلفن نیز فقط باید با آنها تماس گرفت و قرار ملاقات گذاشت. این در حالی است که این روزها خالکوب‌های سیاری نیز در دسترس هستند، آنها با یک تماس با تجهیزاتشان که در نهایت 600 هزار تومان آب می‌خورد به خانه شما می‌آیند، اما نکته اینجاست که باسابقه‌ها راضی نمی‌شوند به صورت سیار فعالیت کنند.

خالکوب‌های کار نابلد

فعالیت زیرزمینی خالکوب‌ها سبب شده مشتری‌ها فقط با توجه به شنیده‌های اطرافیان به سراغ آنها بروند، به همین علت این روزها هر شخص کارنابلدی می‌تواند براحتی ادعا کند خالکوب‌ حرفه‌ای است و زخمی روی بدنتان به جا بگذارد که برایتان یک عمر پشیمانی به همراه بیاورد.

به محض ورود به سالن‌های تاتو طرح‌های گوناگون خالکوب‌ نظر هر تازه‌واردی را به خود جلب می‌کند، بیشتر دیوارها با طرح‌هایی مانند اژدها، جنگجو، طرح‌های فانتزی، انواع نمادها، انواع تصاویر فرشته، حیوانات و صلیب‌های مختلف پوشیده شده است، برخی طرح‌ها نیز پیچیده و بیشتر شبیه تصاویر سه‌بعدی است و با یک نگاه نمی‌توان به مفهوم آنها پی برد.

بخشی از مشتری‌های سالن تاتو را افرادی تشکیل می‌دهند که به دلیل اشتباه خالکوب‌ها یا همان تاتوکارها زخم‌های بدی روی بدنشان ایجاد شده، برای نمونه در قسمتی از بدنشان که تاتو روی آن انجام شده فرورفتگی یا برآمدگی به وجود آمده است یا عده‌ای نیز هستند که به دلیل اشتباه خالکوب‌ها رنگ به خورد رگ‌ها یا عضلات رفته و نقش نامفهومی را ایجاد کرده است.

دیگر مشتری‌های سالن را نیز می‌توان به چند گروه تقسیم کرد. عده‌ای که برای اولین بار به سالن آمده و تازه می‌خواهند طرح انتخاب کنند، طی صحبت با این افراد براحتی می‌توان متوجه شد که آنها افراد جوگیری هستند که تحت تاثیر فیلم یا سخنان و رفتارهای هم‌سن و سالانشان تصمیم به این کار گرفته‌اند.

گروه دیگری نیز هستند که از قبل می‌دانند به دنبال چه هستند. آنها چند روز برای انتخاب طرح وقت گذاشته‌اند و وقتی وارد سالن می‌شوند کاری به طرح‌هایی که روی دیوار چسبیده شده ندارند و از خالکوب‌ می‌خواهند هرچه زودتر کارش را آغاز کند.

ابزارهای غیراستاندارد

این روزها ابزار‌های تاتو یا خالکوبی در بیشتر مغازه‌هایی که لوازم آرایشی می‌فروشند پیدا می‌شود، عمده این اجناس به شکل قاچاق وارد کشور می‌شود، یکی از تاتوکارها در این باره به جام‌جم می‌گوید: بیشتر مواد مورد نیازم را از خیابان جمهوری تهیه می‌کنم، جالب اینجاست که بیشتر آنها برچسب طرح شبنم (برچسب اصالت کالا) هم دارند، اما کیفیت‌شان مناسب نیست.

او ادامه می‌دهد: قیمت ابزاری مانند «گان» یا همان تفنگ حدود 200 تا 600 هزار تومان است، البته دستگاه‌های دست‌سازی نیز وجود دارد که حدود یک میلیون و 200 هزار تومان قیمت دارند.

اما واقعیت اینجاست که به دلیل غیرقانونی بودن فعالیت خالکوب‌ها نظارتی هم روی فعالیت آنها وجود ندارد بنابراین این فقط به وجدان خود فرد بستگی دارد که از سوزن‌های تاتو به صورت یک بار مصرف استفاده کنند.

این در حالی است که رعایت نکردن بهداشت در این محیط‌ها می‌تواند عواقب خطرناکی برای اشخاص داشته باشد و خیلی راحت زمینه را برای مبتلا شدن آنها به بیماری‌های پوستی یا بیماری‌های دیگری مانند هپاتیت یا ایدز فراهم کند.

خالکوبی‌های چند میلیونی

دستمزد خالکوب‌ها نیز مانند خیلی از اصناف دیگر مشخص نیست، به همین دلیل هر تاتوکار یا همان خالکوب‌ با توجه به شهرت و سابقه کارش دستمزد می‌گیرد، یکی از تاتوکارها که در بین مشتری‌ها و دوستانش به آقای تاتو از تهرانسر معروف است، در این باره به جام‌جم می‌گوید: دیروز شخصی برای خالکوبی نقش ستاره آمده بود، به او گفتم اگر همکارم این کار را انجام دهد هزینه‌اش 80 هزار تومان می‌شود، اما اگر خودم بزنم 150 هزار تومان می‌گیرم، زیرا سابقه کار در حرفه ما مهم است.

او درباره نحوه قیمت‌گذاری ادامه می‌دهد: می‌توانم بگویم قیمت خالکوبی‌هایی که حدود یک ساعت کار ببرد دست‌کم 150 هزار تومان است و خالکوبی‌ای که حدود هشت ساعت زمان ببرد هزینه‌اش از یک میلیون تومان کمتر نمی‌شود.

آقای تاتوکار درباره درآمد میلیونی روزانه خالکوب‌ها تصریح می‌کند: شاید در طول روز اگر با سه نفر از همکارهایم سخت کار کنیم، درآمدمان روی هم ده میلیون تومان بشود. این در حالی است که می‌توان گفت تمام هزینه خالکوبی‌ای که نیم ساعت وقت بگیرد برای خالکوب‌ها حدود 5000 تومان و خالکوبی‌ای که یک روز کامل وقت ببرد، 50 هزار تومان است. مرد جوان ادعا می‌کند تاکنون در سه منطقه از تهران کار کرده، اما هر منطقه با توجه به جایگاهش قیمت‌های خودش را داشته است.

آقای تاتو درباره بیشترین هزینه‌ای که برای تاتو کردن شنیده، می‌افزاید: مدتی قبل یکی از فوتبالیست‌های معروف برای خالکوبی کامل یک دستش 18 میلیون تومان پرداخت کرد.

مرد جوان درباره اشخاص معروفی که تا به حال پیش او خالکوبی کرده‌اند، عنوان می‌کند: تا به حال برای خواننده‌ها و ورزشکاران زیادی تاتو زده‌ام.

علاقه تحصیلکرده‌ها

اغلب خالکوب‌ها معتقدند دیگر مانند گذشته نیست که افراد بی‌سواد به خالکوبی گرایش داشته باشند، زیرا اکنون بیشتر مشتری‌های آنها دست‌کم مدرکشان لیسانس است.

آقای تاتو از تهرانسر بیان می‌کند: یک مشتری دارم که وکیل پایه یک دادگستری است، او دو دست و یک پایش را کامل خالکوبی کرده است. افزون بر این نسبت به ده سال گذشته سن افرادی که برای خالکوبی به سراغم می‌آیند کاهش پیدا کرده، به همین دلیل من برای افراد کوچک‌تر از 18 سال تاتو نمی‌زنم. مدتی قبل هم یک پیرمرد شصت و دو ساله برای خالکوبی به سالنم آمد، می‌گفت چون می‌خواهد روی دامادش را کم کند تصمیم به زدن خالکوبی گرفته است.

نکته اینجاست که مرد جوان می‌گوید هفته‌ای 12 نفر برای پاک کردن خالکوبی به سراغ او می‌آیند، اما کاری برای آنها نمی‌توان انجام داد.

او یادآور می‌شود: نمی‌توان خالکوبی را پاک کرد، در بهترین حالت فقط می‌توان تا 40 درصد آن را کمرنگ کرد، به همین دلیل افرادی که برای پاک کردن به سراغ ما می‌آیند در نهایت طرح جدیدی را جایگزین می‌کنند. به همین دلیل با افرادی که برای خالکوبی به سراغم می‌آیند چند دقیقه‌ای حرف می‌زنم تا مطمئن شوم برای این کار جوگیر نشده‌اند، چون این افراد خیلی زود پشیمان می‌شوند، اما زمانی به این نتیجه می‌رسند که دیگر دیر شده است.

افزون بر این آقای تاتو به هیچ وجه روی گردن مشتری‌هایش تاتو نمی‌زند، زیرا معتقد است اگر در محلی جرمی اتفاق بیفتد و پلیس بخواهد افرادی را دستگیر کند، ابتدا به سراغ شخصی می‌رود که خالکوبی کرده است.

مرده‌شور آرام بشور

این روزها تا دلتان بخواهد طرح خالکوبی وجود دارد؛ کافی است طرح مورد نظر خود را در اینترنت جستجو کنید تا با سیلی از طرح‌های گوناگون رو‌به‌رو شوید، اما در سالن‌های خالکوبی بیشتر افراد از طرح‌هایی که به تریبال معروف است استقبال می‌کنند. این طرح‌ها خطوطی منحنی است که می‌تواند حتی بی‌معنا باشد.

مرد تاتوکار می‌افزاید: فونت‌ها و نمادهای ماه تولد نیز پرطرفدار است، اکنون مانند چند سال پیش که جمله‌هایی مانند «سلطان غم مادر» مد شده بود اشخاص دوست دارند اشعار را با فونت کرشمه یا انگلیسی خالکوبی کنند.

در این بین هنوز هستند اشخاصی که دوست دارند جملات نامتعارف را روی بدنشان تاتو کنند، آقای تاتو در این باره عنوان می‌کند: عده‌ای که ادعای بزن‌بهادری دارند از جمله «مرده‌شور آرام بشور» خوششان می‌آید.

تا به حال روی بدن بیش از 40 نفر این جمله را خالکوبی کرده‌ام، یا عده‌ای نیز که آتش‌شان تندتر است دوست دارند روی پلکشان «شب بخیر» را تاتو کنند، اما من تا به حال قبول نکرده‌ام، روی پلک شخصی تاتو بزنم.

در بین مشتری‌های سالن تاتو می‌توان افرادی را دید که تحت تاثیر مواد مخدر تصمیم به این کار گرفته‌اند، مرد جوان یادآور می‌شود: خیلی‌ها تحت تاثیر مواد مخدر شیشه تصمیم به تاتو می‌گیرند، به همین دلیل چنانچه متوجه این موضوع شوم به آنها می‌گویم بروند 20 روز دیگر بیایند تا شاید از تصمیم خود منصرف شوند.

علاقه کیف‌قاپ‌ها به گل رز

طرح‌های خالکوبی در کشورهای دیگر و برخلاف کشورمان معانی مختلفی دارند، برای نمونه ملوان‌های باتجربه در انگلیس نقش اژدها را روی بدنشان می‌کوبند یا برخی می‌گویند افرادی که مرتکب قتل شده‌اند قطره اشکی مشکی را گوشه چشم‌شان خالکوبی می‌کنند، آقای تاتو با تائید این ادعا‌ها ادامه می‌دهد: در ایران بیشتر کیف‌قاپ‌ها طرح گل رز همراه با ساقه‌اش را روی ساق پا خالکوبی می‌کنند. او با بیان این که خلافکارها علاقه زیادی به خالکوبی دارند، یادآور می‌شود: خیلی پیش آمده که این افراد گوشی، تبلت و لپ‌تاپ دزدی آورده‌اند تا برایشان تاتو بزنم، اما من به هیچ وجه این کار را انجام نمی‌دهم.

 به همین دلیل نمی‌توانند آن طور که باید و شاید به این افراد خدمات ارائه کنند، این در حالی است که نبود آمار سبب شده مسئولان بیشتر روی افرادی که معلولیت شدید دارند، تمرکز کنند، اما باید هشدار داد وقتی معلولیت‌های خفیف جدی گرفته نشود، خیلی زود این معلولیت‌های کوچک به معلولیت‌های شدید بدل می‌شود و هزینه بیشتری به کشور تحمیل می‌کند. براساس سرشماری سال 90 و گزارش مرکز آمار ایران از جمعیت 75 میلیون و 149 هزار و 669 نفری آن سال حدود یک میلیون و 200 هزار نفر در کشور معلول هستند.

در این میان 98 هزار و 977 نفر نابینا، 99 هزار و 602 نفر ناشنوا، 136 هزار 829 نفر دارای اختلال در گفتار و صدا هستند، افزون بر این براساس این سرشماری 256 هزار و 15نفر قطع دست،127 هزار و 939 نفر دارای نقص در دست،47 هزار و 278 نفر قطع پا،263 هزار و142 نفر نقص پا،137 هزار و 912 نفر نقص تنه و 333 هزار و 996 نفر اختلال ذهنی دارند. این در حالی است که 74 میلیون و 132 هزار و ده نفر در سرشماری سال 90 در فرم‌های ارائه شده در این باره گزینه هیچ‌کدام را انتخاب و تائید کرده‌اند دچار هیچ کدام از معلولیت‌های ذکر شده در فرم‌های مرکز آمار نیستند؛ اما نکته اینجاست که براساس آمار سازمان بهداشت جهانی در کشورهای در حال توسعه بین 10 تا 15 درصد افراد جامعه دچار معلولیت شده و بین 4 تا 4.5 درصد اشخاص نیز دچار معلولیت سختی می‌شوند که باید به آنها خدمات ویژه‌ای ارائه کرد، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت حدود 12 میلیون معلول در کشور وجود داشته و دست کم حدود سه میلیون و 200 هزار نفر به خدمات تخصصی نیاز دارند، اما نکته اینجاست که این آمار تفاوت زیادی با نتایج آخرین سرشماری در کشور دارد.

آمارهای تخمینی

یحیی سخنگویی، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی درباره آمار معلولان در کشور به جام‌جم می‌گوید: آمار دقیقی از معلولان در کشور وجود ندارد، مرکز آمار در این حوزه کاری کرده و اطلاعات آن ناقص است، دانشگاه بهزیستی نیز چند سال پیش اطلاعاتی جمع‌آوری کرد، اما بازهم جوابگوی نیازها نیست.

سخنگویی درباره آمارهایی که مسئولان این حوزه ارائه می‌کنند، می‌گوید: آمارهای ارائه شده تخمینی است، برای نمونه براساس آمارهای جهانی می‌گویند 10 تا 15 درصد افراد جامعه را معلولان تشکیل می‌دهند، بنابراین مسئولان آمار، معلولان کشور را حدود 12 میلیون برآورد می‌کنند.

وی ادامه می‌دهد: براساس آمارهای تخمینی حدود یک میلیون ناشنوا و کم‌شنوا در سطح کشور وجود دارد، اما از این تعداد 127 هزار نفر تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند. آمار بیماران روانی مزمن نیز حدود 300 هزار نفر تخمین زده می‌شود، اما حدود ده هزار نفر آنها تحت پوشش بهزیستی هستند، آمار معلولان عقب‌مانده ذهنی نیز حدود 1.5 میلیون نفر برآورد می‌شود، اما از این تعداد حدود 35 هزار نفر در مراکز بهزیستی خدمات می‌گیرند.

این در حالی است که معلولان همیشه از تحت پوشش قرار نگرفتن و نبود خدمات گلایه داشته‌اند، نکته اینجاست که وقتی مسئولان برآورد دقیقی از تعداد جامعه هدف خود ندارند، چگونه می‌توانند به این افراد خدمات مناسبی ارائه کنند؟

افزون بر این تاکنون شدت معلولیت‌ها در کشور مشخص نشده است، برای نمونه در بین معلولان عقب‌مانده ذهنی افراد آموزش‌پذیر، دارای معلولیت شدید یا خیلی شدید وجود دارد، یا در بین نابینایان، نابینای مطلق و کم‌بینا وجود دارد، اما به دلیل ضعف‌های آماری، مسئولان تعداد این افراد را فقط تخمین می‌زنند.

مریم پوررضاانور، رئیس گروه سرشماری مرکز آمار ایران نیز درباره تفاوت اطلاعات مرکز آمار با اطلاعات سازمان بهداشت جهانی در حوزه معلولان به جام‌جم می‌گوید: به نظر می‌رسد در اطلاعات سازمان ملل بحث سنجش ناتوانی نیز مطرح است، اما براساس قانون، مرکز آمار ایران موظف است درباره معلولیت پرسش کند که با مفهوم ناتوانی متفاوت است.

رئیس گروه سرشماری مرکز آمار ایران می‌افزاید: اطلاعات مرکز آمار براساس تعاریفی که سازمان بهزیستی از معلولیت ارائه کرده، تهیه شده و با تعریف ناتوانی متفاوت است.

وی درباره مشخص نشدن اطلاعاتی مانند تعداد معلولان ذهنی آموزش پذیر در آمار‌های این مرکز عنوان می‌کند: این موارد اطلاعات ریزتری است که محل جمع آوری آنها سرشماری‌ها نیست، اطلاعات کلان مورد نیاز دستگاه‌های برنامه‌ریز کشور به وسیله سرشماری فراهم می‌شود، اما بقیه اطلاعات به طرح‌های آماری و نمونه‌گیری نیاز دارد.

رئیس گروه سرشماری مرکز آمار ایران درباره این‌که چنین اطلاعاتی را چگونه باید جمع‌آوری کرد، تصریح می‌کند: اگر سازمان بهزیستی به چنین اطلاعاتی نیاز دارد، باید در جلسات با ریاست مرکز آمار در میان بگذارد؛ زیرا مرکز آمار از برآورده کردن نیاز‌های آماری سازمان‌ها استقبال می‌کند.

وی درباره نحوه آمارگیری از معلولان ادامه می‌دهد: در تصمیم گیری‌های مشترکی که با سازمان بهزیستی اتخاذ شد و با توجه به تعاریف و مفاهیمی که این سازمان از معلولیت مشخص کرد، آمار‌های حوزه معلولان تهیه می‌شود.

به گفته رئیس گروه سرشماری مرکز آمار ایران، با مشخص شدن تعاریف و مفاهیم، اقلام مورد نیاز سازمان‌ها در پرسش‌نامه‌های مرکز آمار گنجانده شده و نسبت به جمع‌آوری آنها اقدام می‌شود.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی درباره اطلاعات مرکز آمار ایران از جمعیت معلولان می‌افزاید: چون مامورانی که آمارگیری کرده‌اند در حوزه معلولان کارشناس نبوده و بسیاری از معلولان و خانواده‌های آنها نیز از میزان معلولیت خود و نوع آن اطلاعی ندارند، این اطلاعات دقیق و کامل نیست به عنوان نمونه ما براساس این آمار برای معلولان ویلچر تهیه کرده و به شهرستان‌ها می‌فرستیم، اما بعد از مدتی مشخص می‌شود معلولان بیشتری وجود دارند که به این ابزار نیازمندند. رئیس گروه سرشماری مرکز آمار ایران درباره نحوه آموزش ماموران مرکز آمار ادامه می‌دهد: با ابزارهای آموزشی مانند جزوات آموزشی و اسلایدها به ماموران آموزش داده شده و به این شکل آنها اطلاعات را با تعاریف مشخص شده از مردم می پرسند.

رسول خضری، عضو فراکسیون حمایت از حقوق معلولان مجلس نیز با تائید این‌که تحقیق و پژوهش کاملی برای مشخص شدن آمار معلولیت در کشور انجام نشده، در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار می کند: تهیه آمار معلولان مربوط به سازمان بهزیستی است، اما بسیاری از معلولان تحت‌پوشش این سازمان نیستند، چون آماری از آنها گرفته نشده برای نمونه در شهرستان کوچک پیرانشهر که دارای 130 هزار نفر جمعیت است، 640 معلول وجود دارد که تحت‌پوشش سازمان بهزیستی یا کمیته امداد نیستند.

وی تاکید می‌کند: وقتی 640 نفر در شهرستان کوچک پیرانشهر تحت‌پوشش سازمان بهزیستی یا کمیته امداد نیستند، باید گفت چند برابر این افراد در سطح کشور وجود دارند، بنابراین باید آمار دقیقی از معلولان کشور تهیه شود.

ضعف مدیریت و بودجه

عضو فراکسیون حمایت از حقوق معلولان مجلس درباره دلیل این‌که تاکنون آمار دقیقی از معلولان در کشور تهیه نشده، یادآور می‌شود: دلیل اصلی نبود مدیریت صحیح است البته کمبود بودجه نیز بی‌تاثیر نیست، در واقع کارهای بهزیستی کافی نبوده و این سازمان باید قدم‌های جدی‌تری بردارد.

بنابراین باید تاکید کرد علاوه بر این‌که آمارهای این حوزه ناقص‌اند، قدیمی نیز هستند، نکته اینجاست که سازمان بهزیستی به عنوان متولی معلولان در کشور باید این کار را انجام دهد، اما تاکنون مسئولان این سازمان تمایلی به انجام این کار نداشته‌اند.

این در حالی است که مسئولان با توجه به همین آمار تخمینی درباره ریزمعلولیت‌ها نیز آمار ارائه می‌کنند، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی در این باره اظهار می‌کند: برای نمونه می‌گوییم چند درصد از آمار کل معلولان مربوط به معلولان عقب‌مانده ذهنی است. اما وقتی آمار دقیقی در این حوزه وجود داشته باشد، مسئولان می‌توانند از بودجه محدود خود بهتر استفاده کنند، بنابراین واحد پژوهش سازمان بهزیستی باید هر چه زودتر برای تهیه آمار وارد عمل شود؛ زیرا اکنون معلولانی در کشور هستند که نمی‌دانند به چه معلولیتی دچارند یا از شدت معلولیت خود اطلاعی ندارند.

معلولیت جدی گرفته نمی‌شود

مرضیه شیرازی‌خواه، مدیر دفتر مطالعات کاربردی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی نیز در این باره به جام‌جم می‌گوید: مشکل اینجاست که ما تعریف‌های درستی از معلولیت نداریم، در واقع تعریف‌های مرکز آمار با سازمان بهزیستی درباره معلولیت متفاوت است.

وی عنوان می‌کند: بهزیستی می‌گوید یک میلیون و 111 هزار معلول تحت‌پوشش سازمان بهزیستی است، اما مرکز آمار تعداد کل معلولان کشور را حدود یک میلیون و 200 هزار نفر می‌داند، نکته اینجاست که خیلی از معلولان تحت‌پوشش سازمان نیستند.

این در حالی است که باید تاکید کرد، نبود آمار دقیق در کشور سبب شده مسئولان به معلولیت‌های شدید بیشتر بپردازند، اما نکته اینجاست که معلولیت‌های خفیف نیز اگر جدی گرفته نشوند، خیلی زود به معلولیت شدید تبدیل و سبب تحمیل هزینه به کشور می‌شوند. شیرازی‌خواه اظهار می‌کند: معلولیت‌های خفیف خیلی مهم است، زیرا بیشترین مداخله را می‌توان در این نوع معلولیت انجام داد و اگر افراد دارای معلولیت خفیف تحت‌درمان قرار نگیرند، به معلولیت شدید تبدیل می‌شوند این مساله را می‌توان عمده مشکل نبود آمار دقیق در این حوزه دانست.

بنابراین باید تاکید کرد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان بهزیستی کشور متولی رسیدگی به این موضوع هستند چون وقتی اطلاعات دقیقی در این حوزه وجود نداشته باشد، بهزیستی نمی‌تواند ادعا کند پشت‌نوبتی‌های این سازمان به صفر رسیده است؛ زیرا اکنون معلولان زیادی در کشور وجود دارند که تحت‌پوشش این سازمان نبوده و خدماتی دریافت نمی‌کنند، این در حالی است که مسئولان می‌توانند با آماده کردن لایحه اصلاح حمایت از قانون معلولان که چند سال است مطرح شده، گام موثری در این حوزه بردارند.

 شکار افراطی و بی‌ضابطه پرندگان در معرض خطر انقراض از سوی صیادان استان‌های شمالی کشور سبب شده در جمع‌های تخصصی محیط‌زیستی و پرنده‌نگری بین‌المللی از منطقه فریدون‌کنار به عنوان سیاهچال پرندگان مهاجر یاد کنند، این در حالی است که این بدنامی ​و عمل نکردن به اصول کنوانسیون‌هایی مانند CMS (کنوانسیون‌ حفاظت‌ از گونه‌های وحشی‌ مهاجر) چهره نامناسبی از کشورمان را برای جهانیان به تصویر می‌کشد​، بنابراین مسئولان باید برای رفع این مشکل نهایت تلاش خود را به کار گرفته و به کمک سازمان حفاظت محیط زیست کشور بیایند.

هر سال با آغاز فصل​های سرد سال حدود دو میلیون پرنده مهاجر خود را به استان‌های شمالی کشور مانند مازندران، گیلان و گلستان می‌رسانند تا در این مناطق زمستان را سپری کنند، این در حالی است که براساس آمارهای بین‌المللی 12.4 درصد از کل پرندگان دنیا که ۱۹۲ گونه نیز است در خطر انقراض قرار دارند​، نکته اینجاست که ​ شکار افراطی این گونه‌ها چند سالی است در کشورمان مشکل‌ساز شده و برنامه‌های مسئولان نیز تاکنون نتوانسته در این زمینه گره‌گشا باشد، برای نمونه چند روز پیش سازمان حفاظت محیط زیست حدود 70 محیط​بان را برای جمع‌آوری دام‌های هوایی که بیشترین آسیب را به پرندگان مهاجر می‌رساند به این منطقه فرستاد، اما حدود 200 نفر از صیادان که برخی‌شان مسلح بودند به همراه خانواده‌های خود مانع کار محیط‌بانان شدند. به همین دلیل اولین اقدام موثر سازمان حفاظت محیط زیست برای رفع این مشکل ناکام باقی ماند.

شهرام امیری شریفی، مدیر دیدبان حقوق حیوانات درباره دلایل حل نشدن این مساله به جام‌جم می‌گوید: برخی از این صیادان ادعا می‌کنند برای امرار معاش پرندگان مهاجر را صید می‌کنند​، اما آنها فقط​ عمل غیرقانونی خود را توجیه می‌کنند، زیرا بیشترشان کشاورز هستند و شغل‌های دیگری نیز دارند.

امیری شریفی تاکید می‌کند: نکته اینجاست که ​برخی مسئولان محلی نیز در این مناطق ​دامگاه ​​ دارند یا دست‌‌کم از شکار پرندگان سود می‌برند​، بنابراین آنها ​تمایلی برای ورود به این مساله ندارند.

وی درباره وظایف سازمان حفاظت محیط​ زیست در این باره عنوان می‌کند: سازمان موظف است با این قانون‌شکنی برخورد کند. امسال محیط زیست بیشترین تلاش را نشان داد و تعدادی از محیط‌بانان خود را برای جمع‌آوری دام‌های هوایی ​به فریدون‌کنار فرستاد تا مانع کارگذاری دام هوایی از سوی صیادان شوند​، اما ​ شکارچی‌ها با تفنگ مانع کار آنها شدند​.

باید تاکید کرد سازمان حفاظت محیط زیست نیز توانایی محدودی دارد، زیرا تا به حال این سازمان محیط‌بانان زیادی را برای حفظ محیط زیست کشور از دست داده، اما نکته اینجاست که تجمع صیادان برخلاف قانون و برای تقاضای ​غیرقانونی برگزار شد بنابراین به نظر می‌رسد نیروهای امنیتی دیگری مانند پلیس ضدشورش و نیروی انتظامی نیز ​باید محیط‌بانان را هنگام اجرای ماموریت‌ها همراهی کنند.

جای خالی برنامه‌های​ فرهنگی

حمیدرضا خیلدار، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور نیز در باره تجمع صیادان در گفت‌وگو با جام‌جم می‌افزاید: به طور حتم اگر نیرو‌های ما حین این ماموریت بی‌تدبیری می‌کردند کشت و کشتار رخ می‌داد به همین دلیل به دنبال این هستیم که ابتدا برنامه‌های فرهنگی برگزار شود​.

ناصر مهردادی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مازندران نیز دراین باره به جام‌جم می‌گوید​: در بیشتر مناطق موفق شده‌ایم دام​های هوایی را جمع‌آوری کنیم، اما در فریدون‌کنار تاکنون موفق به این کار نشده‌ایم.​

یکی از دلایل بحرانی شدن این مساله این است که ​​ چند سال گذشته این مساله رها شده بود به همین علت​ دامگاه‌ها گسترش یافته و این روزها تعداد بیشتری از افراد دست به شکار بی‌ضابطه پرندگان مهاجر می‌زنند.

خیلدار یادآور می‌شود:​ مساله اینجاست که تعداد این افراد کم نیست، هرچند کار این افراد غیرقانونی است، اما چون برای مدتی با آنها برخورد نشده بود اکنون تعداد دامگاه‌دارها افزایش یافته و به شکل تشکل درآمده‌اند. ​ بنابراین برای حل آن شورای تامین استان باید با ما همکاری کند، البته ما می‌توانیم ​با یگان ویژه وارد عمل شده و برخورد قهری انجام دهیم، اما رئیس سازمان حفاظت محیط زیست موافق برخورد قهری​ نبوده و معتقد است این مساله​ باید با برگزاری نشست‌های متعدد حل و فصل شود.

وی خاطرنشان می‌کند: رئیس سازمان نامه‌ای نیز برای​ استاندار مازندران فرستاده تا ​مقامات استانی نیز با سازمان حفاظت محیط زیست همکاری کنند، زیرا​ این سازمان به تنهایی نمی‌تواند این مساله را برطرف کند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مازندران بیان می‌کند: حفاظت این پرندگان به عهده ماست، اما در فریدون‌کنار همیشه چالش ​داریم، چون صیادان با استفاده از دام‌های هوایی انواع ​پرندگان را به دام می‌اندازند.

مهردادی اظهار می‌کند: امسال با پیگیری‌های استانداری، فرمانداری، امام جمعه و سازمان‌های مردم نهاد تصمیم داریم​ این وضع را ساماندهی کنیم.

بازی با آبروی کشور

برخی صیادان بومی منطقه فریدون‌کنار ادعا می‌کنند چون زمین‌های شالی خود را در نیمه دوم سال​ به شکل تالاب‌های مصنوعی درآورده و برای ​ جلب توجه پرندگان مهاجر در زمین‌های خود دانه می‌ریزند، حق دارند پرندگان را شکار کنند، زیرا آنها تصور می‌کنند به دلیل زحمات آنها پرندگان مهاجر به این مناطق مهاجرت می‌کنند.

مدیر دیدبان حقوق حیوانات یادآور می‌شود:تعداد دیگری از صیادان ادعا می‌کنند چون زمین‌ها به آنها تعلق دارد پرندگانی که در این مناطق می‌نشینند نیز به آنها تعلق دارد. این در حالی است که پرندگان مهاجر مالکیت جهانی دارند و براساس کنوانسیون‌هایی که تنظیم شده پرندگان مهاجر مربوط به اکوسیستم جهانی است و هیچ کشوری نمی‌تواند سبب نسل کشی آنها شود.

وی تاکید می‌کند: اکنون در برخی مجامع بین‌المللی و جمع‌های تخصصی پرندگان مهاجر از فریدون‌کنار به عنوان سیاهچاله پرندگان یاد می‌کنند و برخی کشورها تلاش می‌کنند با مدیریت مسیر مهاجرت پرندگان برخی گونه‌های ویژه و در خطر انقراض دیگر به کشورمان مهاجرت نکنند.

در واقع باید گفت ​این بدنامی بزرگی برای کشور است، زیرا ما در بیشتر کنوانسیون‌های حمایت از این گونه‌های جانوری عضو هستیم و اگر برخلاف این قراردادها عمل کنیم آبروی کشور خدشه‌دار خواهد شد.​

درنای سیبری، خروس کولی دشتی، دال پشت سفید و گیلان شاه خالدار چهارگونه از پرندگان مهاجر هستند که وضع بحرانی دارند، گونه‌های دیگری نیز مانند اسکوتر بال سفید و اردک سرسفید​ وضع نامناسبی دارند، شکار این پرنده‌ها و حذف آنها ​سبب آسیب جدی به محیط زیست جهان می‌شود، این در حالی است که کشورمان عضو کنوانسیون CMS یا کنوانسیون‌ حفاظت‌ از گونه‌های وحشی‌ مهاجر نیز هست، افزون براین باید تاکید کرد یکی از دلایلی که سبب شد تالاب فریدون‌کنار به عنوان تالاب ​بین‌المللی شناخته شود حضور پرندگان مهاجر در این تالاب است، بنابراین فعالیت تعدادی از صیادان فرصت‌طلب نباید سبب شود در مجامع بین‌المللی، ایران به نقض قوانین کنوانسیون‌ها متهم شود.

نکته اینجاست که در استان‌ها و مناطق دیگر کشور نیز پرندگان مهاجر شکار می‌شوند، ولی این روند در​منطقه فریدون‌کنار خیلی بی‌ضابطه انجام می‌شود.

شریفی امیری عنوان می‌کند: در تمام مناطق شمالی کشور این مساله وجود دارد، اما ​​چون ​در فریدون‌کنار بازار امنی ​وجود دارد صیادان استان‌های دیگر نیز به این منطقه مراجعه کرده و پرندگان شکار شده را چوب می‌زنند​.​​

علیرضا هاشمی، مدیر گروه پرنده‌نگری طرلان نیز در گفت‌وگو با جام‌جم تصریح می‌کند: ​متاسفانه همه مردم فریدون‌کنار را مقصر می‌دانند، اما خیلی از گروه‌های محیط‌زیستی مازندران نیز به این وضع انتقاد دارند، در واقع بخش کوچکی از این شرایط سود می‌برند و عده زیادی​ قربانی فعالیت صیادان می‌شوند​​.

باید تاکید کرد فقط صیادان فریدون‌کناری در این بین مقصر نیستند، زیرا گردشگرانی​ که حاضرند لاشه پرندگان مهاجر را بخرند​ نیز به همان اندازه مقصرند.

البته باید به رستوران‌داران فرصت‌طلب نیز اشاره کرد که با آغاز فصل مهاجرت پرندگان منوی ویژه تهیه کرده و از​ راه طبخ پرندگان مهاجر کسب درآمد می‌کنند.

این در حالی است که فعالیت صیادان در این منطقه فقط محدود به شکار نمی‌شود، زیرا آنها با زنده‌گیری گونه‌های در خطر انقراض و فروش آنها به دارندگان باغ‌های پرندگان زمینه را برای انقراض آنها فراهم می‌کنند.

مدیر گروه پرنده‌نگری طرلان بیان می‌کند: شکار پرندگان فقط برای گوشت نیست، اکنون باندهای سازمان یافته‌ای نیز شکل گرفته که بسیاری از پرندگان را زنده‌گیری ​کرده و در بازار سیاه و به صورت غیرقانونی خرید و فروش می‌کنند.

افزون براین باید یادآور شد در بازار فریدون‌کنار گونه‌هایی از پرندگان به فروش می‌رسد که خوراکی نیستند و شکارچیان آنها را فقط برای ساخت تاکسیدرمی می‌فروشند​.

راهکارهای موجود

با توجه به ​ گسترده بودن مساله​ به نظر می‌رسد برای حل آن باید برنامه کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تعریف کرد.

برای نمونه در گام اول باید سازمان حفاظت محیط زیست به کمک دیگر ارگان‌ها تمام دام‌های هوایی را جمع‌آوری کرده و با صیادانی که اقدام به این کار می​کنند به شکل قاطع و قانونی برخورد کند​. در گام دوم نیز می‌توان شکار غیرسنتی را محدود کرده و در نهایت نیز شکار​ سنتی را ضابطه‌مند کرد، زیرا برخی سنت‌ها نیز غلط بوده و باید اصلاح شود.​

شریفی امیری درباره راهکارهایی که برای حل این مساله وجود دارد، یادآور می‌شود: ​با توجه به محدودیت‌هایی که سازمان حفاظت محیط زیست دارد باید با اعمال قانون و فرهنگسازی ​در کنار اتقاق‌های قهری و قضایی برای رفع مشکل تلاش کند. ​افزون بر این با اجرای برنامه‌های فرهنگی باید تقاضا را نیز کاهش داد، زیرا علاوه بر این‌ که برخی‌ها برای خرید گوشت پرندگان مهاجر هزینه پرداخت می‌کنند تعدادی نیز وجود دارند که باخرید پرنده‌هایی که زنده‌گیری شده سعی می‌کنند آنها را آزاد کنند، اما باید گفت ​این اقدام فقط سبب​​ تشویق شکارچیان به زنده‌گیری پرندگان مهاجر می‌شود​.

این در حالی است که بتازگی تعدادی از سازمان‌های مردم نهاد فعال در حوزه محیط زیست کمپینی به نام پرواز تشکیل داده وسعی دارند با آگاه‌سازی شهروندان به حل این مشکل کمک کنند، مدیر گروه پرنده‌نگری طرلان درباره این کمپین می‌گوید:​ چون سازمان حفاظت محیط زیست قادر نیست به تنهایی این مشکل را حل کند، ​یکسری از دوستداران محیط زیست ​دور هم جمع شده‌اند ​تا از مسئولان تقاضا کنند هرچه بهتر به این مشکل رسیدگی شود.

وی ادامه می‌دهد:​ خواسته اعضای ​ کمپین پرواز این است که قوانین صید و شکار در فریدون‌کنار نیز مانند سایر نقاط کشور اجرا​ شود، ​چرا باید دراین منطقه وضع آنقدر بحرانی شود که​ صیادان به خود اجازه می‌دهند جلوی ماموران قانون با اسلحه بایستند.

مهدی آیینی ‌‌‌‌/‌ ‌‌‌گروه جامعه​

در واقع اکنون افرادی در این حوزه اظهار نظر می‌کنند که حتی نمی‌توان نام آنها را کارشناس گذاشت، زیرا در بیشتر موارد این افراد مدرک تحصیلی معتبر نداشته یا موضوع بحث در حوزه آگاهی و دانش آنها نیست، نگران‌کننده‌تر این‌که پای اظهارنظرهای این افراد به روزنامه‌های معتبر کشور نیز باز شده و نسخه‌های اشتباهی که آنها برای رفع آسیب‌های اجتماعی می‌پیچند زمینه را برای آسیب و تحمیل هزینه‌های بیشتر به خانواده فراهم می‌کند.

این درحالی است که می‌توان علت شیوع مسائل امنیتی مانند عرفان‌های نوظهور را نیز نبود نظارت و برخورد با کارشناسان قلابی مشاوره و روان‌شناسی دانست.

استقبال شهروندان از خدمات کارشناسان روان‌شناسی و مشاوره نشانه خوبی است، زیرا برخلاف گذشته که برخی‌ها تصور می‌کردند استفاده از نظرات مشاوران فقط برای افراد دارای اختلالات روانی مناسب است، اکنون شهروندان به این باور رسیده‌اند که نظرات کارشناسان خبره در حوزه روان‌شناسی و مشاوره می‌تواند در رفع مشکلات آنها نقش بسزایی داشته باشد، اما نکته اینجاست که کیفیت ارائه خدمات متناسب با تقاضا پیش نرفته و عده‌ای سودجو از این نیاز افراد سوء استفاده کرده و با اظهار نظر‌های اشتباه زمینه را برای بروز مشکلات بیشتر و گمراه شدن آنها فراهم می‌کنند و این وظیفه مسئولان است تا عرصه را برای فعالیت افراد سودجو ناامن کنند.

علاوه بر این‌که نبود نظارت بر فعالیت کارشناسان حوزه آسیب‌های اجتماعی زمینه را برای فعالیت این افراد در رسانه‌ها آماده کرده، باید یاد آور شد اکنون مشاوران قلابی بدون کمترین ترس و واهمه‌ای در سطح شهر و فضای مجازی فعالیت‌های خود را تبلیغ کرده و در مطب‌های شیک یا در خانه‌های خود در ازای گرفتن حق مشاوره بالا اطلاعات نادرستی در اختیار خانواده‌ها و جوانان می‌گذارند.

این درحالی است که براساس تعرفه‌ای که شورای مرکزی سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره مصوب کرده حق‌الزحمه کارشناسان با توجه به سابقه، گرایش و مدرک تحصیلی برای 45 دقیقه مشاوره بین 18 تا 60 هزار تومان است.

عباسعلی اللهیاری، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور دراین باره به جام‌جم می‌گوید: براساس قانون کارشناسان این حوزه در کل کشور باید قبل از فعالیت از این سازمان مجوز دریافت کنند به این شکل که ما برای کارشناسان مجوز پروانه اشتغال حرفه‌ای صادر می‌کنیم تا مشخص شود در چه رشته‌ای فعالیت دارند،علاوه براین مجوز مرکز مشاوره را نیز سازمان صادر می‌کند تا گرایش این مراکز معلوم باشد، برای نمونه برخی از این مراکز در زمینه ارائه مشاوره ازدواج فعالیت می‌کنند.

اما نکته اینجاست که برخلاف قوانین موجود هنوز در سطح کشور افرادی که صرفا می‌توانند به نسبت خوب حرف زده یا توصیه کنند به عنوان مشاور فعالیت می‌کنند.

اللهیاری با بیان این‌که این سازمان ابزار اجرایی آنچنانی برای برخورد با متخلفان در این حوزه را ندارد، می‌افزاید: مردم باید سراغ افرادی بروند که مجوز قانونی از سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره دارند، این کارشناسان نیز موظف هستند گواهی و مجوز خود را در معرض دید مراجعان قرار دهند.

اختلاف بین بهزیستی و سازمان نظام روان‌شناسی

تا چندی پیش سازمان نظام روان‌شناسی اختلاف‌هایی در زمینه صدور مجوز با وزارت ورزش و جوانان و سازمان بهزیستی داشت، اللهیاری در این باره خاطرنشان می‌کند: اختلافات در این حوزه با موضع‌گیری مجلس و ابلاغ رئیس مجلس برطرف شد، اکنون صفر تا صد صدور مجوز مراکز مشاوره در اختیار سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره است و نظارت حرفه‌ای نیز بر این مراکز به عهده این سازمان است. این درحالی است که سازمان بهزیستی تا کنون برای 1300 مرکز مشاوره عمومی در کل کشور مجوز صادر کرده است.

مهدی میرمحمدصادقی، سرپرست معاونت مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی در این باره به جام‌جم می‌گوید: براساس بند 6 ماده 26 قانون تنظیم بخشی از مقرارت دولت، صدور پروانه تاسیس مراکز درمانی و مشاوره برعهده سازمان بهزیستی کل کشور است، اما تائید علمی و توانمندی مشاوران و صدور پروانه مشاوره برعهده سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره است. اکنون معاونت حقوقی ریاست جمهوری نیز به این ماجرا ورود کرده؛ بنابراین امیدواریم با این سازمان به تفاهم برسیم.

محمود گلزاری، معاون ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش و جوانان نیز دراین باره به جام‌جم می‌گوید: برخی افراد که پروانه تخصصی مشاوره دارند نیز توانایی ارائه مشاوره ازدواج را ندارند و به همین دلیل ما با تفاهم‌نامه‌ای که با سازمان نظام روان‌شناسی امضا کرده‌ایم مسئولیت توانمندسازی مراکز مشاوره معتبر در حوزه ازدواج را به عهده گرفتیم.

این در حالی است که صادر شدن مجوز برای مراکز مشاوره از سوی چند سازمان می‌تواند زمینه را برای فعالیت افراد فرصت‌طلب آماده کند، بنابراین باید مسئولان سازمان بهزیستی و سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره نیز هرچه زودتر درباره ساز‌وکار صدور مجوز به تفاهم برسند.

اللهیاری یادآور می‌شود: کارشناسانی که از قبل از بخش جوانان وزارت ورزش و جوانان یا سازمان جوانان سابق مجوز گرفته‌اند باید به سازمان نظام روان‌شناسی مراجعه کنند تا در کمیسیون‌های سازمان مجوزشان تطبیق داده شده و بتوانند به شکل قانونی فعالیت کنند.

تا چند سال پیش به دلیل مکاتبه‌ای که سازمان جوانان سابق با پلیس امنیت داشت، پلیس با مراکزی که به شکل غیرقانونی در حوزه مشاوره فعالیت می‌کردند، برخورد می‌کرد، اما اکنون که براساس قانون سازمان نظام پزشکی مجوز صدور این مراکز را صادر می‌کند، فعالیت پلیس کمرنگ‌تر شده است، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور عنوان می‌کند: مسئولیت ماست که با متخلفان این حوزه برخورد کنیم، اما چون توان اجرایی سازمان مناسب نیست، پلیس امنیت باید کمک‌مان کند.

وی با بیان این‌که آماری درباره برخورد با مراکز غیرمجاز ندارد، ادامه می‌دهد: برای برخورد سازمان‌یافته با این متخلفان نیاز به امضای تفاهم‌نامه با پلیس امنیت و اماکن داریم، به این شکل پلیس می‌تواند مستقیما وارد شود.

به گفته وی این تفاهم‌نامه اکنون آماده امضاست و احتمالا تا آخر این ماه نهایی می‌شود.این درحالی است که چنانچه اشخاصی که به دلیل مشاوره با کارشناسان قلابی آسیب ببینند، بعید است حقوق از دست رفته‌شان جبران شود، اللهیاری اظهار می‌کند: ما فقط می‌توانیم افراد غیرمجاز را به پلیس امنیت معرفی کنیم، یعنی اگر شخصی دچار مشکل شده و شکایت کند سازمان نمی‌تواند با متخلف برخورد کند، اما اگر کارشناس دارای مجوزی خطا کند سازمان می‌تواند برای همیشه مانع کار او شود.

در مجموع حدود 600 مرکز مشاوره در کشور وجود دارد و سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره برای حدود 3500 نفر مجوز فعالیت صادر کرده است.

افزایش نظارت بر نشریات

از سوی دیگر، راه یافتن اظهارنظر‌های کارشناسان قلابی به روزنامه‌ها و نشریات مختلف سبب شده تجویزهای نادرست این افراد گسترش پیدا کند، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور درباره راهکار این سازمان برای حل این مشکل یادآور می‌شود: براساس قانون هرگونه فعالیت روانشناختی و روان‌شناسی که در روزنامه‌ها، تلویزیون یا دیگر ارگان‌ها اتفاق می‌افتد باید با نظارت سازمان صورت بگیرد.

وی ابراز می‌کند: اکنون همه کمیسیون‌های روان‌شناسی ما فعال هستند و برخی سازمان‌ها با ما همکاری می‌کنند برای نمونه صدا و سیما برای استعلام کارشناسان با ما مکاتبه می‌کند، به این شکل اگر حرف اشتباهی زده شود می‌توانیم به آن رسیدگی کنیم، زیرا وقتی اظهار نظر نادرست باشد جامعه آسیب می‌بیند، به همین دلیل با وزارت ارشاد مکاتبه کرده و اعلام عمومی نیز کرده‌ایم که براساس قانون هر دستگاهی که کار روانشناختی انجام می‌دهد باید قبل از این موضوع را با سازمان درمیان بگذارد.

قرار است ما به این موضوعات بیشتر رسیدگی کنیم به شکلی که اگر رسانه‌ای مرتکب اشتباه شد ما موظف هستیم از او شکایت کنیم.

مهدی آیینی ‌- ‌گروه جامعه

دیروز نشست خبری مدیرکل بازرسی سازمان حفاظت محیط زیست و مدیرکل محیط زیست استان تهران با محوریت زمین خواری در مناطق چهارگانه محیط زیست برگزار شد و در آن مسئولان از طرح ویژه برای برخورد با زمین خواری در مناطق حفاظت شده و کشف زمین خواری بزرگی سخن به میان آوردند که حدود 6500 میلیارد تومان به بیت المال آسیب زده است.

کار با کاشت چند نهال در مناطق حفاظت شده شروع می شود، اما پس از مدتی سودجویان ادعای نسق کرده و اراضی تصرف شده را به قطعات کوچک تقسیم کرده، می فروشند یا در آنها اقدام به ساخت ویلا می کنند. این شرح حال بیشتر مناطق چهارگانه محیط زیست است که در سایه نبود نظارت مناسب به حاشیه امنی برای فعالیت زمین خواران بدل شده است.

احمد نبوی، مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و مدیرکل بازرسی ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات این سازمان در این باره اظهار کرد: از دو ماه پیش که گزارش هایی در این باره به ما رسید، رئیس سازمان دستور رسیدگی سریع به آن را صادر کرد، هر چند فکر نمی کردیم وسعت تصرفات در منطقه ورجین این قدر باشد، اما در بررسی ها مشخص شد زمین خواران 6500 میلیارد تومان به بیت المال آسیب زده اند.

وی درباره چگونگی محاسبه این ضرر و زیان تصریح کرد: عدد و رقمی که بابت هر متر بنا بین مشتری های منطقه ورجین است از سه تا 13 میلیون تومان است، اما با در نظر گرفتن حداقل ها ما به عدد 6500 میلیارد رسیدیم، درباره وسعت نیز با توجه به تعدد پرونده ها باید گفت متعدد است، اما میزان زمین خواری در این پرونده 300 هکتار بوده است.

صورتجلسه های صوری

نبوی با بیان این که این پرونده سه بخش دارد، یادآور شد: بخش اول مربوط به 42 پرونده است که از ابتدای سال 88 تا تیر 92 دادگاه برای آنها حکم صادر کرده است.

نکته اینجاست که دادگاه برای قلع و قمع و رفع تصرف این اراضی حکم صادر می کرد، اما این حکم ها در کشوی میز کارشناسان بایگانی شده و اجرا نمی شد.

به گفته نبوی، متاسفانه بخش بزرگی از این پرونده ها در خانه متهمان پیدا شده است.

وی تاکید کرد: از این 42 پرونده هشت پرونده شرایط خاص تری دارد، زیرا متهمان برای آنها صورتجلسه صوری نیز تنظیم کرده اند، مبنی بر این که حکم اجرا و رفع تصرف شده است.

به گفته نبوی، قوه قضاییه و دادگستری پیگیر این پرونده ها بوده اند، اما جالب اینجاست که این پیگیری ها نیز مسکوت مانده و پاسخی به آنها داده نمی شد، بنابراین باید گفت دستگاه نظارتی بخوبی عمل نمی کرده است.

مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: 118 پرونده دیگر نیز وجود دارد که در آنها تخلف و تصرف محرز شده، اما پرونده ها برای چهار سال معطل نگه داشته شده بود، در حالی که باید چندروزه به آنها رسیدگی می شد.

وی عنوان کرد: در دو ماه گذشته نیز صد نقطه و تصرف جدید را شناسایی کرده و برای آنها پرونده تشکیل داده ایم، این اراضی هنوز تبدیل به ویلا نشده و می توان آنها را سریع تر قلع و قمع کرد.

آغاز قلع و قمع از 3 هفته آینده

مدیرکل بازرسی سازمان حفاظت محیط زیست درباره رسیدگی به تصرف 300 هکتاری خاطرنشان کرد: برای رسیدگی به این پرونده تیم های ویژه ای در حال شکل گیری است تا در سه هفته آینده قلع و قمع آنها آغاز شود.

وی درباره ارزش بناهای ساخته شده، ابراز کرد: یکی از این ویلا ها 18  ميليارد تومان قیمت گذاری شده، اما باید این بناها را تخریب کنیم. مقصر افرادی هستند که بدون تحقیق و بررسی، این بناها را خریده اند.

به گفته نبوی، ضعف دستگاه های نظارتی مانند کمیسیون اصل 90، بازرسی کل کشور، دیوان محاسبات، دستگاه های نظارتی سازمان جنگل ها و محیط زیست سبب این مشکل شده است.

مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این که 50 پرونده زمین خواری نیز از بازرسی کل کشور به دست ما رسیده، بیان کرد: تمام این پرونده ها مربوط به هشت سال گذشته است، در این میان 20 پرونده کارهایش انجام شده، اما 30 پرونده دیگر را مسئولان وقت باید پاسخگو باشند.

وی درباره رسیدگی به زمین خواری در مناطق حفاظت شده در دیگر استان نیز تصریح کرد: ابتدا باید پروسه شناسایی تکمیل شود، در استان مازندران، گیلان و بخشی از گلستان نیز کارشناسان ما از هفته گذشته کارشان را شروع کرده اند و بزودی گزارش هایی در این باره اعلام می کنیم.

تهران، رکورددار تصرفات غیرقانونی

محمدهادی حیدرزاده، مدیرکل محیط زیست استان تهران نیز در نشست خبری دیروز با بیان این که در برخی استان ها مانند تهران، مازندران و گیلان که قیمت زمین با ارزش افزوده رو به رو می شود، تصرفات بیشتر است، عنوان کرد: تهران بیشترین تصرفات غیرقانونی را دارد.

وی با بیان این که دو گونه تصرف غیرقانونی در تهران صورت می گیرد، اظهار کرد: برخی تصرفات از سوی اشخاص حقوقی انجام می شود و برخی نیز از سوی اشخاص حقیقی است.

به گفته حیدرزاده، برخلاف تصرفات اشخاص حقیقی تعداد تصرفات از سوی افراد حقوقی کمتر و وسعت آن بیشتر است.

وی با اشاره به این که 400 هزار هکتار مجموعه مناطق حفاظت شده و پارک ملی استان تهران است، یادآور شد: بیش از 40 درصد از مساحت استان تهران جزو مناطق چهارگانه محیط زیست است، در شش ماه اول سال یا بیش از 30 مورد دخل و تصرف غیرمجاز برخورد کرده ایم که پیش بینی می کنیم این موارد به یکصد پرونده برسد.

مدیرکل محیط زیست استان تهران بیان کرد: دستگاه های مختلفی متولی رسیدگی به این مساله هستند، برای نمونه وزارت نیرو متولی رسیدگی به حریم رودخانه هاست و سازمان جنگل ها و مراتع و سازمان حفاظت محیط زیست در این حوزه مسئولیت دارند. این در حالی است که دو مجموعه کمیته ساماندهی و مقابله با ساخت و سازهای غیرمجاز در استانداری و شورای حفظ حقوق بیت المال در قوه قضاییه نیز به این مسائل رسیدگی می کنند.

به گفته حیدرزاده، تصرفات در مناطق چهارگانه محیط زیست نسبت به دستگاه های دیگر کمتر است، زیرا این مناطق از سوی محیط بانان حفاظت می شود، اما با این حال تعداد تصرفات بالاست.

وی بــا بیان این که در مجموع حدود 24 هزار هکتار تصرفات در استان تهران داشتـــه ایم، تاکید کرد: این موارد قلع و قمع شده اند.

مدیرکل محیط زیست استان تهران با اشاره به این که بخشی از تصرفات غیرقانونی به دلیل تخلفات اداری انجام می شود و بخشی نیز به دلیل نبود نظارت مناسب صورت می گیرد، ابراز کرد: این مساله تبعات مختلفی دارد، برای نمونه زیستگاه ها از بین رفته و حیات وحش نیز با تهدید روبه رو می شود، چون ساخت و ساز در این مناطق سبب انسداد کریدورهای حیات وحش شده و گونه های جانوری نمی توانند آمد و شد کنند، به همین دلیل درون آمیزی در گله های حیات وحش بالا رفته و میزان زایمان های موفق کاهش پیدا می کند.

محیط زیست متولی رسیدگی به زمین خواری نیست

حیدرزاده یادآور شد: در هیچ جای قانون سازمان حفاظت محیط زیست متولی برخورد با ساخت و ساز غیرمجاز شناخته نشده است، اما این سازمان مسئولیت پیشگیری دارد، زیرا مالکیت مناطق چهارگانه با سازمان جنگل هاست.

وی یادآور شد: برای نمونه در یک پرونده محیط بانان پارک ملی لار با حکم دادگاه رفع تصرفی انجام دادند، اما شخص متصرف دوباره شکایت کــــرد و قاضی نیز اعلام کرد سازمان جنگل ها باید به عنوان مالک طرح شکایت کند نه سازمان محیط زیست.

به گفته حیدرزاده، جزیره ای عمل کردن دستگاه های متولی در این حوزه سبب شده متخلفان بیشترین سوءاستفاده را بکنند.

مدیرکل محیط زیست استان تهران درباره راهکارهای موجود نیز ابراز کرد: دو راهکار وجود دارد؛ یا باید تصرفات را به سازمان جنگل ها اعلام کنیم و این سازمان پرونده ها را پیگیری کند یا چنانچه بخواهیم سازمان محیط زیست این پرونده ها را پیگیری کند، سازمان جنگل ها باید با دستگاه قضایی مکاتبه کرده و اختیارات تام به محیط زیست بدهد.